Author: Институт перевода Библии, Бунёди «Калом»
Date: 2022-02-04T13:51:19.715678+00:00

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Луқо

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Луқо

1. Сарсухан

2. Оятҳои Фоидабахш

1. Луқо

1. Луғат

2. Суратҳо

3. Харитаҳо

Китоби Муқаддас

Аҳди Нав

Тарҷумаи маънои ва оммафаҳм

Донишкадаи тарҷумаи Китоби Муқаддас

2021

Сарсухан

Сарсухан

Хонандагони гиромӣ! Китобе, ки дар даст доред, яъне Аҳди Нави Китоби Муқаддас таърихи Исои Масеҳ ва имондорони аввалине мебошад, ки барои пайравӣ ба Исои Масеҳ ва таълимоти Ӯ якҷоя ҷамъ мешуданд. Ин воқеаҳо тақрибан ду ҳазор сол пеш дар Шарқи Наздик ва кишварҳои гирди баҳри Миёназамин (кишварҳои имрӯзаи Исроил, Фаластин, Урдун, Лубнон, Сурия, Туркия, Кипр, Юнон, Малта ва Италия) рӯй додаанд.

Пешгӯйиҳо дар бораи Исои Масеҳ

Исои Масеҳ тақрибан ду ҳазор сол пеш дар замини Исроил зиндагӣ кардааст. Ӯ аз насли ҳазрати Иброҳим, шоҳ Довуд ва дигар пайғамбарон буд. Таваллуд, ҳаёт ва хизмати Ӯ иҷрошавии чандин пешгӯйиҳои пайғамбарон буд. Китобҳои муқаддаси Таврот, Забур ва Китоби Пайғамбарон, ки чандин асрҳо пеш аз таваллуди Исои Масеҳ навишта шуда буданд, омадани Ӯро пешгӯйӣ кардаанд. Бояд гуфт, ки Масеҳ на насаби Исо, балки унвони Ӯ буд. «Масеҳ» аз калимаи ибрии מָשִׁיחַ Машиах гирифта шуда, маънояш «таъиншуда» ё «интихобшуда» аст. Ин унвон маънои онро дорад, ки Исо Интихобшудаи махсуси Худо буда, барои иҷро кардани хости Худо, қурбон шудан барои гуноҳҳои одамон ва ба назди Худо овардани онҳо омада буд.

Китобҳои Аҳди Нав

Аҳди Нави Китоби Муқаддас аз якчанд китобҳо иборат аст, ки муаллифони гуногун дорад, лекин ҳамзамон ҳамаашон бо якдигар ҳамфикр ҳастанд. Худо ба ҳар яке аз ин муаллифон илҳом бахшидааст, ки суханони Ӯро бинависанд. (2-юм Тимотиюс 3:16 «Тамоми навиштаҷот аз нафаси Худо баромадааст»).

Чор китоби аввал Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно дар бораи ҳаёт, таълимот ва азобҳои Исои Масеҳ аз нуқтаи назари шоҳидони аслӣ нақл мекунанд.

Китоби навбатӣ Корномаи Фиристодагон дар бораи он нақл мекунад, ки чӣ гуна одамон ба Масеҳ, яъне Таъйиншудаи Худо будани Исо имон оварданд, чӣ гуна онҳо якҷоя ҳамчун ҷамоати имондорон ҷамъ мешуданд ва чӣ гуна ҷамоати имондорон дар мамлакатҳои гуногун пайдо шуда, шуморааш меафзуд.

Баъд аз Корномаи Фиристодагон мактубҳо меоянд. Ин мактубҳоро баъзе аз фиристодагони Масеҳ ба ҷамоатҳои гуногуни имондорон ва шахсони алоҳида фиристодаанд. Аксарияти ин мактубҳоро Павлус навиштааст, лекин Петрус, Яъқуб, Юҳанно ва Яҳудо низ ба қатори мактубнависон дохил мешаванд. Мактубҳо дар бораи Худо, Исои Масеҳ, гуноҳи мо ва ба воситаи қурбонии Исо барқарор шудани муносибати одамон бо Худо таълимоти бисёр муҳимро дар бар мегиранд. Инчунин дар мактубҳо нишон дода шудааст, ки чӣ гуна шахс метавонад дар пеши Худо ҳаёти ахлоқӣ ва дуруст дошта бошад.

Китоби охирини Аҳди Нав китоби Ошкорсозӣ аст, ки дар бораи оянда мебошад. Ин китоб ба мо нақл мекунад, ки чӣ гуна Исои Масеҳ дар оянда бармегардад, чӣ тавр Худо одамони бадро ҷазои абадӣ медиҳад ва чӣ гуна онҳоеро, ки ба Исои Масеҳ имон оварданд, мукофоти абадӣ медиҳад ва чӣ гуна осмон ва замини нав меофарад.

Матнҳои қадими Аҳди Нав ва тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ

Матни аслии Аҳди Нав ба забони юнонӣ навишта шуда буд, ки забони байналмиллалии ҳамон давра ҳисоб мешуд. Китобҳои Аҳди Нав дар асри 1-ум навишта шуда буданд, яъне даҳ ё шаст сол баъд аз ҳаёти заминии Исои Масеҳ муаллифони аслӣ китобҳояшонро дар лӯлапечҳо дастнавис карда буданд. Бо гузашти вақт лӯлапечҳо нусхабардорӣ мешуданд. То имрӯз ҳазорҳо дастнависҳои онҳо дар осорхонаю китобхонаҳо ва донишгоҳҳои ҷаҳон нигаҳдорӣ мешаванд. Аз ин рӯ мо боварӣ дорем, ки ин дастнависҳо дар бораи Исои Масеҳ ва ҷамоати аввалини имондорон сабти дақиқ мебошанд. Тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ, ки дар дасти шумост, бо матнҳои қадими юнонӣ муқоиса ва тафтиш карда шудаанд. Ин тарҷумаро гурӯҳи нависандагон ва забоншиносони тоҷик, коршиносони байналмиллалии илоҳиётшиносӣ ва донандагони забони юнонӣ дар давоми тақрибан бист сол тарҷума кардаанд.

Дастаи тарҷумонони Аҳди Нави Китоби Муқаддас

Оятҳои Фоидабахш

Оятҳое, ки дар ҳаёти ҳаррӯза мадад мерасонанд

Дар хурсандӣ

Эфесусиён 5:19-20
дар вақти суҳбат бо якдигар сурудҳои Забурро хонед ва Худоро ҳамду сано гуфта, дар дилҳоятон таронаҳои парастиш барои Худованд хонед. Инчунин, ҳамеша Худоро, ки Падарамон аст, ба хотири Худованди мо Исои Масеҳ барои ҳама чиз шукргузорӣ кунед.

Ҳангоми бо хатар рӯ ба рӯ шудан

Румиён 8:35-39

Оё касе ё чизе ба монанди гуруснагиву бараҳнагӣ, ё ягон азобу уқубат, ё хатару пайгирӣ ва ё шамшер моро аз муҳаббати Масеҳ ҷудо карда метавонад? Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.

Ҳангоми азобу душворӣ

Матто 11:28

Эй ҳамаи касоне, ки аз бори вазнин монда шудаед, ба назди Ман биёед ва Ман ба шумо оромӣ мебахшам.

Луқо 22:41-44

Худаш бошад, ба масофаи партофтани санге аз онҳо дур шуд ва ба зону истода дуо кард:

«Эй Падар! Илтимос мекунам, ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад!» Аз осмон фариштае зоҳир шуд ва ба Ӯ қувват бахшид. Исо аз дарду сӯзиши зиёд бо ҷидду ҷаҳди бештаре дуо мекард ва арақи баданаш аз Ӯ мисли қатраҳои хун ба замин мечакид.

Яъқуб 1:2-4

Бародарону хоҳаронам, вақте ки ҳар гуна душвориҳо ба саратон меоянд, онҳоро бо шодию хурсандӣ қабул кунед, зеро медонед, ки ҳангоми аз санҷиш гузаштани имонатон сабру тоқататон обутоб меёбад. Тоқати шумо бояд пурра обутоб ёбад, он вақт шумо шахси комил ва баркамол шуда, бароятон ҳеҷ чиз камӣ намекунад.

Румиён 12:12

Дар умед шодӣ кунед, дар азобҳо пуртоқат бошед ва дуогӯйиро давом диҳед.

2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!

Ҳангоми беморӣ

Марқус 1:40-41

Рӯзе ба назди Исо марде, ки бемории пӯст дошт, омад. Вай ба зону нишаста, зорӣ карда гуфт: «Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ». Дили Исо ба ҳоли мард сӯхт ва дасташро ба вай аз одамон берун кард расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам! Пок шав!»

Яъқуб 5:14-15

Агар касе бемор бошад, бояд роҳбарони ҷамоати имондоронро даъват кунад, то ки барояш дуо кунанду бо номи Худованд бар бемор равған моланд. Он гоҳ дуои боимон беморро шифо мебахшад ва Худованд ӯро аз бистари беморӣ мехезонад. Агар ӯ гуноҳ карда бошад, гуноҳаш бахшида мешавад.

2-юм Қуринтиён 4:16-18

Барои ҳамин мо ҳаргиз рӯҳафтода намешавем. Ҳарчанд намуди зоҳирии мо, яъне баданҳоямон фарсуда шудан гирад ҳам, олами дарунии мо рӯз ба рӯз нав мешавад. Зеро ранҷу азоби ҳозираи мо ночиз ва зудгузар аст. Аммо он барои мо чунон шукӯҳу бузургие меорад, ки аз ранҷу азоб беҳад бузургтар аст ва абадӣ мемонад. Мо на ба чизҳое, ки мебинем, балки ба чизҳое, ки намебинем, чашм дӯхтаем. Зеро чизҳои заминӣ, ки дида мешаванд, муваққатӣ ҳастанд, вале чизҳои осмонӣ, ки дида намешаванд, абадианд.

Ҳангоми суст шудани имон

Ибриён 10:23

Биёед он умедамонро, ки эълон мекунем, бе дудилагӣ маҳкам нигоҳ дорем, чунки Худо ба ваъдаҳояш вафо мекунад.

Матто 8:23-27

Он гоҳ шогирдон Исоро пайравӣ карда, якҷоя бо Ӯ ба қаиқ савор шуданд. Ногаҳон дар баҳр тӯфони сахте бархост ва аз шиддати мавҷҳо қаиқ қариб ғарқ мешуд, лекин Исо дар хоб буд. Шогирдон Исоро бедор карда гуфтанд: «Хоҷа! Наҷот деҳ! Ҳалок мешавем!»

Исо гуфт: «Эй сустимонҳо, барои чӣ ин қадар метарсед?» Баъд Ӯ бархеста ба шамолу мавҷҳо фармон дод. Дарҳол дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд. Онҳо бошанд, ҳайрон монда мегуфтанд: «Ӯ чӣ гуна Шахсе аст, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»

Матто 14:25-31

Ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. Шогирдон Исоро диданд, ки дар рӯйи об қадам мезад. Онҳо «Ин арвоҳ! Арвоҳ!» гӯён аз тарсу ваҳм дод заданд. Аммо Ӯ зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Хоҷа, агар дар ҳақиқат ин Ту бошӣ, ба ман амр намо, ки рӯ-рӯйи об қадамзанон назди Ту биёям». «Биё», – амр дод Ӯ. Инак, Петрус аз қаиқ баромада, дар рӯйи об қадамзанон ба Исо наздик шуд. Лекин сахт вазидани шамолро дида, тарсид ва қариб ғарқ шуда, фарёд зад: «Хоҷа, маро наҷот деҳ!» Исо зуд дасташро дароз карда, Петрусро дошта гирифт ва гуфт: «Ин қадар имонат суст аст? Чаро шубҳа кардӣ?»

Марқус 9:21-24

Исо аз падари ӯ пурсид: «Ӯ кай боз ба ин дард гирифтор аст?» Ҷавоб дод: «Аз бачагиаш. Рӯҳи нопок борҳо ӯро ба обу оташ андохта, мехост ӯро нобуд кунад. Илтимос, агар ягон кор карда тавонӣ, ба мо раҳм кун ва мадад намо».

Исо ба мард гуфт: «Чаро „Агар тавонӣ“ мегӯйӣ? Ба касе, ки имон дорад, ҳама чиз имконпазир аст». Падари бача дарҳол нидо кард: «Бале, имон дорам, вале ёрӣ деҳ, ки имонам қавитар гардад».

Луқо 22:31-32

Исо гуфт: «Шимъун, Шимъун! Бидон, ки шайтон талаб кард, ки ҳамаи шуморо мисли гандум аз ғалбер гузаронад. Вале Ман барои ту дуо кардам, то ки имонатро аз даст надиҳӣ ва вақти тавба карда баргаштанат, бародарони худро устувор гардонӣ».

Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!

2-юм Тимотиюс 2:11-13

Дуруст гуфта шудааст, ки

агар бо Ӯ мурда бошем,
бо Ӯ зиндагӣ низ хоҳем кард.
Агар мо ба азобҳо тоқат кунем,
бо Ӯ ҳукмронӣ низ хоҳем кард.
Агар мо аз Ӯ рӯй гардонем,
Ӯ низ аз мо рӯй хоҳад гардонд.
Агар мо ба Ӯ бевафоӣ кунем,
Ӯ вафодор мемонад,
зеро Худашро рад карда наметавонад.

Ибриён 11:1-2, 6

Инак, имон доштан чӣ аст? Ин дилпур будан, ки умедамон ҳақиқатан, ҷомаи амал мепӯшад ва боварии қатъӣ доштан ба чизҳоест, ки мо ҳанӯз намебинем. Аз сабаби имонашон одамони гузашта ба таърифи Худо ноил гаштанд. Аммо бе имон дили Худоро ёфтан ғайриимкон аст. Зеро ҳар кӣ пеши Худо меояд, бояд бовар кунад, ки Ӯ вуҷуд дорад ва ба онҳое, ки Ӯро меҷӯянд, мукофот медиҳад.

Ибриён 12:2

Биёед ба Исо назар дӯзем, ки Ӯ пешво ва ба мақсад расонандаи имон аст. Ӯ ба хотири хурсандии дарпешистода ба шармандагӣ аҳамият надода марг дар салибро сабру тоқат намуд ва ҳоло аз тарафи рости тахти Худо нишастааст.

Ҳангоми хавотирӣ

Луқо 12:22-31

Исо ба шогирдонаш гуфт: «Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯред ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Охир зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан фақат аз пӯшок иборат нест. Ба зоғҳо нигоҳ кунед, онҳо на киштукор мекунанд, на ҳосил ҷамъ мекунанд, на анбор доранду на каҳдон, вале Худо онҳоро мехӯронад ва арзиши шумо нисбат ба парандаҳо чанд маротиба баландтар аст!

Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Пас, агар шумо чунин як кори ночизро карда натавонед, чаро ғами чизҳои дигарро мехӯред?

Ба нашъунамои гулҳои савсан нигоҳ кунед: Онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату дороиаш мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо алафу гиёҳеро, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, шуморо низ, эй сустимонҳо, чанд маротиба беҳтар аз он пӯшонда метавонад! Ғам нахӯред ва аз пайи он нашавед, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед, чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, вале Падари шумо медонад, ки шумо ба ин чизҳо эҳтиёҷ доред. Баръакс, Подшоҳии Ӯро биҷӯед ва Ӯ ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад.

1-ум Петрус 5:6-7

Инак, ба қудрати бузурги Худо такя намуда, фурӯтан шавед ва Ӯ дар вақти муайян шуморо сарбаланд мекунад. Ҳамаи ғаму ташвишҳоятонро ба Худо супоред, чунки Ӯ ғамхори шумост.

Ҳангоме ки худро айбдор ҳис мекунед

1-ум Юҳанно 1:8-9

Лекин агар гӯем, ки мо гуноҳкор нестем, худро фиреб медиҳем ва нишон медиҳем, ки дар вуҷудамон ростӣ нест. Вале агар ба гуноҳҳои худ иқрор шавем, он гоҳ Худо, ки бовафо ва одил аст, гуноҳҳои моро мебахшад ва аз ҳар нодурустӣ моро пок месозад.

2-юм Қуринтиён 7:10

Ғаме, ки Худо медиҳад, шахсро ба тавба мебарад, ба тавбае, ки дар натиҷа наҷот мебахшаду дар он пушаймонӣ нест. Аммо ғами ин дунё шахсро ба марг мебарад.

Ҳангоме ки худро заиф ва беқувват ҳис мекунед

Румиён 8:26-27

Инчунин Рӯҳулқудс дар сустиҳоямон ба мо ёрӣ медиҳад, чунки мо намедонем, ки дар бораи чӣ дуо кунем. Худи Рӯҳулқудс бо оҳу нолаҳояш, ки бо сухан баён карданашон ғайриимкон аст, барои мо илтимос мекунад ва моро тарафгирӣ менамояд. Худо, ки дилҳои моро месанҷад, медонад, ки Рӯҳулқудс дар бораи чӣ илтимос мекунад, чунки илтимосҳои Рӯҳулқудс мувофиқи хости Худост.

2-юм Қуринтиён 4:7

Мо ки фақат ба монанди кӯзаҳои лойин ҳастем, ин дониши илоҳиро ҳамчун ганҷ дар худ нигоҳ медорем. Аз ин маълум мешавад, ки қуввати бузург на аз тарафи мо, балки аз тарафи Худо меояд.

2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!

Филиппиён 4:13

Ба воситаи Масеҳ, ки ба ман қувват мебахшад, дар ҳама гуна вазъият тоқат мекунам.

Ибриён 4:14-16

Пас биёед имони эълон мекардаамонро маҳкам нигоҳ дорем. Охир саркоҳине, ки мо дорем, он чунон бузург аст, ки аз қабатҳои осмон гузашта рост ба даргоҳи Худо дохил шудааст ва ин саркоҳин Писари Худо Исо аст. Саркоҳини мо аз ҷумлаи онҳое нест, ки сустии моро надонад, чунки Худаш аз ҳар ҷиҳат ба монанди мо ба васваса дучор шудааст, вале гуноҳ накардааст. Бинобар ин биёед, ба пеши тахти файзу меҳрубонии Худо боҷуръат оем, то Худо ба мо раҳм карда, дар вақти муҳтоҷӣ бароямон аз рӯйи файзу меҳрубониаш ёрӣ диҳад.

Ҳангоми ноумедӣ

Румиён 8:36-39

Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.

Дар вақти ғаму андӯҳ

Ошкорсозӣ 21:4

Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».

1-ум Тасолуникиён 4:13-14

Эй бародарону хоҳарон, намехоҳем, ки шумо дар бораи гузаштагон бехабар монда, ба монанди беимононе, ки умед надоранд, ғамгин бошед. Мо бовар мекунем, ки Исои Масеҳ мурда зинда шуд ва инчунин, бовар мекунем, ки Худо касонеро, ки ба Исои Масеҳ имон доштанду аз олам гузаштаанд, ба назди Ӯ ба осмон мебарад.

Ҳангоми ташнаи ҳақиқату адолат будан

Матто 5:6

Хушбахтанд касоне, ки гурусна ва ташнаи ростӣ ҳастанд, зеро онҳо сер хоҳанд шуд!

Ҳангоми қабул кардани ягон қарор

Румиён 12:1-2

Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, ба хотири меҳрубонии Худо аз шумо илтимос мекунам, ки баданҳои худро ба мисли қурбонии зинда, пок ва писандида ба Худо бахшед. Зеро парастиши ҳақиқии шумо чунин аст. Ба мисли одамони ин ҷаҳон зиндагӣ накунед, балки гузоред, ки Худо ба воситаи тағйир додани фикррониатон аз шумо одами нав созад. Он гоҳ шумо фаҳмида метавонед, ки хости нек ва писандидаву комили Худо чӣ будааст.

Ҳангоми ба тасаллӣ ва рӯҳбаландкунӣ ниёз доштан

Матто 5:4

Хушбахтанд касоне, ки ғаму андӯҳ доранд, зеро онҳо тасаллӣ меёбанд!

2-юм Қуринтиён 1:3-5

Ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ ва Падари раҳмдил ва Худои ҳама гуна тасаллӣ аст, ҳамду сано бод! Ӯ моро дар ҳама гуна мусибатҳоямон тасаллӣ медиҳад, то ки мо низ бо ҳамон тасаллое, ки худамон аз Худо меёбем, дигаронро ҳам дар ҳама гуна мусибаташон дилбардорӣ намоем. Мо барои Масеҳ чӣ қадар бештар азоб кашем, ҳамон қадар зиёдтар Худо ба воситаи Масеҳ ба мо тасаллӣ медиҳад.

Ошкорсозӣ 21:3-4

Аз ҷониби тахт овози баландеро шунидам: «Бубин! Ин хаймаи Худо дар байни одамон аст. Ӯ бо онҳо зиндагӣ мекунад ва онҳо халқи Ӯ хоҳанд буд. Худи Худо бо онҳо ва Худои онҳо хоҳад буд. Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».

Ҳангоме ки ба оянда умед бастан лозим аст

1-ум Петрус 1:3-9

Ҳамду сано ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ аст! Ӯ Исои Масеҳро аз марг зинда карда, бо меҳрубонии бузурги Худ ба мо таваллуди нав ва умеди ҳаётбахш додааст. Ин чизҳоро Худо ба мо чун меросе додааст, ки ҳаргиз намепӯсад, куҳна ва ё вайрон намешавад. Ӯ ин меросро барои шумо дар осмон нигоҳ медорад. Худо бо қувваи Худ ва ба воситаи имонатон шуморо барои наҷот нигоҳ медорад, то вақте ки наҷоти Ӯ дар замони охир ба ҳама ошкор шавад.

Инро дониста шумо шоду хурсанд ҳастед, ҳатто агар аз санҷишҳои гуногуни зиндагӣ каме азоб кашед. Ин санҷишҳо ҳақиқӣ будани имонатонро исбот мекунанд. Имони шумо ба тиллое монанд аст, ки ҳангоми аз оташ гузаштан тозатар мешавад. Вале имонатон аз тиллое, ки нобуд мешавад, гаронбаҳотар аст. Агар имонатон устувор монад, шумо дар рӯзи ошкор шудани Исои Масеҳ сазовори таърифу эҳтиром мегардед. Гарчанде ки шумо Исоро надида будед, Ӯро дӯст медоред ва ҳоло ҳам Ӯро надида ба Ӯ имон доред. Аз ин шумо бениҳоят шоду хурсанд ҳастед, чунки ба мақсади имонатон, яъне ба наҷот ёфтани худ наздик шуда истодаед.

2-юм Қуринтиён 1:21-22

Худо Худаш мову шуморо дар ягонагӣ бо Масеҳ устувор намуда, барои Худ интихоб кардааст. Ӯ Рӯҳи Худ, яъне Рӯҳулқудсро ҳамчун муҳр дар диламон гузошта, нишон дод, ки мо аз они Ӯ ҳастем. Ҳамин Рӯҳ кафолати баракатҳоест, ки Худо бароямон медиҳад.

Филиппиён 1:6

Боварии комил дорам, Худое, ки ин кори некро дар дилҳои шумо оғоз намуд, то рӯзи баргаштани Исои Масеҳ онро анҷом медиҳад.

Ҳангоми мӯҳтоҷи хираду ҳикмат будан

Яъқуб 1:5

Аммо агар ба шумо хирад камӣ кунад, метавонед аз Худо онро талаб кунед ва Ӯ, ки ба ҳама бо дасти кушод ва бе таънаву миннат медиҳад, ба шумо низ хирад мебахшад.

Яъқуб 3:13-18

Агар касе аз байни шумо хирадманд ва бофаҳм бошад, бигзор инро бо зиндагии хуб ва амалҳое, ки бо хоксории хираду ҳикмат анҷом дода мешаванд, нишон диҳад. Аммо агар дар дилҳои шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ вуҷуд дошта бошад, худситоӣ накунед, ки таърифатон бар зидди ростӣ аст. Ин гуна ҳикмат аз ҷониби Худо нест, балки ҳикмати заминӣ, дунявӣ, яъне шайтонӣ мебошад. Зеро ҳар вақте ки дар байни шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ ҳаст, дар ҳамон ҷо бетартибӣ ва ҳар гуна фисқу фасод мебошад.

Аммо ҳикмате, ки аз ҷониби Худо меояд, пеш аз ҳама пок аст ва баъд сулҳпарвар, нармдил, равшанфикр, пур аз раҳму шафқат ва самараҳои нек, самимӣ ва бе рӯйбинӣ мебошад. Шахсони сулҳпарвар тухми сулҳро мекоранд ва ҳосилашро, ки росткорӣ аст, ба даст меоваранд.

Ҳангоми бо одатҳои бад мубориза бурдан

Ғалотиён 5:16, 22-23

Ман чӣ гуфтаниам? Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс зиндагӣ кунед ва он вақт ҳавасҳои табиати гунаҳкори худро иҷро намекунед. Аммо самарае, ки Рӯҳулқудс дар зиндагии одамон меоварад, инҳоянд: меҳру муҳаббат, шодию хурсандӣ, сулҳу оромӣ, сабру тоқат, некӣ ва меҳрубонӣ, вафодорӣ, хоксорӣ ва нафси худро нигоҳ дошта. Ҳеҷ қонуне бар зидди ин хислатҳо мавҷуд нест.

Эфесусиён 4:22-24
медонед, ки бояд аз тарзи зиндагии пештара ва аз табиати куҳнаи худ, ки ба фиреби ҳавасҳои шаҳвонӣ гирифтор шуда, торафт нобуд мегашт, даст кашед. Шумо медонед, ки тарзи фикррониатон бояд пурра нав шавад ва он табиати наверо бояд дар бар кунед, ки ба Худо монанд офарида шудаасту хислатҳои ҳақиқии росткорӣ ва покиро дорад.

Ҳангоме ки васваса мешавед

1-ум Қуринтиён 10:13

Озмоишҳое, ки шумо ба онҳо рӯ ба рӯ мешавед, ба сари ҳар инсон меоянд. Аммо Худо вафодор аст ва намегузорад, ки шумо беш аз тавоноии худ санҷида шавед. Балки дар баробари озмоишҳо роҳи халосиро низ нишон медиҳад, то ки шумо онро паси сар карда тавонед.

Матто 4:1-11

Баъд аз ин воқеа, Рӯҳулқудс Исоро ба биёбон бурд, то ки шайтон Ӯро биозмояд.

Давоми чил шабонарӯз Исо рӯза дошт ва ниҳоят сахт гурусна монд. Он гоҳ шайтони васвасакор назди Ӯ омада гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, ба ин сангҳо фармон деҳ, ки нон шаванд». Лекин Исо дар ҷавоб гуфт: «Не, зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст, балки бо ҳар сухане, ки Худо мегӯяд».

Сипас шайтон Исоро ба шаҳри муқаддаси Уршалим бурда, дар ҷойи баландтарини маъбади Худо гузошт ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод
ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».

«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот боз гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“».

Баъд аз ин, шайтон Исоро ба болои кӯҳи хеле баланд бурд ва ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро бо тамоми шукӯҳу зебоияшон ба Ӯ нишон дода, гуфт: «Агар Худро ба замин партофта, ба ман саҷда намоӣ, ҳамаи инро ба Ту медиҳам».

Исо ба ӯ гуфт: «Дур шав, эй шайтон! Чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“».

Он гоҳ шайтон аз Исо дур шуд ва фариштагон омада, ба Ӯ хизмат карданд.

Яъқуб 1:12-15

Хушбахт он касест, ки дар вақти санҷишҳо сабру тоқат дорад, зеро ҳангоме ки аз ин гуна имтиҳони зиндагӣ мегузарад, тоҷи ҳаётро ба даст меорад. Ин тоҷро Худо ба дӯстдорони Худ ваъда додааст. Аммо вақте ки ба васваса меафтед, нагӯед, ки «Худо маро месанҷад», чунки Худо ба васваса намеафтад ва дигаронро низ ба васваса намеандозад. Балки ҳар шахс он вақт ба васваса меафтад, ки ҳаваси бад мекунаду баъд саргарми он ҳавас шуда, ба доми васваса меафтад. Сипас, ҳамин ки дили вай бо ин ҳавас ҳомиладор мешавад, гуноҳро таваллуд мекунад. Гуноҳ бошад, ба воя расида, маргро таваллуд мекунад.

Яъқуб 4:7

Пас, ба Худо пурра итоат кунеду ба шайтон зид бароед ва шайтон аз пешатон мегурезад.

1-ум Юҳанно 2:15-17

Ба ин дунё ва ба ҳар он чи, ки дар он аст, дил набандед. Касе, ки ба ин дунё дил мебандад, муҳаббати Худо дар вай нест. Чунки ҳар чизе, ки дар ин дунё ҳаст, яъне ҳавасҳои нафсонӣ, чашмгуруснагӣ ва бо молу мулк калонгирӣ кардан, ҳамаи ин на аз ҷониби Падари Осмонӣ, балки аз ин дунё мебошад. Ин дунё бо ҳавасҳояш гузарон аст, аммо онҳое, ки хости Худоро иҷро мекунанд, то абад зинда мемонанд.

Дар лаҳзаҳое, ки дил ором нест

Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!

Матто 6:25-34

Бинобар ин, ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Магар зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан аз пӯшок иборат аст? Ба парандаҳо нигоҳ кунед: онҳо на киштукор мекунанду на ҳосил ҷамъ мекунанд ва на дар анборҳо ҳосил захира мекунанд. Лекин Падари осмониатон онҳоро мехӯронад. Магар арзиши шумо аз парандаҳо баландтар нест? Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Барои сарулибос ҳам чӣ ғам мехӯред? Ба нашъунамои савсанҳои саҳро нигоҳ кунед: онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату сарваташ мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо гиёҳ ё алаферо, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, наход шуморо, эй сустимонҳо аз он чанд маротиба беҳтар пӯшонда натавонад?!

Барои ҳамин ғам хӯрданро бас кунед ва нагӯед, ки „Мо чӣ мехӯрда бошем?“ „чӣ менӯшида бошем?“ ё „чӣ мепӯшида бошем?“ Чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд. Падари осмониатон бошад, медонад, ки шумо ба ҳамаи он эҳтиёҷ доред. Шумо аввал Подшоҳии Худо ва ростии Ӯро ҷӯед ва Ӯ ҳамаи ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад. Аз ин рӯ, ғами рӯзи ояндаро нахӯред, фардо ташвишҳои худро дорад. Барои ҳар рӯз ташвиши худи ҳамон рӯз басанда аст».

Филиппиён 4:6-7

Ғами ҳеҷ чизро нахӯред, балки барои ҳама чиз ҳангоми дуо бо илтимосу миннатдорӣ хоҳишҳои худро ба Худо бигӯед. Он гоҳ осоиштагии Худо, ки аз ҳар хирад болотар аст, дилу андешаҳои шуморо дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ нигоҳ медорад.

Вақте ки ҳама чиз хуб аст

1-ум Тасолуникиён 5:16-18

Ҳама вақт шод бошед, ҳамеша дуо гӯед, дар ҳар ҳолат Худоро шукр гӯед, зеро хости Худо барои шумо, ки ба Исои Масеҳ тааллуқ доред, ҳамин аст.

Вақте ки дар бораи пул фикр мекунед

Матто 6:24

Ҳеҷ кас ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул.

Матто 19:16-30

Боре як мард пеши Исо омада, аз Ӯ пурсид: «Устод, барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ некие бояд кунам?» Ба вай гуфт: «Чаро дар бораи некуӣ аз Ман мепурсӣ? Танҳо Худо нек аст. Агар хоҳӣ, ки ҳаёти абадӣ насибат гардад, фармудаҳоро риоя намо». «Кадом фармудаҳоро?» – пурсид мард.

Исо қонунҳои асосиро номбар кард: «Қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо ва дигаронро мисли худат дӯст бидор». Ҷавонмард ҷавоб дод: «То ба имрӯз ҳамаи ин фармоишҳоро риоя кардаам. Ғайр аз ин, боз чӣ кор карданам лозим аст?» Исо ба вай гуфт: «Агар хоҳӣ, ки комил бошӣ, рафта, тамоми молу мулкатро фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ сарват дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо».

Ҷавонмард хеле сарватманд буд, бинобар ин, аз шунидани ин суханон андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт.

Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ба Подшоҳии Худо даромадани шахси сарватманд бениҳоят душвор аст. Боз мегӯям, ки аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

Шунидани ин суханон шогирдонро ба ҳайрат оварду онҳо пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале барои Худо ҳама чиз имконпазир аст».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем. Бо мо чӣ мешавад?» Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, вақте ки дунё нав мешаваду Писари Одамизод бар тахти пуршукӯҳи Худ мешинад, дувоздаҳ нафари шумо низ ки Маро пайравӣ кардаед, бар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ мекунед. Инчунин, ҳар касе ки барои Ман шуда, аз баҳри хонаҳо, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад, ҳамаи инро сад маротиба зиёдтар пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад. Лекин бисёр аввалинҳо охирон мешаванд ва охиринҳо аввалин».

Луқо 12:15-21

Сипас, ба ҳама муроҷиат карда гуфт: «Аз ҳар гуна чашмгуруснагӣ ҳазар кунед, зеро ҳаёти одам аз бисёрии дороиаш иборат нест».

Баъд ба онҳо масалеро гуфт: «Замини як марди доро ҳосили фаровон дод. Вай ба худ фикр кард: „Чӣ кор бояд кунам, охир барои ҷамъ кардани ҳосили худ ҷое надорам?“ Баъд гуфт: „Ана чӣ кор мекунам – анборҳои худро вайрон карда, анборҳои калонтар месозам. Баъд тамоми ҳосилу сарватамро ба он ҷо бурда, ба худ мегӯям: Ту сарвати бисёре дорӣ, ки барои солҳои зиёде мерасад. Акнун роҳат кун, бихӯр, бинӯш ва кайфу сафо карда гард“. Вале Худо ба вай гуфт: „Эй беақл! Ҳамин шаб ҷонат аз ту гирифта мешавад. Пас, он чи захира кардаӣ, насиби кӣ мегардад?“

Ҳамин тавр бо ҳар касе мешавад, ки барои худ сарват ҷамъ мекунад, вале дар назари Худо доро нест».

Луқо 16:9-13

Пас, Ман ба шумо мегӯям: Пулу моли ин дунёро ба он сарф намоед, ки барои худ дӯстонро пайдо бикунед, то дар вақти тамом шудани дороиятон онҳо шуморо дар хонаҳои абадӣ қабул кунанд. Касе, ки дар кори майда вафодор бошад, дар кори калон ҳам вафодор мемонад. Ҳамчунин, касе, ки дар кори майда беинсоф бошад, дар кори муҳим ҳам беинсофӣ мекунад. Пас, агар ба шумо дороии ин дунёро бовар карда нашавад, кӣ ба шумо сарвати ҳақиқиро бовар мекунад? Ва агар ба шумо моли бегонаро бовар карда нашавад, кӣ моли худи шуморо, ба шумо медиҳад?

Ҳеҷ хизматгор ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад, ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул».

1-ум Тимотиюс 6:7-10, 17-19

Зеро мо ба ин дунё ҳеҷ чиз наовардаем ва ҳамроҳи худ ба он дунё чизе бурда наметавонем. Аз ин рӯ, агар ризқу рӯзӣ ва сарулибос дошта бошем, бояд қаноат кунем. Онҳое, ки сарватманд шудан мехоҳанд, ба васваса, дом ва бисёр ҳавасҳои аблаҳонаву зараровар гирифтор мешаванд, ки одамонро ба фалокат дучор намуда, несту нобуд мекунанд. Пулпарастӣ решаи ҳар намуди бадӣ мебошад. Баъзе одамон аз пайи он рафта аз имон дур шудаанд ва ба азобҳои бисёр дучор гардидаанд. Сарватмандони ин дунёро насиҳат бикун, ки ҳавобаланд нашаванд ва ба сарвати дурӯза умед набанданд, балки ба Худо умед банданд, ки ҳама чизро барои ҳаловати мо ба таври фаровон медиҳад. Ба онҳо фармон деҳ, ки пулашонро барои корҳои нек сарф кунанд. Онҳо бояд доимо корҳои нек кунанд ва саховатманду дасткушод бошанд. Ба ин восита онҳо бо корҳои некашон дар он дунё ганҷи рӯҳоние ҷамъ мекунанд, ки он мисли таҳкурсии бино мустаҳкам меистад. Бо ҳамин роҳ ҳаёти ҳақиқиро ба даст меоранд.

Вақте ки дар бораи коратон фикр мекунед

Эфесусиён 6:7-8

Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.

Эфесусиён 4:28

Дуздон, дигар дуздӣ накунед. Баръакс, бо дастони худ меҳнати фоиданок кунед, ки барои хайрияи муҳтоҷон чизе дошта бошед.

Эфесусиён 6:5-9

Ғуломон, ба хӯҷаинони хокии худ аз рӯйи иззату эҳтиром бо тарс ва самимона итоат кунед гӯё ба Масеҳ мекарда бошед. Мисли ғуломи хушомадгӯй, ки дар пеши соҳибаш нағз кор карда, дар набудани ӯ бо дили нохоҳам кор мекунад, хизмат накунед. Балки ҳамчун ғуломи Масеҳ хости Худоро бо ҷону дил иҷро намоед. Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.

Хӯҷаинон, шумо низ ҳамин муомиларо нисбати ғуломони худ кунед. Ба онҳо дӯғу пӯписа заданро бас намоед. Дар ёд дошта бошед, ки дар осмон як Хӯҷаин доред, ки Ӯ ҳам хӯҷаини шумову ҳам хӯҷаини ғуломонатон аст ва ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад.

Луқо

Луқо

1. Пешгуфтор

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

Пешгуфтор

ХУШХАБАРИ

ЛУҚО

Пешгуфтор

Муаллифи ин китоб маълумотеро, ки дар ин хушхабар ҷамъ овардааст, аз даҳони нафароне шунида буд, ки онҳо шоҳидони зиндаи ҳаёт ва фаъолияти Исои Масеҳ буданд. Номи муаллиф Луқо буд ва шумо метавонед маълумоти бештарро дар бораи ӯ аз пешгуфтори китоби Корномаи Фиристодагон пайдо кунед. Агарчи ӯ китоби Хушхабарро барои Теофилус ном шахсе навиштааст, он барои хонандаи имрӯза низ аҳамияти бузург дорад, чунки дар он хонанда бо таълимоту мақсади асосии ҳаёти Исои Масеҳ шинос мешавад.

Яҳудиён дар шаҳри Уршалим соҳиби маъбади Худо буданд, ки коҳинон дар он хизмат мекарданд. Коҳинон аз як қабилаи махсуси яҳудиён таъйин мешуданд ва онҳо дар пеши Худо намояндаи халқ буданд. Ҳамаи яҳудиён интизори Масеҳ, яъне Таъйиншудаи махсуси Худо буданд, ки Ӯ онҳоро аз дасти румиён наҷот медиҳад, лекин мақсади Исои Масеҳ дигар наҷот буд. Луқо Исоро на фақат ҳамчун Наҷотбахши Исроил, балки Наҷотбахши тамоми дунё тасвир намудааст.

Ҳамчунин, дар ин китоб ба муҳтоҷиҳо ва мушкилиҳои одамон эътибори калон дода шудааст. Аз рӯйи сухани муаллиф Рӯҳулқудс (яъне Рӯҳи Худо) Исоро пур карда, Ӯро барои нақли хушхабар ба бечорагон ҳидоят кардааст (4:18). Дар китоб ба мавзӯи дуо низ аҳамияти махсус дода шуда, дар вақтҳои мушкил ба дуо машғул шудани Исо зикр карда мешавад. Ҳамчунин, муаллиф мавқеи занон, кумак ба камбағалон, ба роҳи рост ҳидоят кардани гунаҳкорон ва мавзӯи Рӯҳулқудсро васеъ тасвир мекунад.

Исои Масеҳ на танҳо шахсияти таърихии нотакрор буд, ки барои намунаи ибрат шудан ба замин омада буд, балки Ӯ мақсади аз ин ҳам бузургтар дошт, ки инро хонандагон аз хондани китоб дарк мекунанд.

1

Сарсухан

11-3Муҳтарам Теофилус!

Бисёр касон аз рӯйи нақлҳое, ки шоҳидону хизматчиёни аввалини хушхабар ба мо расондаанд, бо тартиб навиштани воқеаҳоеро сар карданд, ки дар байни мо рӯй дода буданд. Аз ин рӯ, ман ҳам ин воқеаҳоро аз аввал бодиққат омӯхта, лозим донистам, ки онҳоро бо тартиб ба шумо бинависам,+
4то дуруст будани таълимотеро, ки дар он тарбият ёфтаед, бидонед.

Пешгӯйӣ дар бораи Яҳёи Таъмиддиҳанда

5Дар замони ҳукмронии Ҳиродус – подшоҳи сарзамини Яҳудия, коҳине зиндагӣ мекард, ки аз авлоди Абиёи коҳин буд. Вай Закариё ном дошт ва занаш Элишабаъ аз авлоди Ҳоруни коҳин буд+. 6Ин зану шавҳар дар назари Худо росткор буданд ва тамоми фармону қонунҳои Худовандро пурра иҷро мекарданд+. 7Онҳо ягон фарзанд надоштанд, чунки Элишабаъ зани нозой буд, ғайр аз ин ҳар дуяшон аллакай пир шуда буданд.

8Вақте ки навбати хизмат ба гурӯҳи Закариё расид, ӯ ҳамчун коҳин дар пеши Худо машғули иҷрои вазифааш шуд. 9Мувофиқи расми коҳинон барои муайян кардани касе, ки ба маъбади Худованд даромада, хушбӯйиҳоро месӯзонад, қуръа партофтанд. Қуръа ба номи Закариё афтид. 10Вақте ки Закариё машғули сӯзондани хушбӯйӣ буд, тамоми мардум дар берун истода дуо мекарданд.

11Он вақт ба Закариё фариштаи Худованд зоҳир шуда дар тарафи рости қурбонгоҳ, ки дар он хушбӯйиҳо месӯзониданд, истод. 12Ҳамин ки Закариё ӯро дид, ҳаросон шуд ва вуҷудашро воҳима зер кард. 13Аммо фаришта ба ӯ гуфт: «Эй Закариё, натарс. Дуоят ба даргоҳи Худо қабул шуд. Ҳамсарат Элишабаъ писаре таваллуд мекунад ва ту ӯро Яҳё ном хоҳӣ гузошт+. 14Шодиву хурсандӣ насибат мегардад ва таваллуди ин кӯдак боиси хушнудии бисёриҳо мешавад, 15зеро ӯ дар назари Худованд бузург хоҳад шуд. Ӯ бояд ҳеҷ вақт шаробу май нанӯшад. Вақте ки кӯдак ҳанӯз дар батни модараш аст, қудрати Рӯҳулқудс, яъне қудрати Рӯҳи Худо бо ӯ хоҳад буд+. 16Ӯ аз байни халқи Исроил бисёр касонро ба сӯи Худованд Худои онҳо бармегардонад. 17Вай ҳам мисли Илёс пайғамбар дар рӯҳ ва қудрат пешопеши Худованд қадам мезанад, то ки дилҳои падаронро ба фарзандонашон наздик карда, саркашонро ба ҳикмати некӯкорон орад ва бо ин роҳ барои Худованд халқро тайёр кунад»+.

18Закариё аз фаришта пурсид: «Аз куҷо мефаҳмам, ки ин иҷро мешавад? Охир ману занам пир шудаем». 19Фаришта ба ӯ ҷавоб дод: «Ман Ҷаброил ҳастам ва дар ҳузури Худо меистам. Ӯ маро фиристод, то ки бо ту гап зада, ин хабари хушро ба ту бирасонам. 20Вале чун ба суханонам, ки дар вақти муайяншуда иҷро хоҳанд шуд, бовар накардӣ, ҳоло гунг мешавӣ ва то он рӯзе, ки ҳамаи гуфтаҳоям ба амал наоянд, сухане гуфта наметавонӣ».

21Мардуме, ки интизори Закариё буданд, ҳайрон шуданд, ки чаро ӯ аз маъбади Худо набаромада истодааст. 22Ҳангоме ки Закариё берун омад, ӯ гап зада наметавонист ва онҳо фаҳмиданд, ки дар маъбади Худо ба вай чизе аён шудааст. Ӯ гунг шуда буд, аз ин сабаб, бо одамон бо имову ишора гап мезад. 23Ҳамин ки вақти хизмати Закариё ба охир расид, вай ба хонааш баргашт.

24Баъд аз ин зани вай Элишабаъ ҳомиладор шуд ва панҷ моҳ аз хона набаромад. Элишабаъ гуфт: 25«Ин кори Худованд аст, Ӯ ба ман назар кард ва шармандагии маро аз миёни мардум бардошт».

Хабар дар бораи таваллуди Исо

26Дар моҳи шашуми ҳомиладории Элишабаъ Худо фаришта Ҷаброилро ба шаҳри Носираи вилояти Ҷалил фиристод+. 27Ӯ ба назди Марям ном духтаре омад. Марям номзади Юсуф, як марде аз авлоди шоҳ Довуд буд. 28Фаришта пеши Марям омада, гуфт: «Салом, эй писандидаи Худо! Худованд бо туст». 29Марям аз ин суханони фаришта сахт дар ҳайрат афтода, худ ба худ фикр мекард, ки маънои ин салом чӣ бошад. 30Фаришта бошад, ба ӯ гуфт: «Натарс, Марям, зеро ту ба Худо писанд омадӣ. 31Ту ҳомиладор шуда, писаре таваллуд мекунӣ ва номашро Исо мегузорӣ+. 32Ӯ бузург мегардад ва Писари Худои Таоло хонда мешавад. Худованд Худо тахти аҷдодаш Довудро ба Ӯ медиҳад+. 33Ӯ то абад бар халқи Яъқуб ҳукмронӣ мекунаду подшоҳиаш ҳеҷ гоҳ ба охир намерасад»+.

34Марям ба фаришта гуфт: «Ман чӣ тавр ҳомиладор мешавам, ки ҳанӯз духтар ҳастам?» 35Фаришта ба ӯ ҷавоб дод: «Рӯҳулқудс вуҷудатро фаро мегирад ва қудрати Худои Таоло дар ту амал мекунад. Аз ин сабаб он кӯдаке, ки ту таваллуд мекунӣ, муқаддас ва Писари Худо номида хоҳад шуд+. 36Охир хеши ту Элишабаъ ҳам, ки ҳарчанд ӯро нозой мешумориданд, дар пиронсолӣ писардор мегардад ва аллакай моҳи шашуми ҳомиладориаш аст. 37Барои Худо ҳеҷ чизи ғайриимкон нест!»+
38Марям гуфт: «Ман бандаи Худованд ҳастам ва бигзор ҳар чизе, ки гуфтед, иҷро шавад». Сипас фаришта аз пеши ӯ рафт.

Вохӯрии Марям бо Элишабаъ

39Баъд аз ин Марям бошитоб ба шаҳре, ки дар кӯҳистони Яҳудия воқеъ буд, равона шуд. 40Вақте ки ба он ҷо расид, ба хонаи Закариё даромада, бо Элишабаъ салом кард. 41Чун Элишабаъ саломи Марямро шунид, тифл дар батнаш ба ҷунбиш омад ва Элишабаъ аз Рӯҳулқудс пур шуда, 42бо овози баланд хитоб намуд: «Ту аз байни ҳамаи занони дунё бештар баракат ёфтаӣ ва он кӯдаке, ки дар батн дорӣ, баракат ёфтааст! 43Ман кистам, ки модари Хоҷаам ба диданам омадааст? 44Нигоҳ кун! Ҳамин ки саломи ту ба гӯшам расид, аз шодӣ кӯдак дар батнам ба ҷунбиш омад. 45Хушбахт ҳастӣ ту, ки ба иҷро шудани гуфтаҳои Худованд бовар кардӣ».

Таронаи Марям

46Марям гуфт:

«Ҷони ман Худовандро ситоиш мекунад

47ва рӯҳам аз Худои Наҷотдиҳандаам шод аст,

48чунки Худо ба ман барин канизи ночизаш назар кардааст.

Баъд аз ин ҳамаи наслҳо маро хушбахт хоҳанд хонд,+

49зеро Худои Пурқудрат, ки номаш муқаддас аст,
бароям корҳои бузурге кардааст.

50Ӯ насл ба насл раҳму шафқати Худро ба касоне нишон медиҳад, ки худотарс ҳастанд.

51Ӯ корҳои бузург нишон дод
ва онҳоеро, ки дилашон мағрур буд, ба ҳар сӯ парешон сохт.

52Ҳокимонро аз тахтҳояшон ба зер афканд,
вале одамони хоксорро сарбаланд кард;
53гуруснагонро аз нозу неъматҳояш сер намуда,
сарватмандонро бо дасти холӣ ронд;
54-55ба хотири раҳму шафқаташ,
ҳамон тавре ки аҷдодони мо, яъне ба Иброҳим ва авлоди ӯ то абад ваъда дода буд,
ба бандаи Худ Исроил ёрӣ расонд»+.

56Марям қариб се моҳ дар назди Элишабаъ монд ва баъд ба хонаи худ баргашт.

Таваллуди Яҳё

57Вақти таваллуд кардани Элишабаъ фаро расид ва ӯ писаре ба дунё овард. 58Ҳамсояҳо ва хешовандонаш фаҳмиданд, ки Худованд дар ҳаққи вай раҳми бузурге кардааст ва ба шодии ӯ шарик шуданд.

59Вақте ки кӯдак ҳаштрӯза шуд, ҳамаи онҳо ҷамъ шуданд, то дар рӯзи хатнаи кӯдак иштирок кунанд ва хостанд ӯро монанди падараш Закариё ном гузоранд. 60Вале модараш гуфт: «Не, номи ӯ Яҳё мешавад». 61Онҳо ба ӯ гуфтанд: «Охир, дар байни хешонат ҳеҷ кас ин хел ном надорад». 62Баъд бо имову ишора аз Закариё пурсиданд, ки ӯ кӯдакро чӣ ном мондан мехоҳад? 63Вай тахтачаеро талаб карда, ба рӯйи он навишт «Номи ӯ Яҳё аст» ва ҳама ҳайрон шуданд. 64Ҳамин вақт забони Закарё кушода шуду ӯ ба гап даромада Худоро ҳамду сано хонд.

65Ҳамаи ҳамсояҳо ба тарс афтоданд ва ин воқеаҳоро дар сар то сари кӯҳистони Яҳудия нақл мекарданд. 66Онҳое, ки нақлашонро мешуниданд, дар дили худ чунин мегуфтанд: «Ин кӯдак кӣ мешуда бошад?!» Зеро маълум буд, ки қуввати Худованд бар ин кӯдак буд.

Пешгӯйии Закариё

67Падари кӯдак Закариё аз Рӯҳулқудс пур шуду пешгӯйӣ карда, чунин гуфт:

68«Ҳамду сано ба Худованд Худои Исроил!

Зеро Ӯ ба ёрии халқи Худ омада, онро озод кард.

69Ӯ барои мо аз авлоди бандааш Довуд

Наҷотдиҳандаи пурқудратро пайдо кард,+

70Чун аз қадим бо забони пайғамбарони муқаддаси Худ гуфта буд,

71Ки моро аз душманонамон

Ва аз дасти ҳамаи онҳое, ки моро бад мебинанд, наҷот медиҳад.

72-73Ҳамин тавр, Ӯ аз рӯйи ваъдае, ки ба аҷдодонамон дода буд,

Ба мо раҳму шафқат нишон дод.

Инчунин Ӯ он аҳду паймони муқаддаси Худро аз хотир набаровард,

Ки бо аҷдоди мо Иброҳим баста, қасам дод,+

74-75Ки моро аз дасти душманонамон раҳоӣ медиҳад,

То ки тамоми умрамон бе тарсу ҳарос, дар покиву некукорӣ

Ба Ӯ хизмат карда тавонем.

76Пас, ту, эй фарзанд, пайғамбари Худои Таоло номида мешавӣ,

Чунки барои тайёр кардани роҳи Худованд пешопеши Ӯ қадам мезанӣ+

77Ва ба халқи Ӯ мефаҳмонӣ,
Ки ба воситаи бахшида шудани гуноҳҳояшон
Онҳо наҷот меёбанд+.
78Зеро аз раҳму шафқати Худои мо

Офтоби субҳгоҳӣ аз осмон бар мо нурафшонӣ мекунад,

79То бар касоне, ки дар торикию сояи марг мешинанд, равшанӣ кунад

Ва қадамҳои моро ба роҳи сулҳу осоиштагӣ ҳидоят намояд»+.

80Кӯдак бошад, калон шуда, рӯҳаш қавӣ мегашт ва то рӯзи ба халқи Исроил зоҳир гардиданаш дар биёбон зиндагӣ мекард+.

2

Таваллуди Исо

2^1•Дар он замон шоҳаншоҳ Августус фармон баровард, ки дар саросари шоҳаншоҳӣ саршумории аҳолӣ гузаронида шавад+. 2Вақте ки ин саршуморӣ гузаронида мешуд, Кириниюс ҳокими Сурия буд. 3Ҳар кас барои ба қайд гирифтани номаш бояд ба шаҳри худ мерафт. 4Азбаски Юсуф аз насли шоҳ Довуд буд, ӯ низ аз шаҳри Носираи вилояти Ҷалил ба шаҳри Байтлаҳми сарзамини Яҳудия рафт, зеро ин шаҳр зодгоҳи шоҳ Довуд буд+. 5Ӯ номзадаш Марямро, ки ҳамон вақт ҳомиладор буд, бо худ бурд, то ки номи ӯ ҳам ба қайд гирифта шавад.

6Ҳангоме ки онҳо дар Байтлаҳм буданд, вақти таваллуди кӯдак фаро расид. 7Марям писари калониашро таваллуд кард ва лӯлапеч намуда, дар охур хобонд, чунки дар меҳмонхона барои онҳо ҷое ёфт нашуд.

Чӯпонҳо ва фариштаҳо

8Дар даштҳои атрофи он шаҳр чӯпононе буданд, ки шабона рамаи худро посбонӣ мекарданд. 9Фариштаи Худованд бар онҳо зоҳир гардид ва нури Худованд дар атрофашон дурахшид. Чӯпонҳо сахт тарсиданд+. 10Аммо фаришта ба онҳо гуфт: «Натарсед, ман ба шумо хушхабареро овардаам, ки тамоми мардум аз он хеле шод мегарданд. 11Имрӯз барои шумо дар шаҳри шоҳ Довуд Наҷотдиҳандае ба дунё омад, ки Ӯ Масеҳ ва Худованд аст+. 12Ба шумо ҳамин аломат мешавад, ки тифли лӯлапечшударо дар охуре хобондашуда меёбед». 13Ногаҳон бо он фаришта дар осмон ҳазорҳо фариштагони дигар пайдо шуданд, ки Худоро ҳамду сано хонда, мегуфтанд:+

14«Бигзор номи Худо дар осмонҳо шуҳрату ҷалол ёбад
ва дар рӯйи замин дар байни онҳое, ки писандидаи Ӯ ҳастанд,
сулҳу осоиштагӣ бошад!»+

15Баъд фариштагон аз назди онҳо дур шуда, дар осмон нопадид гаштанд ва чӯпонон ба якдигар мегуфтанд: «Биёед, ба Байтлаҳм биравем ва он ҳодисаи рӯйдодаро, ки Худованд ба воситаи фаришта ба мо расонд, бубинем». 16Онҳо бошитоб рафта, Маряму Юсуф ва он кӯдакро, ки дар охур хобида буд, ёфтанд. 17Чун он кӯдакро диданд, он чизеро, ки дар борааш шунида буданд, ба ҳама нақл карданд. 18Ҳамаи шунавандагон аз нақли чӯпонҳо ҳайрон шуданд. 19Вале Марям чизи шунидаашро дар дил нигоҳ дошта, дар борааш андеша мекард+.

20Чӯпонҳо баргашта, барои чизҳои шунидаву дидаашон Худоро ситоиш намуда, ба Ӯ ҳамду сано мехонданд, зеро ҳамаи он чизе, ки ба онҳо гуфта шуда буд, иҷро шуд.

Исо дар маъбади Худо

21Баъд аз ҳашт рӯз вақти хатнаи кӯдак фаро расид ва Ӯро Исо номиданд. Ин номро фаришта ҳанӯз пеш аз пайдо шудани Ӯ дар батни модараш дода буд.

22Ҳамин ки вақти покшавии онҳо, ки мувофиқи шариати Мусо буд, фаро расид, Юсуфу Марям кӯдакро ба Уршалим оварданд, то ки ба Худованд пешкаш намоянд. 23Зеро дар шариати Худованд навишта шудааст: «Ҳар писари аввалин бояд ба Худо бахшида шавад». 24Онҳо инчунин, барои он омаданд, ки аз рӯйи шариат як ҷуфт мусича ва ё ду чӯҷаи кабӯтарро қурбонӣ кунанд.

25Дар шаҳри Уршалим Шимъун ном марде зиндагӣ мекард, ки худотарсу некукор буд ва замони наҷот ёфтани халқи Исроилро интизор буд. Рӯҳулқудс бо Шимъун буд 26ва ба Шимъун гуфта буд: «То Масеҳи Худованд, яъне Таъйиншудаи Ӯро набинӣ, намемирӣ». 27Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс Шимъун ба маъбади Худо рафт. Худи ҳамон рӯз падару модари Исо ҳам кӯдакро барои иҷро намудани маросими шариат ба он ҷо оварданд.

28Шимъун кӯдакро ба оғӯш гирифт ва Худоро ҳамду сано хонда гуфт:

29«Эй Худованд, Ту ваъдаатро иҷро кардӣ.

Ман бандаат ҳастам
ва акнун аз ин дунё хотирҷамъ меравам,

30зеро чашмонам наҷоти Туро диданд+.

31Ту онро дар ҳузури ҳамаи халқҳо муҳайё кардӣ.

32Ӯ нурест, ки Туро ба ғайрияҳудиён ошкор мекунад
ва ба халқи Исроилат шуҳрату ҷалол меорад».

33Падару модари Исо аз чунин суханон дар бораи кӯдак ҳайрон шуданд. 34Шимъун ба онҳо дуои нек дода, ба Марями модари Исо гуфт: «Ин кӯдак боиси ё афтодан ё бархостани бисёре аз исроилиён таъйин мешавад. Ӯ аломате аз Худо мешавад, ки бар зидди Ӯ сухан хоҳанд гуфт, 35то ки фикрҳои дили бисёриҳо ошкор шавад. Ғам ҳамчун шамшер дили туро низ пора мекунад»+.

36Дар маъбади Худо Ҳано ном пайғамбарзане буд, ки падараш Фануил ном дошт. Ӯ аз қабилаи Ошер буд. Ҳано хеле пир шуда буд. Вай баъд аз ба шавҳар баромадан, ҳамагӣ ҳафт сол бо ҳамсараш зиндагӣ карда буд. 37Ин зани ҳаштоду чорсола, ки бева монда буд, ҳеҷ вақт аз маъбади Худо намерафт ва шабу рӯз бо дуову рӯза хизмату ибодат мекард+. 38Вай низ худи ҳамон лаҳза пеш омаду Худоро шукргӯён ба ҳамаи онҳое, ки интизори озод шудани Уршалим буданд, дар бораи ин кӯдак гап зад.

Бозгашт ба Носира

39Баъд аз он ки Юсуф ва Марям ҳамаи корҳоро аз рӯйи шариати Худованд иҷро карданд, ба шаҳри худ – Носираи Ҷалил баргаштанд+.

40Кӯдак калон шуда, қавӣ мегашт ва боҳикмат мешуд. Ӯ писандидаи Худо буд.

Исои наврас дар маъбади Худо

41Ҳар сол падару модари Исо барои ҷашн гирифтани иди Наҷот ба Уршалим мерафтанд. 42Вақте ки Исо дувоздаҳсола шуд, онҳо аз рӯйи урфу одат ба он ҷо рафтанд. 43Баъд аз он ки рӯзҳои ид ба охир расид, онҳо ба шаҳри худ равона шуданд, вале Исои наврас дар Уршалим монд. Падару модараш аз ин бехабар буданд. 44Онҳо гумон доштанд, ки Ӯ ҳамроҳи дигарон равона аст ва тамоми рӯз сафарашонро давом доданд. Дертар Ӯро дар миёни дӯстону хешони худ ҷустуҷӯ карданд 45ва чун наёфтанд, ба Уршалим барои ҷустуҷӯяш баргаштанд. 46Баъд аз се рӯз Ӯро дар маъбади Худо ёфтанд, ки дар байни муаллимон нишаста, суханонашонро гӯш мекард ва ба онҳо савол медод. 47Ҳамаи шунавандагон аз доноиву ҷавобҳояш дар ҳайрат монданд. 48Падару модараш Ӯро дида, ҳайрон шуданд ва Марям аз Ӯ пурсид: «Писарам, чаро бо мо чунин рафтор кардӣ? Ману падарат сахт хавотир шуда, Туро ҷустуҷӯ кардем». 49Исо гуфт: «Чаро Маро ҷустуҷӯ кардед? Магар шумо намедонистед, ки Ман бояд дар хонаи Падарам бошам?» 50Вале онҳо маънои суханони Ӯро нафаҳмиданд+.

51Ӯ бо падару модараш ба Носира баргашт ва ба онҳо итоат мекард. Марям бошад, ҳамаи инро дар дил нигоҳ медошт+.

52Исо дар баробари ба воя расиданаш дар ҳикмат ҳам бузург мешуд ва торафт бештар писандидаи Худову мардум мегашт.

3

Паёми Яҳё

31-2•Дар замони саркоҳин будани Ҳонон ва Қаёфо аз ҷониби Худо ба Яҳёи писари Закариё дар биёбон пайғоме расид. Ин воқеа дар соли понздаҳуми ҳукмронии шоҳаншоҳ Тибариюс рӯй дод. Дар он айём Понтиюс Пилотус ҳокими Яҳудия ва Ҳиродус ҳокими Ҷалил буданд. Бародари Ҳиродус Филиппус бошад, дар сарзамини Итурияву Тарохунитис ҳукмронӣ мекард ва Лисониюс ҳокими Абилин буд++.

3Яҳё тамоми ноҳияҳои атрофи дарёи Урдунро тай намуда, мардумро насиҳат мекард. Ӯ ба онҳо мегуфт, ки барои бахшида шудани гуноҳҳояшон бояд тавба карда, аз гуноҳ даст кашанд ва дар об таъмид бигиранд, ки рамзи шуста шудани гуноҳҳо мебошад. 4Чуноне ки дар китоби Ишаъё пайғамбар дар бораи вай навишта шудааст:

«Касе дар биёбон фарёд зада, мегӯяд:

„Барои Худованд роҳро тайёр кунед ва онро рост намоед!

5Бигзор ҳар водӣ баланд шавад,
ҳар кӯҳу теппа ба ҳамворӣ мубаддал гардад.
Бигзор роҳҳои каҷ рост шаванд
ва роҳҳои пасту баланд ҳамвор,

6он гоҳ ҳар як ҷони зинда наҷоти Худоро мебинад!“»

7Мардуми зиёде назди Яҳё меомаданд, то аз дасти ӯ таъмид бигиранд ва ӯ ба онҳо мегуфт: «Эй морзодагон! Кӣ шуморо огоҳ кард, ки аз ҷазои дарпешистода гурехта метавонед?!+
8Тавба кунед ва самаре оваред, ки тавбаи шуморо нишон диҳад! Асло фикр накунед, ки ба сабаби аз насли Иброҳим буданатон ҷазо намебинед. Зеро ба шумо мегӯям, ки Худо аз ин сангҳо барои Иброҳим насл ба вуҷуд оварда метавонад+. 9Табар аллакай бар решаи дарахтон гузошта шудааст ва ҳар дарахте, ки самари хуб намеоварад, бурида, ба оташ партофта мешавад»+.

10Мардум аз ӯ мепурсиданд: «Пас, мо чӣ кор кунем?»+
11Яҳё ҷавоб дод: «Касе, ки ду курта дорад, яктояшро ба касе диҳад, ки курта надорад ва ҳар кӣ хӯрок дорад, низ чунин кунад»+. 12Андозгирон ҳам, ки барои таъмид гирифтан омада буданд, аз ӯ пурсиданд: «Устод, мо чӣ кор кунем?» 13Ба онҳо гуфт: «Бештар аз он андозе, ки бароятон муқаррар карда шудааст, аз мардум наситонед». 14Сарбозон низ аз ӯ пурсиданд: «Пас, мо чӣ кор кунем?» Яҳё гуфт: «Касеро бо зӯриву туҳмати ноҳақ ғорат накунед ва ба маоши худ қаноат намоед»+.

15Мардум интизори омадани Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо буданд ва баъд аз шунидани гуфтаҳои Яҳё ба худ гуфтанд, ки шояд Яҳё Масеҳ аст+. 16Яҳё бошад, ба онҳо гуфт: «Ман шуморо бо об таъмид медиҳам, вале аз ман Тавонотаре меояд, ки шуморо бо Рӯҳулқудс ва оташ таъмид медиҳад. Ман ҳатто сазовори кушодани банди пойафзори Ӯ нестам. 17Дар дасти Ӯ барои бод додани гандум сешоха тайёр аст, то ки хирмани Худро тоза карда, гандумро дар анбораш ҷамъ кунад, вале каҳро дар оташи хомӯшнашаванда сӯзонад»+.

18Ҳамин тавр Яҳё бо насиҳатҳои зиёде хушхабарро ба мардум мерасонд.

19Яҳё ҳоким Ҳиродусро ҳам барои он ки ҳамсари бародари худаш Ҳиродияро ба занӣ гирифта буд ва барои ҳамаи корҳои бадаш сарзаниш мекард. 20Ҳиродус бошад бар замми ҳамаи кирдори бадаш, боз Яҳёро ба зиндон андохт+.

Таъмиди Исо

21•Инак, вақте ки ҳамаи мардум таъмид мегирифтанд, Исо низ таъмид гирифт. Ҳангоме ки Ӯ дуо карда истода буд, осмон кушода шуд ва+
22Рӯҳулқудс дар шакли кабӯтаре болои Ӯ фаромад. Он гоҳ садое аз осмон баромад: «Ту Писари азизи Ман ҳастӣ ва Ман аз Ту хеле хушнудам!»+

Аҷдодони Исо

23•Вақте ки Исо хизмати Худро сар кард, тақрибан сисола буд ва ҳама гумон мекарданд, ки Ӯ писари Юсуф аст. Юсуф бошад, писари Элӣ, 24Элӣ писари Маттот, Маттот писари Левӣ, Левӣ писари Малкӣ, Малкӣ писари Яннай, Яннай писари Юсуф, 25Юсуф писари Матитё, Матитё писари Омус, Омус писари Наҳум, Наҳум писари Ҳеслӣ, Ҳеслӣ писари Наҷҷай, 26Наҷҷай писари Маҳат, Маҳат писари Матитё, Матитё писари Шимъӣ, Шимъӣ писари Юсуф, Юсуф писари Яҳудо, 27Яҳудо писари Юҳонон, Юҳонон писари Решо, Решо писари Зарубобил, Зарубобил писари Шаалтиил, Шаалтиил писари Нерӣ, 28Нерӣ писари Малкӣ, Малкӣ писари Аддӣ, Аддӣ писари Қусом, Қусом писари Элмадом, Элмадом писари Эр, 29Эр писари Юсӣ, Юсӣ писари Элиазар, Элиазар писари Юрим, Юрим писари Маттот, Маттот писари Левӣ, 30Левӣ писари Шимъун, Шимъун писари Яҳудо, Яҳудо писари Юсуф, Юсуф писари Юном, Юном писари Элёқим, 31Элёқим писари Малё, Малё писари Мино, Мино писари Матато, Матато писари Нотон, Нотон писари Довуд, 32Довуд писари Ишой, Ишой писари Убид, Убид писари Буаз, Буаз писари Салмун, Салмун писари Наҳшун, 33Наҳшун писари Амминодоб, Амминодоб писари Адамин, Адамин писари Ҳорнӣ, Ҳорнӣ писари Ҳесрун, Ҳесрун писари Порас, Порас писари Яҳудо, 34Яҳудо писари Яъқуб, Яъқуб писари Исҳоқ, Исҳоқ писари Иброҳим, Иброҳим писари Тораҳ, Тораҳ писари Ноҳур, 35Ноҳур писари Саруҷ, Саруҷ писари Рау, Рау писари Фолаҷ, Фолаҷ писари Эбар, Эбар писари Шолаҳ, 36Шолаҳ писари Қенон, Қенон писари Арпакшад, Арпакшад писари Сом, Сом писари Нӯҳ, Нӯҳ писари Ломак, 37Ломак писари Матушолаҳ, Матушолаҳ писари Ҳанӯх, Ҳанӯх писари Ёрад, Ёрад писари Маҳалалъил, Маҳалалъил писари Қенон, 38Қенон писари Анӯш, Анӯш писари Шет, Шет писари Одам ва Одам писари Худо буданд.

4

Аз озмоиш гузаштани Исо

4^1•Исои пур аз Рӯҳулқудс аз соҳили дарёи Урдун баргашт ва Рӯҳулқудс Ӯро ба биёбон бурд. 2Он ҷо шайтон дар давоми чил рӯз Ӯро меозмоид. Исо тамоми он вақт ҳеҷ чиз нахӯрд ва дар охир сахт гурусна монд+.

3Сипас, шайтон ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, ба ин санг фармон деҳ, ки нон шавад». 4Исо ҷавоб дод: «Не, зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст“». 5Баъд шайтон Ӯро ба баландӣ бурда, аз он ҷо дар як лаҳза ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро ба Ӯ нишон дода, 6-7гуфт: «Агар Ту ба ман саҷда намоӣ, ман тамоми ихтиёри ҳукмронӣ кардан ва ҳамаи шукӯҳу зебоии онҳоро ба Ту медиҳам, зеро онҳо ба ман дода шудаанд ва ман онҳоро ба касе, ки хоҳам, медиҳам»+. 8Исо ба вай ҷавоб дод: «Дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“».

9Баъд шайтон Ӯро ба Уршалим бурда, ба ҷойи баландтарини маъбади Худо гузошт ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. 10Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод, ки Туро муҳофизат кунанд

11ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».

12«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“». 13Баъд аз ин, шайтон васвасаҳои худро бас кард ва то пайдо шудани фурсати мувофиқ аз Исо дур шуд.

Аз Исо рӯй гардондани ҳамдиёронаш

14•Исо бо қуввати Рӯҳулқудс ба Ҷалил баргашт ва ин хабар дар сар то сари он вилоят паҳн шуд. 15Ӯ дар ҷамоатхонаҳо мардумро таълим медод ва ҳама Ӯро таъриф мекарданд+.

16Ҳамин тавр, Ӯ ба шаҳри Носира омад, ки дар он ҷо ба воя расида буд. Вай дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат аз рӯйи одат ба ҷамоатхона даромада, барои хондани навиштаҷот аз ҷояш бархест+. 17Ба Ӯ китоби Ишаъё пайғамбарро доданд ва Исо онро кушода, ҷоеро ёфт, ки чунин навишта шуда буд:

18«Рӯҳи Худованд дар Ман аст,
зеро Ӯ Маро таъйин намудааст, ки ба бенавоён хушхабарро бирасонам.

Ӯ Маро фиристодааст, то озодии асирон, бино шудани кӯрон, раҳоии ситамдидагон
ва 19соли файзбахши Худовандро эълон намоям».

20Баъд Вай китобро пӯшида, ба ходим дод ва ба ҷояш нишаст. Дар ҷамоатхона ҳама бодиққат ба Ӯ нигоҳ мекарданд 21ва Ӯ ба сухан оғоз намуд: «Он навиштаҳоеро, ки ҳоло шунидед, имрӯз амалӣ гаштанд».

22Ҳама Исоро таъриф мекарданд ва аз суханони файзбахши Ӯ дар тааҷҷуб монда, мегуфтанд: «Магар Ӯ писари Юсуф нест?»

23Ӯ ба онҳо гуфт: «Медонам, ки ба Ман чунин масалро хоҳед гуфт: „Эй табиб! Худатро шифо деҳ“. Ва боз ба Ман мегӯед: „Дар диёри Худ низ муъҷизаҳоеро бикун, ки шунидаем дар шаҳри Кафарнаҳум кардаӣ“»+. 24Баъд суханашро давом дод: «Ба ростӣ мегӯям, ки ягон пайғамбар дар диёри худ қадр надорад+. 25Ҳақиқатан ҳам, дар замони Илёс пайғамбар, вақте ки сеюним сол борон наборид ва дар рӯйи замин гуруснагии сахте ба вуҷуд омад, дар Исроил бевазанони бисёре буданд,+
26вале Илёс назди ҳеҷ яке аз онҳо фиристода нашуд. Ӯ танҳо ба назди як бевазане фиристода шуд, ки дар Сарфат ном шаҳри Сидун зиндагӣ мекард. 27Дар замони пайғамбар Элишоъ ҳам дар сарзамини Исроил бисёр касон бемории пӯст доштанд. Вале ба ғайр аз Наамон, ки аз Сурия буд, ҳеҷ кадоме аз онҳо шифо наёфт».

28Онҳое, ки дар ҷамоатхона буданд, аз шунидани чунин суханҳо ба ғазаб омаданд. 29Баъд аз ҷояшон бархеста, Исоро аз шаҳр берун карданд. Он шаҳр болои теппа сохта шуда буд ва онҳо Ӯро ба лаби ҷарӣ оварда хостанд аз он ҷо партоянд. 30Аммо Ӯ аз миёни онҳо гузашта, бо роҳи Худ равона шуд+.

Шифо ёфтани марди ҷинзада

31•Исо ба шаҳри Кафарнаҳум, ки дар Ҷалил аст, омада, дар рӯзи шанбе мардумро таълим медод+. 32Одамон аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монданд, чунки суханонаш боқудрат буданд+. 33Дар ҷамоатхона марде ҳузур дошт, ки дар вуҷудаш рӯҳи нопок, яъне ҷин ҷо шуда буд. Ӯ бо овози баланд фарёд зада гуфт: 34«Моро ба ҳоламон гузор! Ту ба мо чӣ кор дорӣ, эй Исои Носирӣ? Магар барои нобуд кардани мо омадаӣ?! Туро медонам! Ту Шахси поки Худо ҳастӣ!»+
35Вале Исо ҷинро сарзаниш карда, фармуд: «Хомӯш шав ва аз вай берун баро!» Ҷин мардро дар пеши назари ҳама ба замин партофт ва ба он мард ҳеҷ зараре нарасонда, аз вай берун баромад+. 36Ҳама ба ҳайрат афтода, ба якдигар мегуфтанд: «Ин чӣ гап аст?! Ӯ бо қудрату қувват ба рӯҳҳои нопок амр медиҳад ва онҳо берун мебароянд!»

37Овозаи Исо дар тамоми он вилоят паҳн мешуд.

Шифо ёфтани бисёр одамон

38•Исо аз ҷамоатхона баромада, ба хонаи Шимъун ном марде рафт. Хушдомани Шимъун таби баланд дошт ва аз Исо хоҳиш карданд, ки ба ин зан ёрӣ диҳад+. 39Исо болои сари ӯ хам шуда, ба таб фармон дод ва он паст шуд. Зан дарҳол аз ҷояш хеста, ба меҳмондории онҳо машғул шуд.

40Вақти ғуруби офтоб ҳамаи онҳоеро, ки ба бемориҳои гуногун гирифтор буданд, ба назди Исо оварданд. Ӯ дасти Худро болои ҳар яке аз онҳо мегузошту шифо медод. 41Ҳамчунон, ҷинҳо «Ту Писари Худо ҳастӣ!» гуфта, фарёдзанон аз бисёр касон берун мебаромаданд. Аммо Ӯ онҳоро сарзаниш карда, ба онҳо иҷозати гап заданро намедод, чунки онҳо медонистанд, ки Ӯ Масеҳи Худо аст+.

Исо дар ҷамоатхонаҳо таълим медиҳад

42•Вақте ки субҳ дамид, Исо берун баромада, ба ҷойи беодам рафт. Вале мардум Ӯро ҷустуҷӯ карда, ба наздаш омаданд ва илтимос карданд, ки аз наздашон наравад+. 43Ӯ бошад, ба онҳо гуфт: «Ман бояд хушхабари Подшоҳии Худоро ба шаҳрҳои дигар ҳам бирасонам, чунки бо ҳамин мақсад фиристода шудаам».

44Ва Ӯ дар ҷамоатхонаҳои тамоми сарзамини Яҳудия хушхабарро эълон мекард.

5

Интихоби шогирдони аввалин

5^1•Як рӯз Исо дар канори баҳри Ҷинесор[*] меистод ва мардуми бисёре, ки мехостанд каломи Худоро бишнаванд, аз ҳар тараф ба Ӯ фишор меоварданд+. 2Исо ду қаиқеро дид, ки дар соҳили баҳр гузошта шуда буданд ва моҳигирон аз онҳо берун омада, тӯрҳоро мешустанд. 3Ӯ ба яке аз қаиқҳо, ки соҳибаш Шимъун буд, савор шуда, аз ӯ хоҳиш кард, ки қаиқро аз соҳил каме дуртар ронад. Баъд нишаста, аз қаиқ мардумро таълим медод. 4Дар охири суханаш Ӯ ба Шимъун ва ҳамроҳонаш гуфт: «Қаиқро ба мобайни баҳр бурда, тӯрҳоятонро барои сайди моҳӣ ба об андозед»+. 5Шимъун ҷавоб дод: «Устод! Мо тамоми шаб заҳмат кашидем ва чизе сайд накардем, вале тӯрро ба об меандозем, чунки Ту мефармоӣ». 6Вақте ин корро карданд, он қадар моҳӣ сайд шуд, ки тӯрҳояшон ба кандан даромаданд. 7Пас, ба шарикони худ, ки дар қаиқи дигар буданд, ишорае карданд, то ба ёриашон биёянд. Онҳо омада, ҳар ду қаиқро то дараҷае аз моҳӣ пур карданд, ки қариб ғарқ мешуданд.

8Шимъуни Петрус ин ҳолатро дида, пеши пойҳои Исо афтода, гуфт: «Эй Хоҷаам! Аз пеши ман биравед, чунки ман одами гунаҳкор ҳастам». 9Ӯ инро барои он гуфт, ки худаш ва ҳамроҳонаш аз сайди бешумори моҳиёне, ки ба даст оварда буданд, ба ҳайрат афтоданд. 10Яъқубу Юҳанно низ, ки писарони Забдой ва шарикони Шимъун буданд, ҳайрон шуданд. Вале Исо ба Шимъун гуфт: «Натарс, аз ин пас мардумро монанди моҳӣ ҷамъ мекунӣ»+.

11Сипас моҳигирон қаиқҳоро ба соҳил бароварданд ва ҳамаи корҳояшонро партофта, Исоро пайравӣ карданд.

Шифо ёфтани марде, ки бемории пӯст дошт

12•Исо дар шаҳре буд, ки дар он ҷо марде аз сар то по гирифтори бемории пӯст буд. Он бемор Исоро дида, рӯй ба замин ниҳоду илтимос кард: «Хоҷа, агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ»+. 13Он гоҳ Исо дасташро ба ӯ расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам, пок шав!» ва ҳамон дам пӯсташ сиҳат шуд.

14Баъд, Исо ба ӯ амр дода, гуфт: «Дар бораи ин воқеа ба касе нагӯй, балки рост назди коҳин рафта, худро нишон деҳ. Баъд барои пок шудани худ, чӣ тавре ки Мусо фармудааст, қурбонӣ бикун, то ба мардум шаҳодате гардад»+.

15Аммо ба ин нигоҳ накарда, овозаи Исо торафт паҳн мешуд. Шумораи зиёди мардум барои шифо ёфтан аз бемориҳои худ ва шунидани сухани Ӯ дар атрофаш ҷамъ меомаданд.

16Исо бошад, барои дуо кардан ба ҷойи беодам мерафт+.

Шифо ёфтани марди шал

17•Рӯзе Исо машғули таълим буд. Чанд нафар аз равияи фарисиён ва устодони шариат, ки аз Яҳудияву Уршалим ва тамоми деҳоти Ҷалил омада буданд, дар он ҷо менишастанд. Қудрати Худованд барои шифо додан бо Исо буд+. 18Ҳамин вақт чанд нафар як марди шалро бо ҷойгаҳаш бардошта оварданд. Онҳо кӯшиш карданд, ки ӯро ба даруни хона дароварда, дар пеши Исо гузоранд, 19вале аз сабаби бисёр будани мардум дароварда натавонистанд. Пас ба болои хона баромада, баъзе сафолҳои бомро гирифта, шалро бо ҷойгаҳаш ба даруни хона, ба миёни мардум, пеши Исо фароварданд. 20Исо имони онҳоро дида, ба шал гуфт: «Дӯстам! Гуноҳҳоят бахшида шуданд»+.

21Вале устодони шариату фарисиён аз дил гузаронданд: «Ин кист, ки суханони куфр мегӯяд? Ғайр аз Худо кӣ гуноҳҳоро бахшида метавонад?»+
22Исо бошад, фикри онҳоро фаҳмида, ҷавоб дод: «Чаро дар дили худ чунин фикрҳо доред? 23Кадомаш осонтар аст: гуфтани он ки „гуноҳҳои ту бахшида шуданд“ ё гуфтани он ки „бархез ва роҳ гард“? 24Пас Ман ба шумо исбот мекунам, ки Писари Одамизод дар рӯйи замин ҳаққи бахшидани гуноҳҳоро дорад». Ӯ ба шал гуфт: «Ба ту мегӯям, бархез, ҷойгаҳатро бардошта ба хонаат рав!» 25Он мард дар пеши ҳама дарҳол аз ҷояш хест ва ҷойгаҳашро, ки дар рӯйи он хобида буд, бардошта, Худоро ситоишкунон ба хонааш равона шуд.

26Ҳама ба ҳайрат афтода, Худоро ситоиш карданд ва пур аз тарсу ҳарос шуда, мегуфтанд: «Имрӯз чизҳои ҳайратангез дидем».

Даъват шудани Левӣ

27•Баъд аз ин Исо берун рафт ва Левӣ ном андозгиреро дид, ки дар ҷойи ҷамъоварии андоз менишаст. Исо ба вай гуфт: «Аз паси ман биё» ва 28Левӣ бархест ва ҳама чизашро монда, аз паси Ӯ равона шуд.

29Левӣ дар хонаи худ барои Исо зиёфати калон орост. Шумораи зиёди андозгирон ва дигар меҳмонон дар сари дастархон менишастанд+. 30Фарисиён ва устодони шариат ба шогирдони Исо шикоят карда, гуфтанд: «Чаро шумо бо андозгирону гунаҳкорон мехӯреду менӯшед?»+
31Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба табиб на одамони солим, балки беморон муҳтоҷанд. 32Ман ҳам барои он омадаам, ки на некукорон, балки гунаҳкоронро ба тавба даъват намоям»+.

Савол дар бораи рӯза

33•Онҳо ба Исо гуфтанд: «Чаро шогирдони Яҳёи Таъмиддиҳанда зуд-зуд рӯза мегиранду дуо мехонанд, шогирдони фарисиён низ чунин мекунанд, вале шогирдони Ту мехӯранд ва менӯшанд?»+
34Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Оё метавонед дӯстони домодро дар тӯйи арӯсӣ, модоме ки домод бо онҳост, маҷбур созед, ки рӯза гиранд+? 35Вале вақте мерасад, ки домод аз байнашон гирифта мешавад ва он гоҳ онҳо низ рӯза мегиранд»+.

36Баъд ба онҳо ин масалро гуфт: «Ҳеҷ кас аз либоси нав пораеро канда, ба либоси куҳна дарбеҳ ё поргӣ намекунад, чунки ҳам либоси нав ҳайф мешавад ва ҳам дарбеҳ ё поргии нав ба либоси куҳна мувофиқ намеояд. 37Ҳамчунин, ҳеҷ кас шароби навтайёршударо ба халтаи чармини куҳна намерезад, чунки аз турш шудани шароб халта медарад ва шароб мерезаду халта низ аз кор мебарояд. 38Баръакс, шароби навтайёршударо бояд ба халтаи нав резанд. 39Ҳеҷ кас баъд аз нӯшидани шароби куҳна шароби навро талаб намекунад, зеро мегӯяд, ки шароби куҳна хуб аст».

6

Савол дар бораи рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

6^1•Дар яке аз рӯзҳои шанбе Исо аз байни киштзорҳои гандум мегузашт. Шогирдонаш хӯшаҳои гандумро канда, бо кафи дасташон молида мехӯрданд. 2Баъзе аз фарисиён гуфтанд: «Чаро шумо кореро мекунед, ки кардани он дар рӯзи шанбе раво нест?» 3Исо ҷавоб дод: «Магар шумо дар навиштаҷот нахондаед, ки шоҳ Довуд, вақте ки бо ҳамроҳонаш гурусна монд, чӣ кор карда буд? 4Ӯ ба хонаи Худо даромада, нони ба Худо тақдимшударо гирифта хӯрд ва ба ҳамроҳонаш низ дод. Ҳол он ки аз рӯйи шариат фақат ба коҳинон хӯрдани он нон мумкин аст». 5Баъд ба онҳо гуфт: «Писари Одамизод Хоҷаи рӯзи шанбе аст».

Шифо додан дар рӯзи шанбе

6Боз дар яке аз рӯзҳои истироҳат Исо ба ҷамоатхона даромада, машғули таълим шуд. Дар он ҷо як марде буд, ки дасти росташ хушк шуда буд+. 7Устодони шариат ва фарисиён Исоро мушоҳида мекарданд, ки оё дар рӯзи шанбе одамро шифо медиҳад ё не, то тавонанд Ӯро дар ягон кор айбдор кунанд+. 8Аммо Исо фикри онҳоро медонист ва ба он марди дасташ хушкшуда гуфт: «Бархез ва дар миёнҷо исто». Он мард бархесту истод. 9Исо ба онҳо гуфт: «Ба шумо саволе медиҳам: дар рӯзи шанбе некӣ кардан равост ё бадӣ кардан? Ҷони касеро наҷот додан ё нобуд кардан?»+
10Баъд ба ҳамаи онҳо нигоҳ карда, ба он мард гуфт: «Дастатро дароз кун». Вай дасташро дароз карду дасташ сиҳат шуд. 11Аммо устодони шариат ва фарисиён дар ғазаб шуда, бо ҳамдигар маслиҳат мекарданд, ки бар зидди Исо чӣ кор кунанд.

Интихоби дувоздаҳ фиристода

12•Дар яке аз он рӯзҳо Исо барои дуо ба кӯҳ баромад ва тамоми шаб ба Худо дуо кард. 13Вақте ки рӯз шуд, шогирдонашро ба наздаш ҷеғ зада, аз миёнашон дувоздаҳ нафарро интихоб кард ва онҳоро фиристода номид, ки инҳоянд: 14Шимъун, ки Исо ӯро Петрус номид ва бародари Шимъун Андриёс, Яъқуб ва Юҳанно, Филиппус ва Барталмо,+
15Матто ва Тумо, Яъқуби писари Ҳалфой ва Шимъун, ки ба ӯ лақаби Ватандӯстро гузошта буданд,+
16Яҳудои писари Яъқуб ва Яҳудои Исқарютӣ, ки оқибат хиёнаткор мешавад+.

Мардум аз пайи Исо мераванд

17•Исо бо шогирдонаш аз кӯҳ пойин фуромада, дар ҳамворие истод. Шумораи зиёди пайравонаш ва мардуми бисёре аз тамоми гирду атрофи сарзамини Яҳудия, аз Уршалим, аз ноҳияҳои Сур ва Сидуни назди баҳр ҷамъ омаданд, 18то ки Исоро бишнаванд ва аз бемориҳояшон шифо ёбанд. Касоне, ки аз ҷинҳо азоб мекашиданд, низ шифо ёфтанд. 19Бинобар ин, ҳама кӯшиш мекарданд, ки дасти худро ба Исо расонанд, чун қуввае, ки аз Ӯ берун меомад, ҳамаро шифо медод+.

Одамони хушбахт ва бадбахт

20Исо ба шогирдонаш чашм дӯхта, гуфт:

«Хушбахтед шумо, ки ҳоло бечораед, чунки Подшоҳии Худо аз они шумост.

21Хушбахтед шумо, ки ҳоло гуруснаед, чунки сер хоҳед шуд.

Хушбахтед шумо, ки ҳоло гиря мекунед, зеро хандон хоҳед шуд+.

22Хушбахтед шумо, вақте ки мардум ба хотири Писари Одамизод ба шумо нафрат доранд, шуморо аз байнашон меронанду дашном дода, туҳмат мекунанд+. 23Дар он рӯз шодӣ кунед ва аз хурсандӣ рақс кунеду донед, ки Худо дар осмон бароятон мукофоти калон дорад. Аҷдоди гузаштаи ин мардум бо пайғамбарон ҳамин тавр рафтор мекарданд+.

24Лекин, вой бар ҳоли шумо, эй сарватмандон, зеро танҳо дар ин дунё хурсандӣ мекунед+.

25Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло сер ҳастед, чунки гурусна хоҳед монд.

Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло механдед, зеро гирёну нолон хоҳед шуд.

26Вой бар ҳоли шумо, вақте ки ҳама шуморо таърифу тавсиф мекунанд, чунки аҷдодони ин одамон низ бо пайғамбарони бардурӯғ ҳамин тавр рафтор мекарданд.

Дӯст доштани душманон

27•Ман ба шумо, ки суханамро мешунавед, мегӯям: душманонатонро дӯст доред ва ба онҳое, ки аз шумо нафрат доранд, некӣ кунед, 28барои онҳое, ки шуморо лаънат мекунанд, баракат талабед ва барои онҳое, ки ба шумо бадӣ мекунанд, дуои хайр гӯед+.

29Агар касе ба як тарафи рӯятон занад, тарафи дигари рӯятонро ба ӯ гардонед ва агар касе ҷомаатонро кашида гирад, монед, ки куртаатонро ҳам бигирад+.

30Ҳар кӣ аз шумо чизе талаб кунад, онро ба ӯ диҳед ва ҳар кӣ чизи шуморо бигирад, баргардондани онро талаб накунед.

31Пас, ҳар рафтореро, ки аз дигарон нисбати худ дидан хоҳед, ҳамон тавр, аввал худи шумо нисбати дигарон рафтор кунед+.

32Агар шумо фақат касонеро дӯст доред, ки шуморо дӯст медоранд, чӣ ҷойи таъриф? Зеро гунаҳкорон ҳам дӯстдорони худро дӯст медоранд.

33Агар фақат ба касоне, ки ба шумо некӣ мекунанд, некӣ кунед, шумо чӣ ифтихоре доред? Зеро гунаҳкорон низ ҳамин тавр рафтор мекунанд.

34Агар ба касе қарз диҳеду умеди пас гирифтани онро дошта бошед, чӣ фоида дорад? Зеро гунаҳкорон низ ба гунаҳкорон қарз дода, интизори пас гирифтани он ҳастанд. 35Вале шумо душманонатонро дӯст доред, некӣ кунед ва қарз диҳеду интизори гирифтани он нашавед. Он гоҳ мукофоти бузурге насибатон гашта, фарзандони Худои Таоло хоҳед буд. Зеро Худо ба одамони бад ва кӯрнамак ҳам меҳрубонӣ мекунад. 36Пас, ҳамон тавре ки Падари шумо раҳмдил аст, шумо низ раҳмдил бошед+.

Айбдор кардани дигарон

37•Дигаронро айбдор накунед ва шумо низ айбдор карда намешавед. Ҳукм накунед ва ба ҳукм дучор намешавед. Ҳамаро бубахшед ва шумо низ бахшида мешавед+. 38Бидиҳед ва ба шумо низ дода мешавад: то ба андозаи зиёди ҷунбонидаю фишурдашуда ва лабрезшуда ба шумо дода мешавад, зеро бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг барои шумо бармекашанд»+.

39Ҳамчунин, Ӯ масалеро ба онҳо гуфт: «Оё як кӯр ба кӯри дигар роҳ нишон дода метавонад? Магар ҳар дуяшон ба чоҳ намеафтанд+? 40Шогирд аз устодаш баландтар нест. Аммо вақте ки пурра таълим мегирад, монанди устодаш мешавад+.

41Чаро шумо хасро дар чашми бародари худ мебинеду кундаро, ки дар чашми худатон ҳаст, намебинед? 42Чӣ хел ҷуръат карда ба бародаратон мегӯед: „Эй бародар, иҷозат деҳ хасро аз чашмат барорам“, вақте ки кундаро дар чашми худ намебинед? Эй дурӯяҳо! Аввал кундаро аз чашми худатон бароред, он гоҳ дурусттар дида метавонед, ки чӣ хел хасро аз чашми бародаратон бароред.

Дарахт ва меваи он

43•Ҳаргиз дарахти хуб меваи бад ва ё дарахти бад меваи хуб намедиҳад. 44Чӣ хел будани дарахт аз мевааш маълум мегардад. Аз буттаи хор анҷир намечинанд ва ё ҳосили ангур намегиранд. 45Шахси нек аз хазинаи неки дилаш некиро ва шахси бад аз хазинаи бади дилаш бадиро мебарорад, зеро он чизе ки дар дилатон ҳаст, лабрез шуда, аз забонатон берун меояд+.

Бинокори дурандешу бинокори беақл

46•Чаро Маро „Хоҷа! Хоҷа!“ меномеду гуфтаҳоямро иҷро намекунед+? 47Ҳоло ба шумо ба кӣ монанд будани касеро мефаҳмонам, ки пеши Ман омада, гуфтаҳои Маро мешунаваду онҳоро иҷро мекунад. 48Ӯ ба одаме монанд аст, ки барои сохтани хонааш заминро чуқур канда, пойдеворашро болои санге мегузорад. Ҳангоме ки обхезӣ мешаваду оби дарё хонаро зер мекунад, ба он ҳеҷ осебе намерасад, чунки пойдевораш мустаҳкам сохта шудааст. 49Аммо касе, ки гуфтаҳои Маро мешунавад, вале иҷро намекунад, ба одаме монанд аст, ки хонаашро бе пойдевор дар рӯйи хок сохтааст. Пас, вақте оби дарё хонаро зер мекунад, он ба зудӣ фурӯ рафта, несту нобуд мешавад».

7

Шифо ёфтани хизматгор

7^1•Баъд аз он ки Исо тамоми суханҳояшро ба мардум гуфта шуд, вориди шаҳри Кафарнаҳум гашт. 2Дар он ҷо як сардори лашкар хизматгоре дошт, ки барояш азиз буд. Ин хизматгор бемор шуда, дар бистари марг мехобид. 3Сардори лашкар овозаи Исоро шунида, пирони яҳудиро пеши Ӯ фиристод, то илтимос кунанд, ки омада хизматгорашро шифо диҳад. 4Онҳо назди Исо омаданд ва бисёр илтимос карда гуфтанд: «Ин сардори лашкар сазовори он аст, ки барояш чунин корро бикунӣ,+
5чунки вай халқи моро дӯст медорад ва барои мо ҷамоатхонае сохтааст».

6Исо ҳамроҳи онҳо рафт. Ҳангоме ки ба хона наздик мешуд, он сардор дӯстонашро фиристод, ки аз номи вай ба Исо чунин гӯянд: «Хоҷа! Аз ин зиёд заҳмат накаш, зеро ман сазовори он нестам, ки Ту аз дари ман дароӣ. 7Ба ҳамин сабаб, худро муносиб надонистам, ки назди Ту биёям. Танҳо як амр деҳ ва хизматгорам шифо меёбад. 8Зеро ман як фармонбардор ҳастам ва дар зери итоати худ низ сарбозонро дорам. Вақте ки ба яке „рав“ мегӯям, меравад, ба дигаре „биё“ мегӯям, меояд ва агар ба хизматгорам „фалон корро бикун“ гӯям, ӯ албатта он корро иҷро мекунад».

9Исо инро шунида, ҳайрон шуд ва ба мардуми бешуморе, ки аз паси Ӯ меомаданд, рӯ оварда гуфт: «Ба шумо мегӯям, ки ҳатто дар байни исроилиён касеро надидам, ки чунин имони қавӣ дошта бошад».

10Фиристодагони сардори лашкар ба хона баргашта, диданд, ки хизматгор сиҳат шудааст.

Зинда шудани писари бевазан

11Дере нагузашта Исо ҳамроҳи шогирдон ва шумораи зиёди мардум ба шаҳри Ноин рафт. 12Ӯ ба дарвозаи шаҳр наздик шуда, дид, ки мурдаеро мебароранд. Он мурда писари ягонаи бевазане буд ва сокинони зиёди шаҳр ҳамроҳи он зан равона буданд. 13Худованд Исо он занро дида, дилаш ба ҳоли вай сӯхт ва ба ӯ гуфт: «Гиря накун»+. 14Баъд наздик омада, дасти Худро рӯйи тобут гузошт ва тобутбардорон истоданд. Сипас, Ӯ гуфт: «Эй ҷавон! Ба ту мегӯям, бархез»+. 15Мурда аз ҷояш бархеста нишасту ба сухан даромад ва Исо ӯро ба модараш супорид.

16Ҳамаро тарсу ҳарос фаро гирифт ва мардум Худоро ҳамду санохонон мегуфтанд: «Худо ба халқи Худ назар андохт ва дар байни мо пайғамбари бузурге пайдо шуд»+. 17Одамон дар тамоми Яҳудия ва гирду атрофи он дар бораи Исо нақл мекарданд.

Омадани шогирдони Яҳё

18•Шогирдони Яҳё низ ба устодашон ҳамаи воқеаҳоро нақл карданд. Яҳё ду нафар аз шогирдонашро 19ба назди Исо фиристод, то бипурсанд: «Оё Ту ҳамон Шахсе ҳастӣ, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд ё мо бояд мунтазири каси дигар бошем?»+
20Онҳо ба назди Исо омада, гуфтанд: «Яҳёи Таъмиддиҳанда моро пеши Ту фиристод, то бипурсем, ки оё Ту ҳамон шахсе ҳастӣ, ки омаданашро пешгӯйӣ карда буданд ё мо бояд мунтазири каси дигар бошем?»

21Ин ҳамон вақте буд, ки Исо мардуми зиёдеро аз бемориҳову дарду азоб шифо дода, ҷинҳоро аз одамон берун карда, чашмони бисёр кӯронро бино мекард.

22Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Ҳар чиро, ки дидаеду шунидаед, рафта, ба Яҳё нақл кунед. Яъне бигӯед, ки чашмони кӯрон бино мешаванду шалҳо роҳ мегарданд, касоне, ки бемории пӯст доранд, пок мешаванду карҳо шунаво мешаванд, мурдагон зинда мешаванд ва ба бечорагон хушхабар эълон карда мешавад. 23Пас хушбахт аст касе, ки дар ҳаққи Ман шакку шубҳа намекунад»+.

Шаҳодати Исо дар бораи Яҳё

24Баъд аз рафтани шогирдони Яҳё Исо ба мардум дар бораи Яҳё суханашро оғоз кард: «Назди Яҳё ба биёбон барои дидани чӣ рафта будед? Барои дидани найзоре, ки аз вазидани бод меҷунбад+? 25Гӯед, ки чаро рафта будед? Магар барои дидани одаме, ки либоси қимат мепӯшад? Охир онҳое, ки либоси зебо мепӯшанд ва ҳаёти пур аз айшу ишрат доранд, дар қасрҳо зиндагӣ мекунанд. 26Барои чӣ рафта будед? Барои дидани пайғамбар? Дуруст, аммо ба шумо мегӯям, ки шумо каси бузургтар аз пайғамбарро дидаед+. 27Яҳё ҳамон шахсест, ки Худо дар борааш дар навиштаҷот гуфтааст:

„Ман пешопеши Ту хабаррасони Худро мефиристам,
то барои омаданат роҳ тайёр кунад“.+

28Ба шумо мегӯям, дар байни ҳамаи онҳое, ки аз модар ба дунё омадаанд, бузургтар аз Яҳё касе нест. Аммо шахси хурдтарин дар Подшоҳии Худо бузургтар аз Яҳё аст»+.

29Тамоми мардум ва андозгирон низ суханони Ӯро шунида, дуруст будани роҳи Худоро тасдиқ менамуданд ва аз ин сабаб, аз дасти Яҳё таъмид гирифта буданд+. 30Вале азбаски фарисиён ва устодони шариат таъмиди Яҳёро нагирифта буданд, аз нияте, ки Худо нисбаташон дошт, рӯй гардонданд.

31Исо суханашро давом дода, гуфт: «Одамони ин наслро бо кӣ муқоиса намоям? Онҳо ба кӣ монандӣ доранд? 32Онҳо монанди кӯдаконе ҳастанд, ки дар кӯча бозӣ мекунанду як гурӯҳи онҳо ба гурӯҳи дигар мегӯяд:

„Мо бароятон най навохтем, аммо шумо рақс накардед!

Суруди мотам хондем, вале гиря накардед“.

33Ҳоло Яҳёи Таъмиддиҳанда омадааст, ки нон намехӯраду шароб наменӯшад ва шумо мегӯед, ки ӯ ҷин дорад+. 34Писари Одамизод омадааст, ки ҳам мехӯраду ҳам менӯшад, лекин шумо мегӯед: „Ӯ марди пурхӯру бадмаст, дӯсти андозгирону гунаҳкорон аст“+. 35Вале дуруст будани ҳикмати Худо аз корҳои тамоми фарзандонаш маълум мегардад».

Исо зани гунаҳкорро мебахшад

36•Яке аз фарисиён Исоро ба меҳмонӣ даъват кард ва Ӯ ба хонаи он фарисӣ рафта, дар сари дастархон кашпаҳлу зада нишаст.

37Дар он шаҳр як зани пургуноҳе буд. Чун ӯ фаҳмид, ки Исо дар хонаи он фарисӣ хӯрок мехӯрад, як шишача равғани атрафшонро гирифта, ба он ҷо омад. 38Вай аз пушт, назди пойҳои Исо истода, мегирист ва ашкҳояш ба пойҳои Исо мечакиданд. Зан бо мӯйҳояш пойҳои Ӯро мехушконид, бо эҳтиром онҳоро мебӯсид ва ба онҳо равғани хушбӯйро мемолид. 39Инро дида, фарисие, ки Исоро даъват карда буд, аз дилаш чунин фикрро гузаронд: «Агар ин мард дар ҳақиқат пайғамбар мебуд, медонист, ки ин зан чӣ гуна аст. Чун зане, ки ҳоло ба Ӯ даст мерасонад, гунаҳкор аст»!+
40Вале Исо ба ӯ гуфт: «Шимъун! Мехоҳам ба ту чизе бигӯям». Гуфт: «Марҳамат, Устод».

41Пас, Исо суханашро давом дода, гуфт: «Ду кас аз як одам пул қарз гирифтанд. Яке аз ӯ панҷсад ва дигаре панҷоҳ тангаи нуқра қарздор буд+. 42Азбаски қарзашонро канда наметавонистанд, он шахс қарзи ҳардуро бахшид. Ҳоло бигӯ, ки кадоме аз онҳо ӯро бештар дӯст медорад?»+
43Шимъун дар ҷавоб гуфт: «Ба фикрам он касе, ки ба ӯ қарзи зиёдтаре бахшида шудааст». Исо гуфт: «Дуруст фаҳмидӣ». 44Баъд ба он зан рӯ оварда, ба Шимъун гуфт: «Ин занро мебинӣ? Ман ба хонаат омадам, вале барои пойҳоям об наовардӣ, ин зан бошад, пойҳои Маро бо ашкҳояш тар ва бо мӯйҳояш хушк кард. 45Ту ба Ман бӯсаи салом надодӣ, ин зан бошад, аз вақти омаданам то ҳол бӯсидани пойҳоямро бас намекунад. 46Ту ба сарам ҳатто равғани одиро намолидӣ, вай бошад, равғани атрафшонро ба пойҳоям молид. 47Бинобар ин, ба ту мегӯям, азбаски гуноҳҳои зиёди вай бахшида шудаанд, ӯ чунин муҳаббати зиёд дорад ва агар ба касе гуноҳи камтар бахшида шавад, муҳаббаташ низ камтар аст». 48Баъд ба он зан гуфт: «Гуноҳҳоят бахшида шуданд»+. 49Онҳое, ки бо Ӯ дар сари як дастархон нишаста буданд, худ ба худ мегуфтанд: «Вай кист, ки ҳатто гуноҳҳоро мебахшад?» 50Вале Исо ба зан гуфт: «Туро имонат наҷот додааст. Рав ва дар амон бош!»+

8

Занҳо Исоро пайравӣ мекунанд

8^1Баъд аз ин, Исо дар шаҳру деҳот гашта, ба мардум хабари хуши Подшоҳии Худоро мерасонд. Дар ин кор Ӯро дувоздаҳ шогирд+
2ва якчанд зан, ки ҷинҳо аз онҳо берун баромада буданду аз бемориҳо шифо ёфта буданд, ҳамроҳӣ мекарданд. Яке аз он занҳо Марям буданд, ки Маҷдалия номида мешуд ва аз ӯ ҳафт ҷин берун рафта буд+. 3Дигар зан Юҳанна ном дошт, ки шавҳараш Кузо дар дарбори ҳоким Ҳиродус нозири хоҷагӣ буд. Ҳамчунин, Сусанна ва бисёр дигарон, ки бо пулу молашон онҳоро дастгирӣ мекарданд+.

Масал дар бораи деҳқон

4•Вақте ки мардуми бисёре аз шаҳрҳои гирду атроф ҷамъ шуда, ба назди Исо омаданд, Ӯ масалеро гуфт: 5«Рӯзе як деҳқон барои кишт кардани донаҳои худ ба киштзор меравад. Ҳангоми дона коштанаш, як миқдори он ба пайраҳа афтода поймол мешавад ва парандаҳо омада, онҳоро аз замин чида мехӯранд. 6Миқдори дигари донаҳо ба замини санглох афтода месабзад, вале аз беобӣ хушк мешавад. 7Миқдори дигараш ба замини хордор афтода месабзад, вале хорҳо қад кашида, онҳоро пахш мекунанд. 8Аммо қисми донаҳое, ки ба замини хуби ҳосилхез меафтад, сабзида, сад баробар зиёдтар ҳосил медиҳад». Инро гуфту хитоб кард: «Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»+

Маънидод кардани масал дар бораи деҳқон

9•Шогирдон аз Исо маънои ин масалро пурсиданд 10ва Ӯ гуфт: «Фаҳмиши сирру асрори Подшоҳии Худо ба шумо ато шудааст, аммо ба дигарон бо масалҳо мегӯям, то ки

„онҳо нигоҳ кунанду набинанд,
гӯш кунанду нафаҳманд“+.

11Маънои масал ин аст: дона – каломи Худост+. 12Донаҳое, ки ба пайраҳа афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале шайтон омада, онро аз дилашон медуздад, то ки имон наоваранд ва наҷот наёбанд. 13Донаҳое, ки ба замини санглох афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро шунида, бо шодӣ онро қабул мекунанд, вале азбаски реша надоранд, муддати кӯтоҳе имондор буда, дар вақти озмоиш имони худро аз даст медиҳанд+. 14Донаҳое, ки ба миёни хорҳо афтодаанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале ғаму ташвиш ва сарвату лаззати зиндагӣ онҳоро пахш мекунад ва онҳо ҳеҷ самаре ба бор намеоваранд+. 15Аммо донаҳои ба замини ҳосилхез афтода касоне мебошанд, ки каломро мешунаванд ва онро дар дили нек ва пок нигоҳ дошта, бо сабру тоқат самар меоранд+.

Масал дар бораи чароғ

16Ҳеҷ кас чароғро даргиронда, онро бо зарфе намепӯшонад ва ё ба зери кат намегузорад. Баръакс, онро ба чароғпоя мемонад, то ҳар кӣ дарояд, равшаниашро бубинад+. 17Зеро ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки ошкор нашавад ва чизи пӯшидае нест, ки маълум ва равшан нагардад+. 18Пас, аҳамият диҳед, ки ба суханони Ман чӣ тавр гӯш медиҳед, зеро ба ҳар кӣ чизе дорад, боз дода мешавад, лекин аз касе, ки надорад, ҳатто он андаке, ки фикр мекунад дорад, гирифта мешавад».

Модар ва бародарони Исо

19•Ҳамин вақт модару бародарони Исо наздаш омаданд, аммо аз сабаби тӯдаи одамон ба Ӯ наздик шуда натавонистанд+. 20Ба Исо хабар доданд: «Модар ва бародаронат дар берун истодаанд ва Туро дидан мехоҳанд». 21Ӯ ҷавоб дод: «Модар ва бародарони Ман онҳое ҳастанд, ки каломи Худоро мешунаванд ва онро иҷро мекунанд»+.

Ором кардани тӯфон

22•Рӯзе Исо бо шогирдонаш ба қаиқ савор шуда, ба онҳо гуфт: «Биёед, ба дигар тарафи баҳр мегузарем». Онҳо равон шуданду+
23дар роҳ Исоро хоб бурд. Баногоҳ, дар баҳр тӯфони чунон сахте бархест, ки қаиқ аз об пур шуд ва онҳо дар хатар монданд. 24Шогирдон Исоро бедор карда, гуфтанд: «Устод! Устод! Ҳалок мешавем!» Ӯ аз хоб хеста, ба шамолу мавҷҳои пурталотум фармон дод ва тӯфон хомӯш шуда, ҳама ҷоро оромӣ фаро гирифт. 25Сипас, Вай ба шогирдонаш гуфт: «Имонатон куҷост?!» Шогирдон тарсиданд ва ҳайрон монда, ба якдигар мегуфтанд: «Ин Кист, ки ҳатто ба шамолу баҳр фармон медиҳад ва онҳо ба Ӯ итоат мекунанд?»

Шифо ёфтани марди ҷинзада

26•Баъд аз ин онҳо ба сарзамини ҷадариён, ки дар рӯ ба рӯйи вилояти Ҷалил воқеъ аст, омада расиданд. 27Вақте ки Исо ба соҳил фаромад, бо марде аз аҳли он шаҳр рӯ ба рӯ шуд, ки гирифтори ҷинҳо буд. Ӯ дер боз либос намепӯшид ва на дар хона, балки дар қабристон зиндагӣ мекард. 28Ҳамин ки ӯ Исоро дид, доду фиғонкунон пеши пойҳои Ӯ афтид ва бо овози баланд гуфт: «Эй Исо, Писари Худои Таоло, Ту ба ман чӣ кор дорӣ? Илтимос мекунам, маро азоб надеҳ»+. 29Ӯ инро гуфт, чунки Исо ба рӯҳи нопок фармон дода буд, ки аз он мард берун барояд. Дар гузашта ҷин чандин бор он мардро азоб медод ва ҳарчанд ҷинзадаро бо занҷиру бандҳо баста нигоҳ медоштанд, мард онҳоро пора-пора мекард ва ҷин ӯро ба биёбон мебурд. 30Исо аз ӯ пурсид: «Номат чист?» Ӯ гуфт: «Лашкар», чунки ҷинҳои бисёре ба даруни он мард даромада буданд. 31Ҷинҳо аз Исо илтимос мекарданд, ки онҳоро ба ғори бепоён нафиристад. 32Ҳамон ҷо, дар болои теппа галаи калони хукҳо мечарид. Ҷинҳо Исоро зорию тавалло карданд, ки ба даруни хукҳо дароянд ва Ӯ ба онҳо иҷозат дод. 33Ҷинҳо аз он мард берун баромада, ба даруни хукҳо даромаданд ва гала дав-давон худро аз теппа ба баҳр партофта, ғарқ шуд.

34Хукбонон инро дида гурехтанд ва ин воқеаро дар шаҳру деҳот нақл карданд.

35Мардум барои дидани ин воқеа баромаданд ва ба назди Исо омада, ҳамон мардеро диданд, ки ҷинҳо аз ӯ берун рафта буданд. Вай дар тан либос дошту бо ақли солим дар пеши пойи Исо менишаст. Ҳамаро тарс фаро гирифт+. 36Шоҳидони ин воқеа ба одамон чӣ гуна шифо ёфтани ҷинзадаро нақл карданд. 37Баъд аз ин тамоми мардуми сарзамини ҷадариён аз Исо хоҳиш карданд, ки аз пеши онҳо биравад, зеро онҳоро тарсу ваҳм фаро гирифта буд ва Ӯ барои баргаштан боз ба қаиқ савор шуд+. 38Марде, ки ҷинҳо аз ӯ берун шуда буданд, илтимос кард, ки Исо ӯро бо Худ барад. Вале Исо ӯро ҷавоб дода гуфт: 39«Ба хонаат баргард ва он чиро ки Худо барои ту кардааст, нақл кун».

Ӯ рафта дар тамоми шаҳр дар бораи он кори бузурге, ки Исо барояш карда буд, эълон кард.

Шифо ёфтани зан ва зиндашавии духтар

40•Вақти баргаштани Исо мардуми зиёде, ки Ӯро интизор буданд, ба пешвозаш баромаданд. 41Ҳамон вақт Ёир ном марде, ки сардори ҷамоатхона буд, назди Исо омада, худро ба пеши пойҳояш партофт ва аз Ӯ илтимос кард, ки ба хонаи вай биёяд,+
42зеро духтари ягонааш, ки тақрибан дувоздаҳсола буд, дар бистари марг мехобид. Исо ҳамроҳи Ёир мерафт ва мардуми бисёре аз ҳар тараф ба Ӯ фишор меоварданд.

43Дар он ҷо зане буд, ки дувоздаҳ сол боз касалии хунравӣ дошт. Вай тамоми дороиашро ба табибон сарф кард, вале ҳеҷ кас ӯро шифо дода натавонист. 44Он зан аз қафо ба Исо наздик шуду ба домани ҷомаи Ӯ даст расонд ва ҳамон замон хунравиаш бозмонд+. 45Исо пурсид: «Ба Ман кӣ даст расонд?» Вақте ки ҳама инкор карданд, Петрус ба Ӯ гуфт: «Устод! Одамони бисёр дар гирдат ҷамъ шудаанд ва аз ҳар тараф фишор меоранд». 46Аммо Исо гуфт: «Касе ба Ман даст расонд, зеро Ман ҳис кардам, ки қуввае аз Ман берун рафт»+. 47Вақте он зан дид, ки дигар пинҳон монда наметавонад, тарсону ларзон омада, пеши пойи Исо афтид ва дар ҳузури ҳамаи мардум ба Ӯ иқрор шуд, ки чаро ба Ӯ даст расонд ва чӣ тавр зуд шифо ёфт. 48Исо ба ӯ гуфт: «Эй духтарам, туро имонат шифо дод. Рав ва дар амон бош»+.

49Ҳанӯз ки Ӯ гап мезад, як нафаре аз хонаи Ёир хабар оварда, гуфт: «Духтарат мурд, дигар Устодро заҳмат надеҳ». 50Вале Исо инро шунида, гуфт: «Натарс, фақат имон дошта бош ва ӯ шифо меёбад». 51Вақте ки Исо ба хонаи Ёир омад, ба ғайр аз Петрус, Юҳанно, Яъқуб ва падару модари он духтар ба каси дигаре иҷозат надод, ки бо Ӯ ба хона дарояд+. 52Ҳама барои он духтар гиряву нола мекарданд, вале Исо гуфт: «Дигар гиря накунед, ӯ намурдааст, фақат хобидааст»+. 53Одамон ба гапи Исо хандиданд, зеро аниқ медонистанд, ки духтар мурдааст. 54Аммо Исо дасти ӯро гирифта, гуфт: «Эй духтар, бархез!»+
55Вай зинда шуд ва зуд аз ҷояш бархест. Исо фармуд, ки ба духтар хӯрок диҳанд. 56Падару модари вай дар ҳайрат монданд, Исо бошад, ба онҳо фармуд, ки ин воқеаро ба касе нагӯянд+.

9

Фиристодани дувоздаҳ шогирд

9^1•Исо дувоздаҳ шогирдашро даъват карда, ба онҳо қувват ва қудрат дод, ки ҷинҳоро берун кунанд ва беморонро шифо диҳанд+. 2Сипас Ӯ онҳоро фиристод, то ки дар бораи Подшоҳии Худо эълон карда, беморонро шифо бахшанд. 3Исо ба онҳо гуфт: «Дар сафар бо худ ҳеҷ чиз нагиред: на асо, на борхалта, на нон, на пул ва на либоси иловагӣ. 4Ба ҳар хонае, ки медароед, то рӯзи аз он шаҳр рафтанатон дар ҳамон хона бимонед. 5Вале агар шуморо дар ягон ҷо қабул накунанд, он шаҳрро тарк кунед ва чангу хокашро аз поятон афшонед, то шаҳодати айбдор будани онҳо гардад»+.

6Шогирдон аз он ҷо рафтанду деҳа ба деҳа гашта, хушхабарро эълон мекарданд ва дар ҳама ҷо беморонро шифо мебахшиданд+.

Ба ҳайрат афтодани ҳоким Ҳиродус

7•Вақте ки ҳоким Ҳиродус ҳамаи инро шунид, ба ҳайрат афтод, зеро баъзеҳо мегуфтанд, ки Яҳё зинда шудааст,+
8дигарон бошанд, мегуфтанд, ки Илёс пайғамбар пайдо гардидааст ва баъзеи дигарон мегуфтанд, ки яке аз пайғамбарони давраҳои қадим зинда шудааст. 9Вале Ҳиродус гуфт: «Охир ман сари Яҳёро аз танаш ҷудо карда будам. Пас, ин Кист, ки дар борааш чунин суханҳоро мешунавам?» Вай мехост Исоро бинад+.

Сер кардани панҷ ҳазор кас

10•Вақте ки фиристодагон баргаштанд, тамоми корҳои кардаашонро ба Исо нақл карданд. Ӯ онҳоро бо Худ гирифта, ба шаҳри Байтсайдо равона шуд, то ки бо шогирдонаш танҳо монад+. 11Вале мардум аз ин бохабар шуда, аз пайи Ӯ рафтанд ва Исо онҳоро бо хушнудӣ қабул карда, ба онҳо дар бораи Подшоҳии Худо нақл кард ва касонеро, ки ба шифо эҳтиёҷ доштанд, шифо бахшид.

12Рӯз бегоҳ мешуд ва дувоздаҳ шогирд ба назди Исо омада гуфтанд: «Ин ҷо ҷойи беодам аст. Мардумро ҷавоб деҳ, ки ба деҳоти гирду атроф рафта, барои худ ҷойи хоб ва хӯроке пайдо кунанд». 13Вале Вай ба онҳо гуфт: «Шумо ба онҳо хӯрок диҳед!» Шогирдон гуфтанд: «Мо фақат панҷ нону ду моҳӣ дорем. Магар ин ки рафта, барои ҳамаи ин одамон худамон хӯрок харем».

14Дар он ҷо тақрибан панҷ ҳазор мард буд ва Исо ба шогирдонаш гуфт: «Онҳоро панҷоҳнафарӣ гурӯҳ-гурӯҳ шинонед». 15Онҳо гуфтаи Исоро ба ҷо оварда, ҳамаро шинонданд. 16Баъд Ӯ он панҷ нону ду моҳиро ба дасташ гирифта, ба осмон нигаристу шукр гуфт ва нонҳоро пора карда, ба шогирдонаш дод, то ба мардум тақсим кунанд.

17Ҳама то сер шудан хӯрданд ва аз нонпораҳои боқимонда боз дувоздаҳ сабад пур шуд.

Эътирофи Петрус

18•Рӯзе, вақте ки Исо дар танҳоӣ дуо мекарду дар наздаш фақат шогирдонаш буданд, аз онҳо пурсид: «Мардум Маро кӣ мегӯянд?» 19Дар ҷавоб гуфтанд: «Баъзеҳо мегӯянд, ки Ту Яҳёи Таъмиддиҳанда ҳастӣ, қисми дигари одамон мегӯянд, ки Ту Илёс ҳастӣ ва дигарон мегӯянд, ки яке аз пайғамбарони қадим зинда шудааст»+. 20Ӯ аз онҳо пурсид: «Шумо чӣ? Шумо Маро кӣ мешуморед?» Петрус ҷавоб дод: «Ту Масеҳ, яъне Таъиншудаи махсуси Худо ҳастӣ»+. 21•Баъд Исо онҳоро таъкид карда, фармон дод, ки дар ин бора ба касе чизе нагӯянд.

Марги Худро пешгӯйӣ кардани Исо

22Сипас, суханашро давом дода, гуфт: «Писари Одамизод бояд бисёр азоб кашад. Пирони қавм, коҳинони калон ва устодони шариат аз Вай рӯй мегардонанд. Оқибат Ӯ кушта мешавад, вале баъд аз се рӯз зинда мегардад»+. 23Пас аз он, Исо ба ҳама гуфт: «Агар касе пайрави Ман шудан хоҳад, бояд аз хоҳишҳои худ рӯй гардонда, ҳар рӯз салиби азобу маргашро бардошта, Маро пайравӣ кунад+. 24Зеро касе, ки ҳаёташро нигоҳ доштан мехоҳад, онро аз даст медиҳад, вале касе, ки ба хотири Ман ҳаёташро фидо мекунад, онро нигоҳ медорад. 25Ба одам чӣ фоидае дорад, ки тамоми дунёро ба даст оварад, вале худашро ҳайф кунаду ба худ зарар расонад+? 26Зеро ҳар касе ки аз Ман ва аз суханонам шарм кунад, Писари Одамизод низ, ҳангоме ки дар дурахши ҷалоли Худ, дар шуҳрату ҷалоли Падар ва фариштагони муқаддас меояд, аз ӯ шарм хоҳад кард+. 27Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар ин ҷо касоне ҳастанд, ки ҳанӯз аз дунё нагузашта, Подшоҳии Худоро мебинанд»+.

Дигаргун шудани намуди зоҳирии Исо

28•Аз ин гуфтугӯ тақрибан ҳашт рӯз гузашт ва Исо бо Худ Петрус, Юҳанно ва Яъқубро гирифта, барои дуо ба болои кӯҳе баромад+. 29Вақте ки Ӯ дуо мекард, чеҳрааш тағйир ёфта, либосаш сап-сафеди дурахшон шуд 30-31ва ногаҳон ду мард, Мусою Илёс пайғамбар бо шуҳрату ҷалол пайдо шуданд. Онҳо дар бораи тарки ин дунё, ки онро Исо ба наздикӣ дар Уршалим ба анҷом мерасонад, суҳбат мекарданд. 32Петрус ва ҳамроҳонашро хоб бурда буд ва ҳангоме ки бедор шуданд, шуҳрату ҷалоли Исоро диданд. Онҳо, инчунин, он ду нафареро диданд, ки бо Ӯ меистоданд. 33Вақте ки он ду нафар аз пеши Исо рафтанӣ шуданд, Петрус гуфт: «Эй Устод! Чӣ қадар хуб аст, ки мо ин ҷо ҳастем. Биё, се хайма месозем: яке барои Ту, дигаре барои Мусо ва сеюм барои Илёс». Вай худаш намедонист, ки чӣ мегӯяд. 34Петрус ҳанӯз суханашро тамом накарда, абре пайдо шуда, онҳоро фаро гирифт ва вақте ки Мусо ва Илёс ба даруни абр даромаданд, шогирдон тарсиданд. 35Ҳамин вақт аз абр овозе баромад, ки мегуфт: «Ин Писари Ман аст, Ман Вайро интихоб кардаам. Ӯро гӯш кунед»+. 36Вақте ки овоз гум шуд, шогирдон диданд, ки Исо танҳо монд. Шогирдон хомӯш монданд ва ҳамон вақт аз он чи дида буданд, ба касе чизе нагуфтанд.

Шифо ёфтани бачаи ҷинзада

37•Рӯзи дигар, вақте ки онҳо аз кӯҳ мефаромаданд, мардуми бисёре Исоро пешвоз гирифтанд. 38Ногаҳон марде аз миёни мардум фарёд зад: «Устод! Илтимос мекунам, ки ба писарам як назар кун. Вай фарзанди ягонаи ман аст. 39Гоҳ-гоҳ ба вай ҷин ҳамла мекунад ва ӯ якбора дод зада, беихтиёрона печутоб мехӯраду аз даҳонаш кафк мебарояд. Ҷин ӯро бисёр азоб дода, ба зӯрӣ ӯро сар медиҳад. 40Аз шогирдонат илтимос кардам, ки он ҷинро берун кунанд, аммо онҳо натавонистанд». 41Исо дар ҷавоб гуфт: «Эй насли беимону каҷрафтор! То кай бо шумо бошам ва то кай шуморо тоқат кунам? Писаратро ин ҷо биёр!» 42Вақте ки писар ба назди Исо меомад, ҷин ӯро ба замин ғалтонда, печутоб дод. Вале Исо ба ҷин фармон дод, ки аз бача берун барояд. Ҳамин тавр, Ӯ писарро шифо дода, ба падараш супорид+
43•ва ҳама аз бузургии Худо дар ҳайрат монданд.

Пешгӯйии дуюми Исо дар бораи марги Худ

Дар ҳоле, ки мардум аз тамоми корҳои кардаи Исо дар тааҷҷуб буданд, Вай ба шогирдонаш гуфт: 44«Он чизеро, ки ҳоло мегӯям, бишнавед ва дар ёд доред: Писари Одамизод ба дасти одамон супорида мешавад»+. 45Вале шогирдон маънои ин суханонро нафаҳмиданд, чунки маънояш аз онҳо пӯшида монд ва барои ҳамин онро дарк накарданд ва ҳам метарсиданд, ки дар ин бора аз Исо чизе пурсанд+.

Кӣ аз ҳама бузургтар аст?

46•Дар байни шогирдон баҳсу мунозира ба миён омад, ки кадоме аз онҳо бузургтар аст. 47Исо медонист, ки онҳо дар дили худ чӣ фикр доранд, бинобар ин, як кӯдакро гирифта, ба паҳлуи Худ гузошт 48ва ба онҳо гуфт: «Касе, ки ин кӯдакро ба хотири номи Ман қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад ва касе, ки Маро қабул мекунад, Фиристандаи Маро низ қабул мекунад. Зеро он касе, ки дар байни шумо аз ҳама хурдтарин аст, бузургтарин мебошад»+.

49Он вақт Юҳанно гуфт: «Устод, мардеро дидем, ки ба номи Ту ҷинҳоро берун мекард, аммо чун ӯ бо мо набуд, кӯшиш кардем, ки ӯро аз ин кор боздорем»+. 50Исо ба ӯ гуфт: «Ӯро аз ин кор бознадоред! Зеро касе, ки бар зидди шумо нест, тарафдори шумост»+.

Исоро қабул накардани сомариён

51Чун вақти ба осмон бурда шудани Исо наздик омад, Ӯ қарор кард, ки ба Уршалим равад+. 52Исо одамонашро пешопеши Худ фиристод ва онҳо ба деҳаи сомариён даромада, барои омадани Ӯ ҳама чизро тайёр намуданд+. 53Аммо сомариён Исоро қабул накарданд, зеро Ӯ ба Уршалим равона буд. 54Шогирдонаш Яъқуб ва Юҳанно инро дида гуфтанд: «Хоҷа! Биёед мегӯем, ки аз осмон оташе борида, онҳоро сӯзонад»+. 55Вале Исо ба Яъқубу Юҳанно рӯ оварда, онҳоро сарзаниш кард. 56Пас Исо ҳамроҳи шогирдонаш ба деҳаи дигаре равона шуданд.

Шарту шароити пайрави Исо шудан

57•Онҳо сафарашонро давом медоданд ва дар роҳ марде ба Исо гуфт: «Ман дар ҳама ҷо Туро пайравӣ мекунам». 58Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Рӯбоҳон хона ва парандагони ҳаво лона доранд, аммо Ман, Писари Одамизод ҷое надорам, ки сарамро монам» 59ва ба дигаре гуфт: «Аз паси Ман биё». Аммо ӯ ҷавоб дод: «Хоҷаам! Иҷозат деҳ аввал рафта, падарамро ба хок супорам». 60Лекин Исо ба вай гуфт: «Бигзор, ки мурдагон мурдагони худро ба хок супоранд, вале ту рафта, дар бораи Подшоҳии Худо нақл бикун».

61Шахси дигаре ба Исо гуфт: «Хоҷаам! Ман аз пасат меравам, вале иҷозат деҳ, ки аввал бо аҳли хонаводаам хайрухуш кунам». 62Исо ба вай гуфт: «Касе, ки ба шудгор сар мекунаду баъд ба ақиб нигоҳ мекунад, лоиқ нест, ки дар Подшоҳии Худо бошад».

10

Исо ба шогирдонаш вазифа медиҳад

10^1•Баъд аз ин, Худованд Исо боз ҳафтод нафари дигарро интихоб намуда, онҳоро ҷуфт-ҷуфт пешопеши Худ ба ҳар шаҳру деҳоте, ки рафтанӣ буд, фиристод. 2Ӯ ба онҳо гуфт: «Ҳосил бисёр аст, вале коргарон кам. Аз ин рӯ, аз соҳиби ҳосил илтимос кунед, ки барои ғундоштани ҳосилаш коргаронро фиристад+.

3Равед! Ҳоло Ман шуморо назди одамон ҳамчун барраҳо ба байни гургҳо мефиристам+. 4Бо худ ҳеҷ пул, борхалта ва ё пойафзори иловагӣ нагиреду дар роҳ вақтатонро бо аҳволпурсии одамон сарф накунед. 5Ба ҳар хонае, ки медароед, аввал бигӯед: „Сулҳ бод бар ин хонадон!“ 6Агар дар он ҷо шахси сулҳпарваре бошад, сулҳи шумо бо ӯ мемонад, вагарна, он ба худатон бармегардад. 7Пас дар ба дар нагардеду дар ҳамон хона монед ва ҳар чи пешатон монанд, ҳамонро хӯреду нӯшед, зеро меҳнаткаш сазовори он аст, ки музди корашро бигирад+.

8Агар ба ягон шаҳр дароеду шуморо дар он ҷо қабул кунанд, ҳар хӯрокеро, ки пешатон гузоранд, хӯред,+
9беморони он шаҳрро шифо диҳед ва гӯед: „Подшоҳии Худо ба шумо наздик аст“+. 10Вале агар ба шаҳре дароеду шуморо қабул накунанд, дар кӯчаҳояш гашта, чунин гӯед: 11„Ҳатто чангу хоки шаҳри шуморо, ки бар пойи мо нишастааст, бар зидди шумо меафшонем, вале аниқ донед, ки Подшоҳии Худо наздик аст“+. 12Ба шумо мегӯям, ки дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми бадкирдори шаҳри Садум аз ҳоли он шаҳр сабуктар хоҳад буд.

Шаҳрҳое, ки имон наоварданд

13•Эй аҳли Куразину аҳли Байтсайдо, вой бар ҳоли шумо! Зеро агар он мӯъҷизоте, ки Ман дар байни шумо нишон додам, дар шаҳрҳои пургуноҳи Сур ва Сидун рӯй медоданд, одамони он кайҳо тавба карда, бар тан либоси мотам пӯшида, мӯйканон нишаста нишон медоданд, ки онҳо аз гуноҳҳояшон даст кашидаанд+. 14Бинобар ин, дар рӯзи қиёмат аҳволи мардуми Суру Сидун аз ҳоли шумо сабуктар хоҳад буд. 15Инчунин, шумо, эй аҳли Кафарнаҳум, гумон мекунед, ки сари шумо то ба осмон мерасад, аммо шумо ба дӯзах партофта мешавед. 16Касе, ки шуморо, эй шогирдонам, гӯш кунад, Маро гӯш мекунад ва касе, ки аз шумо рӯй гардонад, аз Ман рӯй мегардонад ва касе, ки аз Ман рӯй гардонад, аз Фиристандаи Ман низ рӯй мегардонад»+.

Бозгашти ҳафтод шогирд

17Ҳафтод нафар шогирдон бо хушҳолӣ баргашта, ба Исо гуфтанд: «Хоҷа! Бо номи Ту ҳатто ҷинҳо ба мо итоат мекунанд»+. 18Ӯ ба онҳо гуфт: «Ман дидам, ки шайтон мисли барқ аз осмон афтод+. 19Ҳоло Ман ба шумо қудрат додам, ки морону каждумон ва тамоми қувваи душманро поймол кунед. Ба шумо ҳеҷ чиз зарар расонда наметавонад+. 20Вале на барои он шод бошед, ки ҷинҳо ба шумо итоат мекунанд, балки барои он шодӣ кунед, ки номҳоятон дар осмон навишта шудаанд»+.

Шодии Исо

21•Худи ҳамон лаҳза Исо аз шодии Рӯҳулқудс пур шуда, гуфт: «Эй Падар, эй Худованди замину осмон, ба Ту шукр мегӯям, ки ин чизҳоро аз оқилон ва хирадмандон пинҳон кардию ба одамони одӣ ошкор сохтӣ. Бале, эй Падар, хоҳиши неки Ту чунин буд.

22Падарам ҳама чизро ба Ман додааст. Ба ғайр аз Падар, дигар ҳеҷ кас Писарро намешиносад. Инчунин, ҳеҷ кас Падарро намешиносад, ба ғайр аз Писар ва онҳое, ки Писар мехоҳад Падарро барояшон зоҳир созад»+.

23Сипас, Исо ба шогирдонаш рӯ оварда, фақат ба онҳо гуфт: «Шумо хушбахтед, ки ин чизҳоро мебинед!+
24Зеро ба шумо мегӯям, ки пайғамбарон ва подшоҳони бисёре мехостанд он чизҳоеро бубинанд ва бишнаванд, ки шумо мебинед ва мешунавед. Вале онҳо на диданду на шуниданд»+.

Масал дар бораи сомарии некукор

25Ҳамин вақт, яке аз устодони шариат бархест ва Исоро озмуданӣ шуда, ба Ӯ чунин савол дод: «Устод! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»+
26Исо ҳам аз вай пурсид: «Дар шариат чӣ навишта шудааст? Шумо аз он ҷо чӣ мехонед?» 27Вай ҷавоб дод: «Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон ва бо тамоми қуввату ақлу ҳушат дӯст дор ва дигаронро мисли худат дӯст дор»+. 28Исо гуфт: «Дуруст ҷавоб додӣ. Ҳамин тавр бикун ва ҳаёт хоҳӣ дошт»+. 29Вале ӯ худро сафед карданӣ шуда аз Исо пурсид: «Пас, „дигарон“-ро гуфта, кӣ дар назар дошта шудааст?»

30Исо дар ҷавоб гуфт: «Марде, ки аз Уршалим ба Ариҳо мерафт, ба дасти роҳзанҳо афтид. Роҳзанҳо либосҳояшро дуздида латукӯб карданд ва дар ҳолати ниммурда партофта рафтанд. 31Тасодуфан аз ҳамон роҳ коҳине мегузашт ва чун ӯро дид, аз тарафи дигари роҳ гузашта рафт. 32Ҳамчунин, марде аз қабилаи Левӣ аз он ҷо мегузашт ва чун марди захмдорро дид, ӯ низ аз тарафи дигари роҳ гузашта рафт. 33Вале марди сомарие, ки аз он ҷо мегузашт, ба вай наздик шуда, ӯро дид ва дилаш ба ҳоли ӯ сӯхт+. 34Ӯ назди он мард омада, захмҳояшро бо шароб тоза карду равған молида, баст. Баъд ӯро бардошта ба хараш савор карду ба меҳмонхонае овард ва дар ҳамон ҷо ӯро нигоҳубин намуд. 35Рӯзи дигар ба соҳиби меҳмонхона ду тангаи нуқра дода гуфт: „Ӯро нигоҳубин кун ва агар хароҷотат аз ин зиёдтар шавад, вақти баргаштанам ба ту бармегардонам“.

36Ба фикри ту, кадоме аз ин се нафар ба он марде, ки аз дасти роҳзанҳо ҷабр дида буд, муҳаббати зиёдтар нишон дод?» 37Устоди шариат ҷавоб дод: «Он касе, ки ба ӯ раҳм кард». Исо гуфт: «Пас, рафта, монанди ӯ рафтор кун».

Марто ва Марям

38Исо ва шогирдонаш сафарашонро давом дода, ба деҳае омаданд. Дар ҳамон ҷо Марто ном зане Ӯро дар хонаи худ меҳмондорӣ кард+. 39Вай Марям ном хоҳаре дошт, ки пеши пойи Худованд Исо нишаста, ба суханони Ӯ гӯш медод+. 40Марто, ки аз сабаби тайёрии зиёфат ба ташвиш афтода буд, ба назди Исо омада гуфт: «Хоҷаам! Оё Ту парвое надорӣ, ки хоҳарам ҳамаи корро ба сари ман партофтааст? Охир, ба ӯ бигӯй, ки ба ман ёрӣ диҳад». 41«Марто! Марто! – гуфт ба вай Худованд Исо, – ту ғами бисёр чизҳоро мехӯрӣ ва нороҳат ҳастӣ+. 42Вале фақат як чиз лозим аст. Марям чизи хуберо интихоб намудааст ва онро аз ӯ ҳеҷ кас гирифта наметавонад».

11

Дар бораи дуо

11^1•Рӯзе Исо дар як ҷой дуо мекард. Вақте ки дуояшро тамом кард, яке аз шогирдонаш ба Ӯ гуфт: «Хоҷа! Яҳё ба шогирдонаш дуо карданро ёд дода буд, Ту низ ба мо дуо карданро ёд деҳ»+. 2Исо ба онҳо гуфт: «Вақте ки дуо мекунед, чунин гӯед:

Эй Падар!

Номи Ту муқаддас бод.

Бигзор Подшоҳии Ту биёяд;

3Ризқу рӯзии имрӯзаамонро ба мо бидеҳ

4ва гуноҳҳои моро бубахш, чунон ки мо онҳоеро, ки ба мо бадӣ мекунанд, мебахшем
ва моро ба озмоиш дучор накун»+.

5Баъд ба онҳо гуфт: «Фарз мекунем, ки яке аз шумо дӯсте дореду ними шаб ба хонаи ӯ рафта, мегӯед: „Эй дӯст, ба ман сето нон қарз деҳ, 6чун яке аз дӯстонам, ки дар сафар буд, ба хонаам омадааст ва ман чизе надорам, ки пеши ӯ гузорам“. 7Вале ӯ аз даруни хона чунин ҷавоб медиҳад: „Маро ташвиш надеҳ. Дари хонаам баста аст ва ману бачаҳоям аллакай дар ҷойгаҳ хобидаем, ҳоло наметавонам хеста, ба ту нон диҳам“. 8Ба шумо мегӯям, агар ӯ аз рӯйи дӯстӣ хеста, чизе надиҳад ҳам, азбаски беист талаб мекунед, мехезаду он чизеро, ки талаб мекунед, ба шумо медиҳад. 9Бинобар ин, Ман ҳам ба шумо мегӯям: талаб кунед ва ба шумо дода мешавад; биҷӯед ва пайдо мекунед; дарро бикӯбед ва он ба рӯятон кушода мешавад. 10Чун ҳар кӣ талаб мекунад, ба даст меорад, ҳар кӣ меҷӯяд, пайдо мекунад ва ҳар кас ки дарро мекӯбад, он ба рӯяш кушода мешавад+.

11Оё дар байни шумо падаре ҳаст, ки агар писараш моҳӣ талаб кунад, ба ҷойи моҳӣ ба вай мор диҳад? 12Ё агар писараш тухм талаб кунад, ба ҷояш ба ӯ каждум диҳад? 13Агар шумо бо вуҷуди дилсиёҳиатон ба фарзандони худ додани чизҳои хубро донед, чӣ қадар Падари осмонии шумо тайёр аст Рӯҳулқудсро ба онҳое диҳад, ки аз Ӯ металабанд»+.

Исо ва сардори ҷинҳо

14•Боре Исо аз як марде ҷин берун кард. Он мард аз сабаби ҷин доштанаш гунг буд ва вақте ки ҷин берун баромад, мард ба гап даромаду мардум ба ҳайрат афтоданд. 15Баъзеи одамон чунин мегуфтанд: «Исо ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул, ки сардори ҷинҳо аст, берун мекунад»+. 16Дигарон бошанд, Ӯро санҷиданӣ шуда, талаб мекарданд, ки аз ҷониби Худо аломате нишон диҳад+. 17Вале Исо, ки аз фикрҳои онҳо бохабар буд, гуфт: «Ҳар давлате, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда, ҷанг мекунад, ба зудӣ барҳам мехӯрад ва ҳар хонаводае, ки дар байни аъзоёнаш ҷудоӣ меафтад, вайрон мегардад. 18Агар шайтон дар худ ба ду қисм ҷудо шавад, магар ҳукмронии ӯ давом ёфта метавонад? Шумо мегӯед, ки Ман ҷинҳоро ба воситаи Баал-Забул берун мекунам. 19Агар Ман ҷинҳоро бо қудрати Баал-Забул берун кунам, пайравони шумо бо чӣ берун мекунанд? Онҳо бо кадом қудрат берун мекунанд? Онҳо исбот мекунанд, ки шумо нодуруст фикр мекунед+. 20Аммо, агар Ман бо қувваи Худо ҷинҳоро берун мекарда бошам, аз ин бармеояд, ки Подшоҳии Худо аллакай ба шумо омадааст.

21Вақте ки шахси пурзӯру мусаллаҳ қасрашро посбонӣ мекунад, ба чизу чораи ӯ зараре намерасад. 22Вале ҳангоме ки шахси аз вай пурзӯртар ба ӯ ҳамла карда, ғолиб мебарояд, аслиҳаеро, ки соҳиби хона ба он умед баста буд, кашида мегираду чизи бадастовардаашро бо шариконаш тақсим мекунад.

23Ҳар кӣ бо Ман нест, муқобили Ман аст ва ҳар кӣ бо Ман одамонро назди Худо намеорад, онҳоро аз Худо дур мекунад+.

Бозгаштани рӯҳи нопок

24Вақте ки рӯҳи нопок, яъне ҷин аз шахсе берун меравад, вай бо нияти пайдо кардани манзили зист ҷойҳои беобро давр мезанаду онро наёфта, мегӯяд: „Ба хонаи пештараам бармегардам“, – 25ва баргашта мебинад, ки ин хона батартибу рӯбучин шудааст. 26Пас, рӯҳи нопок рафта, ҳафт рӯҳи аз худаш ҳам бадтарро меорад ва ҳамаи онҳо ба он хона даромада, зиндагӣ мекунанд. Дар натиҷа аҳволи он шахс аз ҳолати аввалааш бадтар мешавад»+.

Хушбахтии ҳақиқӣ

27Ҳангоме ки Исо ин суханонро мегуфт, зане аз миёни мардум хитоб кард: «Хушбахт аст он зане, ки Туро таваллуд карда макондааст!»+
28Исо бошад гуфт: «Вале онҳое, ки каломи Худоро мешунаванду аз рӯйи он амал мекунанд, хушбахттаранд»+.

Насли бад аломат металабад

29•Мардуми зиёде дар гирди Исо ҷамъ меомаданд ва Ӯ сухан оғоз намуда, гуфт: «Насли ҳозира, ки аломат талаб мекунад, насли бад аст. Вале Худо ба ин насл ғайр аз аломати Юнус пайғамбар аломати дигаре намедиҳад. 30Чӣ тавре ки Юнус бар мардуми шаҳри Нинве аломате буд, Писари Одамизод низ бар ин насл аломате хоҳад шуд. 31Дар рӯзи қиёмат маликаи сарзамини Сабо бархеста одамони ин наслро айбдор мекунад, зеро ӯ аз як гӯшаи дунё барои шунидани ҳикмати шоҳ Сулаймон омада буд. Ҳол он ки аз Сулаймон дида, Шахси бузургтар дар ин ҷост!+
32Дар рӯзи қиёмат бошад, сокинони Нинве бархеста, ин наслро айбдор мекунанд, зеро онҳо бо шунидани пайғоми Юнус тавба карданду аз гуноҳҳояшон даст кашиданд. Ҳол он ки аз Юнус дида, Шахси бузургтар дар ин ҷост!

Чароғи бадан

33•Ҳеҷ кас чароғро даргиронда, ба ҷойи чашмнорас намемонад ва ё бо зарфе намепӯшонад. Баръакс, онро ба чароғпоя мемонад, то ҳар кӣ дарояд, равшаниашро бубинад+. 34Чашми шумо чароғи баданатон аст. Агар чашматон солим бошад, тамоми баданатон аз равшанӣ пур аст, вале агар солим набошад, баданатонро торикӣ фаро мегирад. 35Эҳтиёт бошед, то он нуре, ки дар шумост, боз торикӣ набошад! 36Пас, агар тамоми баданатон пур аз равшанӣ бошаду дар худ ҳеҷ торикие надошта бошед, ба монанди он чароғе, ки бо дурахши худ шуморо мунаввар месозад, тамоми баданатон равшан хоҳад буд».

Исо роҳбарони диниро сарзаниш мекунад

37•Вақте ки Исо ин суханонро мегуфт, яке аз фарисиён Ӯро ба хонаи худ ба меҳмонӣ даъват намуд ва Исо ба хонаи ӯ даромада, ба сари дастархон нишаст. 38Фарисӣ ҳайрон шуд, ки Исо пеш аз хӯрдани хӯрок даст нашуст+. 39Вале Худованд Исо ба он фарисӣ гуфт: «Ҳамин шумо, фарисиён, беруни пиёлаву табақро мешӯеду дарунатон бошад пур аз хасисию бадӣ аст. 40Эй беақлон! Оё ҳамон як Офаранда тамоми чизеро, ки ҳам дар берун ва ҳам дар дарун аст, наофаридааст? 41Пас, аз он чи ки доред, ба камбағалон диҳед ва ҳама чиз бароятон пок мегардад.

42Вой бар ҳоли шумо, эй фарисиён! Чунки аз ҳосили пудинаву кашниҷу дигар намуди гиёҳҳо даҳякро месупоред, аммо таълимотро дар бораи ростӣ ва муҳаббати Худо беаҳамият мемонед. Шумо мебоист ин қонунҳоро риоя карда, қонунҳои дигарро тарк намекардед+.

43Вой бар ҳолатон, эй фарисиён, шумо дӯст медоред, ки дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо нишинеду дар бозорҳо бо иззату эҳтиром ба шумо салом диҳанд+.

44Вой бар ҳоли шумо, ки ба қабрҳои беному нишон монанд ҳастед ва мардум нафаҳмида, онҳоро зери по мекунанду ҳаром мешаванд».

45Он гоҳ яке аз устодони шариат ба Исо гуфт: «Устод! Ту бо ин суханонат моро ҳам таҳқир мекунӣ». 46Вале Исо гуфт: «Вой бар ҳоли шумо низ, эй устодони шариат, ки қонунҳои зиёдро ба гардани мардум бор мекунеду аз ҷоятон намеҷунбед, ки ба онҳо ёрӣ диҳед.

47Вой бар ҳоли шумо, ки барои пайғамбарон мақбараҳо месозед. Охир, ҳамон пайғамбаронро аҷдодони шумо куштаанд. 48Бо ин амалатон шумо тасдиқ мекунед, ки бо кору амалҳои аҷдодонатон розӣ ҳастед, чунки онҳо пайғамбаронро мекуштанд, шумо бошед, барои пайғамбарон мақбараҳо месозед+. 49Барои ҳамин ҳикмати Худо эълон мекунад: „Ба наздашон пайғамбарону фиристодагонро мефиристам ва онҳо баъзеашонро мекушанду баъзеи дигарашонро дунболагирӣ мекунанд“+. 50Пас мардуми ин насл барои хуни тамоми пайғамбароне, ки аз аввали офариниши дунё рехта шудааст, ҷавоб медиҳанд,+
51яъне аз хуни Ҳобил сар карда, то хуни Закарё, ки дар байни қурбонгоҳу муқаддастарин ҷойи маъбади Худо кушта шуда буд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки мардуми ин насл барои ҳамаи ин ҷавоб хоҳад дод.

52Вой бар ҳоли шумо, эй устодони шариат, ки калиди дарвозаи донишро аз они худ карда, ҳам худатон аз он надаромадед ва ҳам ба онҳое, ки мехоҳанд дароянд, монеъ мешавед».

53Вақте Исо аз он ҷо мерафт, устодони шариат ва фарисиёне, ки ба ғазаб омада буданд, Ӯро ба ҳолаш нагузошта, аз ҳар хусус саволборон мекарданд. 54Онҳо мехостанд, ки Исоро бо суханони Худаш ба дом андозанд+.

12

Ҳазар аз дурӯягии фарисиён

12^1Дар ин миён ҳазорон-ҳазор одамон ҷамъ омада, якдигарро тела медоданд ва Исо аввал ба шогирдони Худ муроҷиат карда, гуфт: «Худро аз хамиртуруши фарисиён, ки дурӯягӣ аст, эҳтиёт кунед+. 2Зеро ҳеҷ чизи пӯшидае нест, ки ошкор нашавад ва ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки маълум нагардад+. 3Пас он чиро, ки махфӣ гуфта будед, кушоду равшан хоҳанд шунид ва он чиро, ки шумо дар пинҳонӣ пичиррос зада гуфтед, аз болои боми хонаҳо бо овози баланд эълон хоҳанд кард.

4•Ба шумо мегӯям: Эй дӯстонам, аз онҳое, ки ҷисматонро мекушанд ва баъд аз он ҳеҷ кори дигаре карда наметавонанд, натарсед. 5Ман ба шумо мефаҳмонам, ки аз кӣ бояд тарсед. Аз Ҳамоне тарсед, ки баъд аз куштан қудрат дорад, ки шуморо ба дӯзах партояд. Бале, ба шумо мегӯям, ки аз Ӯ тарсед+.

6Арзиши панҷ гунҷишк фақат ду танга аст. Бо вуҷуди ин Худо ҳеҷ кадоме аз онҳоро фаромӯш намекунад 7ва ҳатто шумораи торҳои мӯятонро медонад. Бинобар ин, натарсед, арзиши шумо аз бисёр гунҷишкҳо ҳам зиёдтар аст+.

8Ба шумо мегӯям: ҳар кӣ дар пеши мардум мегӯяд, ки пайрави Ман аст, Ман низ, ки Писари Одамизод ҳастам, дар назди фариштагони Худо пайрави Ман буданашро тасдиқ мекунам+. 9Лекин ҳар кӣ дар пеши мардум Маро рад кунад, Ман низ дар пеши фариштагони Худо ӯро рад мекунам+.

10Ҳар кас, ки бар зидди Писари Одамизод сухан мегӯяд, бахшида мешавад, лекин касеро, ки бар зидди Рӯҳулқудс сухани куфр мегӯяд, Худо ҳаргиз намебахшад+.

11Вақте шуморо ба ҷамоатхонаҳо, ба назди сардорону ҳукуматдорон мебаранд, ғам нахӯред, ки чӣ хел бояд ҷавоб диҳед ё чӣ бояд гӯед. 12Зеро Рӯҳулқудс ба шумо ёд медиҳад, ки ҳамон вақт чӣ бояд гӯед».

Масал дар бораи сарватманди беақл

13•Марде аз байни мардум ба Исо гуфт: «Устод! Ба бародарам бигӯй, ки меросро бо ман тақсим кунад». 14Исо ҷавоб дод: «Эй одам, кӣ Маро бар шумо қозӣ ё довар таъйин кардааст?» 15Сипас, ба ҳама муроҷиат карда гуфт: «Аз ҳар гуна чашмгуруснагӣ ҳазар кунед, зеро ҳаёти одам аз бисёрии дороиаш иборат нест»+.

16Баъд ба онҳо масалеро гуфт: «Замини як марди доро ҳосили фаровон дод. 17Вай ба худ фикр кард: „Чӣ кор бояд кунам, охир барои ҷамъ кардани ҳосили худ ҷое надорам?“ 18Баъд гуфт: „Ана чӣ кор мекунам – анборҳои худро вайрон карда, анборҳои калонтар месозам. Баъд тамоми ҳосилу сарватамро ба он ҷо бурда, 19ба худ мегӯям: Ту сарвати бисёре дорӣ, ки барои солҳои зиёде мерасад. Акнун роҳат кун, бихӯр, бинӯш ва кайфу сафо карда гард“. 20Вале Худо ба вай гуфт: „Эй беақл! Ҳамин шаб ҷонат аз ту гирифта мешавад. Пас, он чи захира кардаӣ, насиби кӣ мегардад?“

21Ҳамин тавр бо ҳар касе мешавад, ки барои худ сарват ҷамъ мекунад, вале дар назари Худо доро нест»+.

Ғам нахӯрдан

22Исо ба шогирдонаш гуфт: «Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯред ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед+. 23Охир зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан фақат аз пӯшок иборат нест. 24Ба зоғҳо нигоҳ кунед, онҳо на киштукор мекунанд, на ҳосил ҷамъ мекунанд, на анбор доранду на каҳдон, вале Худо онҳоро мехӯронад ва арзиши шумо нисбат ба парандаҳо чанд маротиба баландтар аст!+

25Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? 26Пас, агар шумо чунин як кори ночизро карда натавонед, чаро ғами чизҳои дигарро мехӯред?

27Ба нашъунамои гулҳои савсан нигоҳ кунед: Онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату дороиаш мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. 28Пас, агар Худо алафу гиёҳеро, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, шуморо низ, эй сустимонҳо, чанд маротиба беҳтар аз он пӯшонда метавонад!+
29Ғам нахӯред ва аз пайи он нашавед, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед, 30чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, вале Падари шумо медонад, ки шумо ба ин чизҳо эҳтиёҷ доред. 31Баръакс, Подшоҳии Ӯро биҷӯед ва Ӯ ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад.

32Эй шумо, ки рамаи хурди Худо ҳастед, натарсед! Зеро хости Падаратон чунин аст, ки Подшоҳиро ба шумо диҳад+. 33Он чиро, ки доред, фурӯшеду ба камбағалон тақсим кунед. Сарватеро ба даст оред, ки ҳеҷ вақт кам намешавад. Сарвати бепоён дар осмон ҷамъ кунед, ки дасти дузд ба он ҷо намерасад ва онро кирм намезанад+. 34Зеро ҳар ҷое, ки сарват доред, фикру хаёли шумо низ дар он ҷо хоҳад буд.

Хизматгорони бедор

35•Ҳар яки шумо миёни худро бандеду чароғҳоятонро равшан нигоҳ доред. 36Ба монанди хизматгороне бошед, ки интизори аз сурбазм баргаштани хӯҷаинашон ҳастанд, то ки вақти баргашта дарро кӯфтани хӯҷаинашон, онро зуд ба рӯяш кушоянд+.

37Хушбахтанд хизматгороне, ки хӯҷаинашон онҳоро ҳангоми баргаштан бедор меёбад. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки худи хӯҷаин миёнашро баста, онҳоро ба сари дастархон мешинонад ва ба онҳо хизмат мекунад. 38Хушбахтанд онҳое, ки хӯҷаинашон хоҳ ними шаб, хоҳ наздики субҳ баргашта, онҳоро бедор меёбад. 39Бидонед, ки агар соҳибхона вақту соати омадани дуздро донад, намегузорад, ки дузд ба хонааш дарояд+. 40Шумо низ бояд барои омадани Писари Одамизод ҳамеша тайёр бошед, чунки Вай соате меояд, ки мунтазираш нестед».

Хизматгорони бовафо ва бевафо

41Петрус гуфт: «Хоҷа! Ин масалро танҳо барои мо гуфтӣ ё барои ҳама?» 42Худованд Исо ҷавоб дод: «Хизматгори бовафову хирадманд кист? Касест, ки хӯҷаинаш ӯро дар хоҷагии худ назоратбар таъйин мекунад ва ба хизматгорон саривақт тақсим кардани хӯрокро ба уҳдааш мегузорад.

43Хушо хизматгоре, ки хӯҷаинаш омада, вайро машғули ҳамин кор меёбад+. 44Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки хӯҷаинаш вайро бар тамоми молу мулкаш назоратбар таъйин менамояд. 45Вале агар он назоратбар фикр кунад, ки хӯҷаинаш дер меояд ва дигар хизматгорону канизонро латукӯб кунад ва ба хӯрдану нӯшидану мастигарӣ машғул шавад,+
46хӯҷаини назоратбар дар рӯзе, ки вай мунтазир нест ва дар соате, ки гумон надорад, меояд. Ӯ ин назоратчиро ду пора карда, ба қисмати бевафоён гирифтор мекунад. 47Хизматгоре, ки хоҳиши хӯҷаинашро медонад, вале онро иҷро намекунад ва иҷро карданӣ ҳам нест, сахт латукӯб карда мешавад. 48Аммо хизматгоре, ки хости хӯҷаинашро надониста, кори баде мекунад, ҷазои сабуктаре мебинад. Ба ҳар касе, ки зиёд дода шудааст, аз ӯ низ зиёд пурсида мешавад ва ба ҳар касе, ки чизи бисёре боварӣ карда шудааст, аз вай низ бисёртар талаб карда мешавад.

На сулҳ, балки ҷудоӣ

49•Ман омадам, ки дар рӯйи замин оташ даргиронам ва сахт мехоҳам, ки он зудтар фурӯзон гардад. 50Ман бояд бо азоби марговар таъмид бигирам ва то ба амал омадани ин кор сахт ғамгин ҳастам+. 51Фикр накунед, ки Ман барои ба замин сулҳ овардан омадаам. Баръакс, барои ҷудоӣ андохтан омадаам+. 52Баъд аз ин, агар дар хонае панҷ нафар бошанд, аз ҳам ҷудо хоҳанд шуд: се нафар ба ду нафар ва ду нафар ба се нафар зид мебароянд. 53Падар бар зидди писар ва писар бар зидди падар, модар бар зидди духтар ва духтар бар зидди модар, хушдоман бар зидди арӯс ва арӯс бар зидди хушдоман мебарояд».

Фаҳмидани замон

54•Ҳамчунин Исо ба мардум гуфт: «Вақте мебинед, ки аз ғарб абре пайдо мешавад, дарҳол мегӯед: „Борон меборад“ ва чунин мешавад. 55Ва ҳангоме ки боди ҷанубӣ мевазад, мегӯед: „Ҳаво гарм мешавад“ ва ҳамин тавр ҳам мешавад. 56Эй дурӯяҳо! Шумо аломатҳои замину осмонро дида, боду ҳаворо фаҳмида метавонеду чаро замони фаро расидаро муайян карда наметавонед?

57Барои чӣ худи шумо фикр карда ба хулосае намеоед, ки чӣ бояд кунед? 58Охир, вақте ки бо даъвогар ба пеши қозӣ меравед, бояд ҳаматарафа кӯшиш кунед, ки дар роҳ бо даъвогар оштӣ шавед, то ки ӯ шуморо ба назди қозӣ набарад ва қозӣ шуморо ба дасти зиндонбон насупорад ва зиндонбон шуморо ба зиндон наандозад. 59Ба ростӣ мегӯям, ки то тангаи аз ҳама охиринатонро надиҳед, аз ҳабс намебароед».

13

Даъват ба тавба

13^1Дар ҳамин вақт баъзеҳо ба назди Исо омада, дар бораи ҷалилиёне нақл карданд, ки ҳоким Пилотус онҳоро ҳангоми қурбонӣ карданашон кушт+. 2Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ба гумонатон ин ҷалилиён аз ҷалилиёни дигар гунаҳкортар буданд, ки бо онҳо чунин ҳодиса рӯй дод? 3Ба шумо мегӯям, не! Вале, агар тавба карда, аз гуноҳҳоятон даст накашед, ҳамаатон монанди онҳо нобуд мешавед. 4Ё ба фикратон он ҳаждаҳ нафаре, ки манораи деҳаи Шилуаҳ ба болояшон чаппа шуда мурданд, аз ҳамаи сокинони Уршалим гунаҳкортар буданд+? 5Ба шумо мегӯям, не! Вале, агар тавба карда, аз гуноҳҳоятон даст накашед, ҳамаатон монанди онҳо мемиред».

Масал дар бораи дарахти анҷири бемева

6Исо чунин масалеро гуфт: «Як мард дар токзори худ дарахти анҷире шинонда буд. Вай барои чиндани мева пеши дарахт омад, вале чизе наёфт+. 7Пас, ба боғбон гуфт: „Ман се сол боз барои мева гирифтан меояму як дона ҳам намеёбам. Онро бурида парто! Чаро заминро беҳуда банд мекунад?“+
8Вале боғбон ҷавоб дод: „Хоҷа! Як соли дигар онро набуред. Ман гирдашро побел карда, ба замин пору меандозам. 9Агар соли оянда мева диҳад, хуб мешавад ва агар надиҳад, баъд бурида партоед ҳам мешавад“».

Шифо додани зан дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

10Рӯзи шанбе Исо дар яке аз ҷамоатхонаҳо мардумро таълим медод+. 11Дар он ҷо зане буд, ки рӯҳи нопок, яъне ҷин ӯро ҳаждаҳ сол боз қадхамида карда буд ва ӯ ҳеҷ қоматашро рост карда наметавонист. 12-13Исо инро дида, ӯро ба наздаш даъват кард ва дастонашро бар ӯ гузошта, гуфт: «Эй зан! Ту аз бемориат раҳоӣ ёфтӣ». Қомати зан дарҳол рост шуда, вай Худоро ҳамду сано хонд.

14Сардори ҷамоатхона, аз он ки Исо дар рӯзи шанбе занро шифо бахшид, хашмгин шуда, ба мардум гуфт: «Барои кор кардан шаш рӯз ҳаст ва бояд на дар рӯзи шанбе, балки дар яке аз ҳамин рӯзҳо омада, шифо ёбед»+. 15Вале Худованд Исо дар ҷавоб гуфт: «Эй дурӯягон! Магар ҳар яки шумо дар рӯзи шанбе банди барзагов ё хари худро кушода, онҳоро барои обдиҳӣ аз оғил берун намебароред+? 16Ҳол он ки ин зан аз авлоди Иброҳим аст ва шайтон ӯро ҳаждаҳ сол боз дар бандҳои худ нигоҳ медошт! Пас, наход мумкин набошад, ки ӯ дар рӯзи шанбе аз ин бандҳо озод шавад?!»

17Бо ин суханонаш Ӯ душманонашро шарманда кард ва тамоми мардум аз корҳои аҷибе, ки Ӯ мекард, шод мешуданд+.

Масал дар бораи тухми хардал ва хамиртуруш

18•Исо гуфт: «Подшоҳии Худо ба чӣ монанд аст? Ман онро бо чӣ муқоиса кунам? 19Он ба тухми хардал монанд аст, ки шахсе гирифта, дар боғи худ мекорад. Он рӯида, дарахт мешаваду парандаҳо дар миёни шохаҳояш лона мегузоранд»+.

20Боз гуфт: «Подшоҳии Худоро ба чӣ монанд кунам? 21Он ба мисли хамиртурушест, ки зане онро гирифта, бо як халта орд омехта, хамир кард ва тамоми хамир расид»+.

Дари танг

22•Исо ба сӯи Уршалим равона буд ва дар шаҳру деҳаҳо гашта, мардумро таълим медод. 23Шахсе аз Ӯ пурсид: «Хоҷаам! Наход ки шумораи ками одамон наҷот ёбанд?» Исо ба мардум гуфт: 24«Кӯшишу ғайрат кунед, то аз дари танг дароед, зеро ба шумо мегӯям, ки бисёр касон кӯшиш мекунанд, ки аз он дар дароянд, вале даромада наметавонанд. 25Вақте ки соҳибхона хеста, дарро маҳкам мекунад, шумо дар берун мемонед ва дарро кӯфта мегӯед: „Хоҷа! Дарро бароямон кушоед!“ Вале Ӯ ба шумо чунин ҷавоб медиҳад: „Ман намедонам шумо аз куҷо ҳастед!“+
26Он вақт шумо мегӯед: „Мо ҳамроҳи Ту мехӯрдему менӯшидем. Ту дар кӯчаҳои мо мардумро таълим медодӣ“. 27Вале Ӯ ба шумо ҷавоб хоҳад дод: „Ман намедонам шумо аз куҷо ҳастед, дур шавед аз ман, эй ҳамаи бадкорон!“ 28Вақте ки шумо дар Подшоҳии Худо Иброҳим, Исҳоқ, Яъқуб ва ҳамаи пайғамбаронро мебинеду худатон аз он ҷо ронда мешавед, аз дард дандон ба дандон зада гиря мекунед+.

29Мардум аз ҳар гӯшаву канори дунё омада, дар Подшоҳии Худо сари як дастархон менишинанд+
30ва баъзе аз онҳое, ки ҳоло охирон ҳастанд, аввалин мешаванд ва онҳое, ки аввалин ҳастанд, охирон мешаванд»+.

Дилсӯзии Исо дар ҳаққи Уршалим

31•Ҳамин вақт чанд нафар аз фарисиён ба назди Исо омада, гуфтанд: «Аз ин ҷо баромада рав, чунки ҳоким Ҳиродус мехоҳад Туро кушад»+. 32Исо ба онҳо гуфт: «Рафта, ба он рӯбоҳ гӯед, ки Ман имрӯзу пагоҳ ҷинҳоро берун карда, мардумро шифо медиҳам ва рӯзи сеюм корамро тамом мекунам. 33Вале Ман бояд имрӯз, пагоҳ ва ҳам баъд аз пагоҳ роҳамро давом диҳам, зеро ин хел шуданаш мумкин нест, ки пайғамбар берун аз Уршалим кушта шавад.

34Эй Уршалим, Уршалим! Пайғамбаронро мекушиву онҳоеро, ки Худо ба наздат мефиристад, сангсор мекунӣ! Ман борҳо орзу доштам, мисли мурғе, ки чӯҷаҳояшро зери болҳояш ҷамъ мекунад, сокинонатро дар гирди Худ ҷамъ оварам, вале ту роҳ надодӣ!+
35Пас ҳоло хонаат холӣ ва бесоҳиб мемонад. Ба шумо мегӯям, ки то „Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!“ нагӯед, Маро нахоҳед дид»+.

14

Шифо додани мард дар рӯзи шанбе

14^1Боре, дар рӯзи шанбе Исо дар хонаи яке аз сардорони фарисиён меҳмон шуд ва онҳо рафтори Ӯро мушоҳида мекарданд+. 2Дар рӯ ба рӯйи Исо марде менишаст, ки баданаш варам карда буд. 3Исо ба устодони шариату фарисиён муроҷиат намуда гуфт: «Дар рӯзи шанбе касеро шифо додан мумкин аст ё не?»+
4Онҳо хомӯш монданд, Ӯ бошад, ба бемор даст расонда, шифо бахшиду ӯро ҷавоб дод. 5Сипас ба онҳо гуфт: «Агар фарзанд ва ё барзагови яке аз шумо дар рӯзи шанбе ба чоҳ афтад, магар онро зуд берун намебароред?»+
6Вале онҳо ба Ӯ ҷавобе дода натавонистанд.

Дарси хоксорӣ

7Исо мушоҳида мекард, ки меҳмонон мехостанд ба ҷойҳои болотар рафта шинанд, бинобар ин, ба онҳо масалеро гуфт:+
8«Вақте ки ба тӯйи арӯсӣ даъват мешавӣ, аз боло гузашта нашин, чун шояд шахсе даъват шуда бошад, ки аз ту обрӯмандтар аст. 9Он гоҳ соҳибхонае, ки ҳар дуи шуморо даъват кардааст, омада ба ту нагӯяд: „Ҷоятро ба ӯ бидеҳ“. Он вақт шарм дошта, маҷбур мешавӣ, ки аз пойин гузашта шинӣ. 10Баръакс, вақте ки туро даъват мекунанд, омада дар ҷойи пойин бишин, то соҳибхона омада, ба ту гӯяд: „Дӯстам, болотар бишин“. Он гоҳ иззату эҳтироми ту дар назари ҳамаи меҳмонон ба ҷо оварда мешавад. 11Зеро ҳар кӣ худро калон мегирад, паст мешавад ва баръакс, ҳар касе, ки худро хоксор мегирад, сарбаланд мешавад»+.

12Баъд ба соҳибхонае, ки Ӯро даъват карда буд, гуфт: «Вақте ки зиёфате ташкил мекунӣ, дӯстон, бародарон, хешон ва ҳамсояҳои сарватманди худро даъват накун, чунки онҳо низ туро даъват мекунанду некиатро бармегардонанд. 13Беҳтараш вақти зиёфат оростан камбағалону маъюбон ва шалҳову нобиноёнро даъват намо. 14Он гоҳ хушбахт хоҳӣ шуд, чунки онҳо некиатро баргардонда наметавонанд, вале дар рӯзе, ки некон зинда мешаванд, Худо некиатро ба ту бармегардонад»+.

Масал дар бораи зиёфати калон

15•Инро шунида яке аз меҳмонон ба Исо гуфт: «Хушбахт аст он касе, ки дар Подшоҳии Худо зиёфат бихӯрад!»+

16Аммо Исо ба ӯ гуфт: «Марде зиёфати калоне ороста, мардуми зиёдро даъват намуд. 17Чун вақти зиёфат расид, хизматгорашро фиристод, то ба даъватшудагон бигӯяд: „Биёед, аллакай ҳама чиз тайёр аст“. 18Ҳамин вақт ҳама, яке аз пайи дигар ба узрхоҳӣ даромаданд. Якумаш гуфт: „Мебахшед. Ман замин харидам ва бояд рафта, онро бинам. Хоҳиш мекунам, маро бубахшед“. 19Дигаре гуфт: „Мебахшед. Ман панҷ ҷуфт барзагов харидам ва ҳоло барои санҷидани онҳо меравам“. 20Савумӣ гуфт: „Ман нав зан гирифтам, бинобар ин, рафта наметавонам“. 21Хизматгор баргашта ин хабарро ба хоҷааш расонд. Он гоҳ хоҷа дар ғазаб шуда, ба хизматгораш фармон дод: „Зудтар ба кӯчаву тангкӯчаҳои шаҳр рафта, камбағалон, маъюбон, кӯрон ва шалҳоро ба ин ҷо биёр“. 22Баъд аз чанде хизматгор омада, гуфт: „Хоҷаам! Фармонатонро иҷро намудам, вале боз ҳам ҷойҳои холӣ ҳастанд“. 23Сипас, хоҷа ба хизматгор гуфт: „Берун аз шаҳр рав ва қад-қади роҳҳои тангу васеъ гашта, мардумро ба омадан розӣ кун, то ки хонаам пур шавад.

24Ба шумо мегӯям, ҳеҷ яке аз он шахсоне, ки даъват шуда буданд, мазаи зиёфати маро нахоҳад чашид“».

Исоро пайравӣ намудан

25•Ҳамроҳи Исо мардуми бисёре мерафтанд ва Ӯ ба онҳо рӯ оварда, гуфт: 26«Касе, ки пеши Ман меояду Маро бештар аз падару модараш, зану фарзандонаш, бародарону хоҳаронаш ва зиёдтар аз ҷони худ дӯст намедорад, шогирди Ман шуда наметавонад+. 27Касе ки салиби азобу маргашро бо худ набардораду аз пайи Ман наояд, шогирди Ман шуда наметавонад+. 28Кадоме аз шумо манорае сохтанӣ шуда, аввал нишаста, харҷи онро ҳисоб намекунад, то бифаҳмад, ки имконияти ба анҷом расондани сохтмонро дорад ё не? 29Зеро агар пойдеворро гузошта, он сохтмонро ба охир расонда натавонад, ҳамаи онҳое, ки инро мебинанд, ба ӯ хандида, 30мегӯянд: „Ин мард сохтмонро сар карду ба тамом кардани он қувваташ нарасид.“ 31Ҳамчунин, подшоҳе пеш аз муҳофизат кардани худ аз ҳуҷуми подшоҳи дигар, аввал бояд нишаста, нағзакак фикр кунад: „оё метавонам бо даҳ ҳазор сарбози худ ба подшоҳе, ки бо бист ҳазор сарбозаш бар зидди ман меояд, муқобилат нишон диҳам?“ 32Пас, агар натавонад, ҳанӯз ки душманаш дур аст, сафиронашро барои сулҳ бастан мефиристад. 33Айнан, ҳамин тавр, ҳеҷ яке аз шумо то аз тамоми чизу чораи худ даст накашед, наметавонед шогирди Ман бошед.

Сифати намак

34Намак чизи хуб аст, вале агар намак сифаташро гум кунад, магар онро боз шӯр карда мешавад+? 35Он дигар барои ҳеҷ чиз ба кор намеояд: бо он ҳатто заминро пору карда намешавад. Онро танҳо бароварда мепартоянд.

Ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»+

15

Масал дар бораи гӯсфанди гумшуда

15^1•Бисёр андозгирон ва дигар касоне, ки гунаҳкор ҳисоб мешуданд, барои шунидани суханони Исо ба наздаш меомаданд. 2Вале фарисиён ва устодони шариат норозигии худро баён карда, мегуфтанд: «Ин мард гунаҳкоронро қабул мекунад ва ҳамроҳашон хӯрок мехӯрад»+. 3Бинобар ин, Исо ба онҳо чунин масалро гуфт: 4«Фарз мекунем, ки нафаре аз шумо сад гӯсфанд дораду якеашро гум мекунад. Магар наваду нуҳтояшро дар чарогоҳ гузошта, то ёфтани он гӯсфанди гумшуда аз пайи он намеравад? 5Ва чун ёбад, бо хурсандӣ онро болои кифтонаш бардошта 6ба хонааш меояд ва дӯстону ҳамсоягонашро ҷеғ зада, мегӯяд: „Бо ман хурсандӣ кунед. Ман гӯсфанди гумшудаамро ёфтам“+. 7Ба шумо мегӯям, дар осмон барои як гунаҳкоре, ки аз гуноҳ даст кашида, тавба мекунад, хурсандии зиёдтаре мешавад, назар ба он наваду нуҳ некукоре, ки ба тавба ҳеҷ эҳтиёҷ надоранд+.

Масал дар бораи тангаи гумшуда

8Фарз мекунем, ки зане даҳ тангаи нуқра дораду якеашро гум мекунад. Магар вай чароғро даргиронда, хонаро намерӯбад ва то пайдо кардани он бодиққат намекобад? 9Ва чун ёбад, дугонаҳову ҳамсоягони худро ҷеғ зада мегӯяд: „Бо ман хурсандӣ кунед, чунки тангаи гумкардаамро ёфтам“.

10Ба шумо мегӯям, фариштагони Худо барои як гунаҳкоре, ки аз гуноҳ даст кашида, тавба мекунад, ҳамин тавр хурсандӣ мекунанд».

Масал дар бораи писари гумроҳшуда

11Исо боз гуфт: «Марде ду писар дошт. 12Писари хурдӣ ба падараш гуфт: „Падар, ҳаққи меросамро ба ман деҳ!“ ва падар ҳама чизеро, ки дошт, ба ҳарду писараш тақсим кард. 13Баъд аз чанд рӯз писари хурдӣ чизу чораашро ҷамъ карда, ба кишвари дурдасте рафт. Дар он ҷо ӯ тамоми сарваташро беҳуда ба айшу ишрат сарф кард. 14Баъд аз он ки ҳамаи дороиашро барбод дод, дар он сарзамин гуруснагии сахте ба миён омад ва ӯ нони хӯрдан надошт. 15Сипас, рафта ба яке аз сокинони он кишвар хизматгор шуд ва он мард ӯро барои хукбонӣ кардан ба замини худ фиристод. 16Ин писар тайёр буд шикамашро бо ҳамон хӯроке, ки хукҳо мехӯрданд, сер кунад, аммо ба ӯ ҳамонро ҳам намедоданд. 17Оқибат, ақлаш ба ҷояш омада, ба худ гуфт: „Ҳамаи хизматгорони падарам нони фаровон доранд, аммо ман дар ин ҷо аз гуруснагӣ мемирам! 18Ба назди падарам бармегардаму ба вай мегӯям: «Падар! Ман дар пеши Худо ва шумо гунаҳкорам 19ва дигар лоиқи он нестам, ки писари шумо номида шавам. Маро ҳамчун яке аз мардикоратон қабул кунед»“. 20Баъд, ӯ хеста, ба хонаи падараш равона шуд. Вай ҳанӯз дар дурӣ буд, ки падараш ӯро дида, ба ҳоли писараш раҳмаш омад ва давида рафту фарзандашро ба оғӯшаш гирифта, бӯса кард. 21Писар ба вай гуфт: „Падар! Ман дар пеши Худову шумо гунаҳкорам ва дигар лоиқи он нестам, ки писари шумо номида шавам“. 22Аммо падар ба хизматгоронаш гуфт: „Зудтар ҷомаи беҳтаринро оварда, ба ӯ пӯшонед. Ба дасташ ангуштарин ва ба пойҳояш пойафзор пӯшонед. 23Гӯсолаи беҳтаринро биёреду сар буред; мехӯрему хурсандӣ мекунем! 24Охир ин писарам мурда буд ва ҳоло зинда шуд, гумшуда буду ёфт шуд“. Пас онҳо ҷашне оростанд+.

25Ҳамин вақт, писари калонӣ дар киштзор буд. Ҳангоми баргаштан вай ба хона наздик шуда, садои мусиқӣ ва рақсу бозиро шунид. 26Пас яке аз хизматгоронро ҷеғ зада, пурсид, ки дар он ҷо чӣ воқеа рӯй дода истодааст? 27Хизматгор ба ӯ ҷавоб дод: „Бародаратон омад ва падаратон ба хотире, ки ӯ зиндаву саломат баргашт, гӯсолаи беҳтаринро сар бурид“. 28Бародари калонӣ ба хашм омад ва нахост ба хона дарояд. Он гоҳ падараш берун баромада, ӯро илтимос кард. 29Вай бошад, ба падараш чунин ҷавоб дод: „Охир чандин сол аст, ки ман ба шумо мисли ғулом хизмат мекунам ва ҳеҷ вақт аз гуфтаатон берун набаромадаам, шумо бошед, ягон бор ба ман ҳатто бузғолаеро ҳам надодед, ки бо дӯстонам хурсандӣ карда тавонам. 30Вале барои ин писаратон, ки молу мулкатонро ҳамроҳи фоҳишаҳо хӯрда, тамом карду баргашт, гӯсолаи беҳтаринро сар буридед“. 31Аммо падар ба ӯ гуфт: „Писарам, ту ҳамеша бо ман ҳастӣ ва ҳар чизе, ки ман дорам, аз они туст. 32Бояд шодиву хурсандӣ кунем, чунки бародарат мурда буду зинда шуд, гумшуда буду ёфт шуд“».

16

Назоратбари зирак

16^1Ҳамчунин, Исо ба шогирдонаш гуфт: «Як марди сарватманд назоратбаре дошт ва ба сарватманд шикоят карданд, ки назоратбараш молу мулки ӯро беҳуда сарф мекунад. 2Хоҷааш вайро ҷеғ зада, гуфт: „Ман дар бораи ту чиҳо мешунавам? Ба ман ҳисобот деҳ, ки чӣ корҳо кардаӣ, чунки дигар назоратчии ман шуда наметавонӣ“. 3Он гоҳ назоратбар аз дил гузаронд: „Чӣ кор кунам? Хоҷаам маро аз кор меронад. Ман аз уҳдаи каландзанӣ намебароям ва аз гадоӣ кардан ҳам шарм медорам. 4Ёфтам чӣ бояд кунам. Бояд коре бикунам, ки вақти бекор монданам одамон маро ба хонаҳояшон роҳ диҳанд“. 5Вай қарздорони хоҷаашро як-як ҷеғ зад ва якумашро пурсид: „Ту аз хоҷаам чӣ қадар қарздор ҳастӣ?“ 6Қарздор ҷавоб дод: „Сад хум равғани зайтун“. Назоратбар ба вай гуфт: „Ана забонхати ту, зуд нишаста, ба ҷойи сад панҷоҳ навис“. 7Баъд аз дигаре пурсид: „Ту чӣ қадар қарздор ҳастӣ?“ Ӯ ҷавоб дод: „Сад халта гандум“. Назоратбар гуфт: „Ана забонхати ту, ба ҷойи сад ҳаштод навис“. 8Вале хоҷааш назоратчии фиребгарро таъриф кард, ки зиракиашро ба кор бурда, чунин кардааст. Охир одамони ин дунё дар муносибат бо онҳое, ки мисли худашон ҳастанд, назар ба одамони нур, ки аз они Подшоҳии Худо ҳастанд, оқилтаранд+.

9Пас, Ман ба шумо мегӯям: Пулу моли ин дунёро ба он сарф намоед, ки барои худ дӯстонро пайдо бикунед, то дар вақти тамом шудани дороиятон онҳо шуморо дар хонаҳои абадӣ қабул кунанд. 10Касе, ки дар кори майда вафодор бошад, дар кори калон ҳам вафодор мемонад. Ҳамчунин, касе, ки дар кори майда беинсоф бошад, дар кори муҳим ҳам беинсофӣ мекунад+. 11Пас, агар ба шумо дороии ин дунёро бовар карда нашавад, кӣ ба шумо сарвати ҳақиқиро бовар мекунад? 12Ва агар ба шумо моли бегонаро бовар карда нашавад, кӣ моли худи шуморо, ба шумо медиҳад?

13Ҳеҷ хизматгор ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад, ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул»+.

Баъзе гуфтаҳои Исо

14•Фарисиён, ки пулпараст буданд, ҳамаи инро шунида, Исоро масхара карданд+. 15Вале Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо ҳамон одамоне ҳастед, ки худро дар пеши мардум беайб нишон медиҳед, лекин Худо аз дилҳои шумо бохабар аст. Чизеро, ки одамон олидараҷа мешуморанд, дар назари Худо нафратовар аст.

16Шариати Мусо ва навиштаҳои пайғамбарон то замони Яҳёи Таъмиддиҳанда амал мекарданд. Аз вақти Яҳё сар карда, хушхабари Подшоҳии Худо эълон карда мешаваду ҳама кӯшиш мекунанд, ки зӯран вориди он Подшоҳӣ гарданд+. 17Вале нест шудани замину осмон осонтар аст аз он, ки ҳатто нуқтае аз ин шариат бекор карда шавад+.

18Ҳар кӣ аз занаш ҷудо шуда, зани дигар гирад, зино мекунад ва ҳар кӣ бо зани аз шавҳараш ҷудошуда хонадор шавад, зинокор аст+.

Марди сарватманд ва Элъозор

19Як замонҳо марди сарватманде зиндагӣ мекард, ки либоси қиматбаҳо мепӯшиду ҳар рӯз хӯроки шоҳона мехӯрд. 20Элъозор ном камбағале, ки баданаш пур аз захмҳо буд, дар назди дарвозаи марди сарватманд дароз кашида, мехобид 21ва орзу мекард, ки шикамашро бо пасмондаҳои дастархони сарватманд сер кунад. Ҳатто сагҳо омада, захмҳои ӯро мелесиданд. 22Вақте ки Элъозор мурд, фариштагон ӯро бурда, ба паҳлуи Иброҳим шинонданд. Марди сарватманд низ мурд ва ӯро гӯронданд+. 23Ҳангоме ки ӯ дар дӯзах азоб мекашид, ба боло нигоҳ кард ва аз дур Иброҳимро дид, ки Элъозор дар паҳлуяш менишаст+. 24Он сарватманд фарёд зада, гуфт: „Эй падарам Иброҳим! Ба ман раҳм кунед ва Элъозорро бифиристед, то нӯги ангушташро ба об тар карда, забонамро камтар нам кунад. Ман дар ин оташ азоб мекашам“+. 25Вале Иброҳим чунин ҷавоб дод: „Ба хотир ор, писар, ки дар вақти зинда буданат чизҳои хуб насиби ту ва чизҳои бад насиби Элъозор шуда буд. Ҳоло бошад, вай дар ин ҷо роҳат меёбаду ту азоб мекашӣ. 26Илова бар ин, байни мову шумо чунон ғори калоне вуҷуд дорад, ки агар касе аз ин тараф ба пеши шумо гузаштан хоҳад ҳам, наметавонад. Ҳамчунин аз он ҷо касе пеши мо гузашта наметавонад“. 27Марди сарватманд гуфт: „Ин тавр ки бошад, аз шумо илтимос мекунам, эй падар, ки Элъозорро ба хонаи падари ман фиристед. 28Охир ман панҷ бародар дорам. Бигзор онҳоро огоҳ кунад, ки ба ин ҷойи азоб наафтанд“. 29Иброҳим ба ӯ гуфт: „Онҳо навиштаҳои Мусо ва дигар пайғамбаронро доранд. Бигзор ба суханони онҳо гӯш диҳанд“+. 30Аммо мард гуфт: „Не, падарам Иброҳим! Танҳо агар яке аз мурдагон наздашон равад, онҳо тавба карда, аз гуноҳ даст мекашанд“. 31Иброҳим ҷавоб дод: „Модоме ки онҳо ба суханони Мусою пайғамбарон гӯш намедиҳанд, ҳатто агар мурдае зинда шавад ҳам онҳо бовар нахоҳанд кард“»+.

17

Баъзе гуфтаҳои Исо

17^1•Ба шогирдонаш бошад, Исо чунин гуфт: «Васвасаҳо пайдо хоҳанд шуд, вале вой бар ҳоли он касе, ки ба воситаи вай васвасаҳо ба миён меоянд+. 2Барои вай беҳтар мешуд, ки ба гарданаш санги осиёбро овехта, ба баҳр партоянд аз он ки вай яке аз ин пайравони хурдтаринро гумроҳ кунад+.

3Пас, эҳтиёт бошед! Агар бародаратон бар шумо гуноҳе бикунад, ӯро насиҳат кунед ва агар тавба карда, аз гуноҳ даст кашад, ӯро бахшед+. 4Агар ӯ рӯзе ҳафт бор гуноҳ кунад ва ҳафт маротиба „Тавба кардам“ гӯяд, ӯро бахшед»+.

5Фиристодагон ба Худованд Исо гуфтанд: «Имони моро зиёдтар кун»+. 6Худованд гуфт: «Агар шумо ҳатто ба андозаи донаи хардал имон медоштед, ба ин дарахти тут „Решакан шаву ба баҳр шинонда шав“ гуфта метавонистед ва вай ба шумо итоат мекард+.

7Фарз кардем, ки ғуломи шумо ба шудгори замин ва ё ба чӯпонӣ машғул аст. Магар вақти аз киштзор баргаштанаш шумо ба вай мегӯед, ки зуд омада, назди дастархон бишинад? 8Магар ба ӯ чунин намегӯед: „Хӯроки шомро тайёр кун ва то вақте ки ман мехӯраму менӯшам, миёнатро маҳкам баста, ба ман хизмат кун. Баъдтар худат мехӯрӣ ва менӯшӣ“? 9Охир, шумо ба ғуломатон барои иҷро кардани фармонҳоятон ташаккур намегӯед-ку? 10Пас, шумо низ, баъд аз он ки фармонҳои ба шумо додашударо иҷро мекунед, бигӯед: „Мо ғуломи ночиз ҳастему танҳо вазифаи худро иҷро кардем“».

Шифо ёфтани даҳ нафар аз бемории пӯст

11Исо, ки ба Уршалим равона буд, қад-қади сарҳади байни Сомараву Ҷалил роҳ мерафт. 12Ҳангоми ба як деҳа даромадан, бо даҳ касе, ки бемории пӯст дошт, рӯ ба рӯ шуд. Онҳо каме дур истода,+
13дод заданд: «Эй Исо, Хоҷа, ба мо раҳм кун!» 14Исо онҳоро дида, гуфт: «Рафта худро ба коҳинон нишон диҳед». Онҳо рафтанд ва дар роҳ пок шуданд+. 15Яке аз онҳо чун дид, ки шифо ёфтааст, бо овози баланд Худоро ситоишкунон баргашт 16ва худро пеши пойҳои Исо партофта, ба Ӯ миннатдорӣ баён кард. Он мард аз Сомара буд+. 17Исо пурсид: «Магар даҳ нафар аз бемориашон пок нашудаанд? Нуҳ нафари дигар куҷоянд? 18Пас, наход ғайр аз ин марди ғайрияҳудӣ ягон нафаре аз онҳо барнагашт, ки Худоро ҳамду сано хонад?» 19Баъд ба ӯ гуфт: «Бархезу бирав, туро имонат шифо дод»+.

Омадани Подшоҳии Худо

20•Фарисиён аз Исо пурсиданд, ки кай Подшоҳии Худо фаро мерасад? Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Омадани Подшоҳии Худо ба назар намоён нест+. 21Касе ба шумо намегӯяд: „Нигоҳ кунед, вай дар ин ҷост“ ва ё „Вай дар он ҷост!“ Охир, Подшоҳии Худо аллакай дар байни шумост».

22Вале Исо ба шогирдонаш гуфт: «Вақте мерасад, ки ба дидани яке аз рӯзҳои Писари Одамизод зор мешавед, вале онро намебинед+. 23Ба шумо мегӯянд: „Вай дар он ҷост!“ ё „Вай дар ин ҷост!“, аз қафояшон надавед+. 24Зеро Писари Одамизод дар рӯзи омаданаш мисли раъду барқе мешавад, ки дурахшида, осмонро аз як сӯ то сӯи дигар равшан мекунад. 25Вале аввал Ӯ бояд азоби бисёре кашида, аз тарафи насли ин замон рад карда шавад+. 26Чи тавре ки дар замони Нӯҳ пайғамбар буд, замони омадани Писари Одамизод низ ҳамон тавр мешавад. 27Зеро то рӯзи ба киштӣ даромадани Нӯҳ одамон мехӯрданду менӯшиданд, зан мегирифтанд ва ба шавҳар мебаромаданд, вале баъд тӯфон бархоста, ҳамаро несту нобуд кард. 28Ҳамчунин, монанди замони Лут хоҳад буд, ки одамон мехӯрданду менӯшиданд, мехариданду мефурӯхтанд, мекоштанду иморат месохтанд. 29Вале рӯзе, ки Лут аз шаҳри Садум баромад, аз осмон оташу сулфур борида, ҳамаро нест кард+. 30Рӯзе, ки Писари Одамизод зоҳир мегардад, низ ҳамон тавр хоҳад буд. 31Агар касе он вақт дар болои бом ва чизу чорааш даруни хона бошад, барои гирифтани онҳо пойин нафарояд. Агар касе дар саҳро бошад, ба хонааш барнагардад+. 32Зани Лутро ба хотир оваред. 33Касе, ки ҳаёташро эмин нигоҳ доштанӣ аст, онро аз даст медиҳад, вале касе ки ҳаёташро фидо мекунад, онро эмин нигоҳ медорад+. 34Ба шумо мегӯям, ки дар он шаб аз ду нафаре, ки дар як ҷогаҳ хобанд, якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад. 35-36Аз ду зане, ки дар як осиёб гандум орд мекунанд, якеаш гирифта мешаваду дигараш мемонад».

37Он гоҳ шогирдонаш аз Ӯ пурсиданд: «Эй Хоҷа, ин дар куҷо ба амал меояд?» Ӯ ба онҳо ҷавоб дод: «Ҳар ҷое, ки ҷасад аст, парандаҳои лошахӯр дар он ҷо ҷамъ мешаванд».

18

Масал дар бораи қозии беадолат ва бевазан

18^1Баъд Исо ба онҳо масалеро нақл кард, то бидонанд, ки бояд ҳамеша дуо бигӯянд ва ҳеҷ вақт рӯҳафтода нагарданд+.

2Ӯ гуфт: «Дар як шаҳр қозие буд, ки на тарсе аз Худо дошту на шарме аз мардум. 3Дар он шаҳр бевазане низ буд, ки ҳамеша ба назди ӯ омада мегуфт: „Ин масъалаи маро бо душманам ҳал кун“. 4Қозӣ муддати дурудароз талаби ӯро рад мекард, вале дар охир ба худ гуфт: „Гарчанде ман на тарсе аз Худо дораму на шарме аз мардум, 5вале, азбаски ин бевазан маро ба ҳолам намегузорад, ӯро ҳимоя мекунам, то ҳар гоҳ омада, маро безор накунад“». 6Сипас, Худованд Исо пурсид: «Шумо шунидед, ки ин қозии беадолат чӣ мегӯяд? 7Наход Худо интихобкардагони Худро, ки шабу рӯз ба даргоҳаш зорию тавалло мекунанд, муҳофизат накунад? Магар Худо дер мекунад+? 8Ба шумо мегӯям, ки Худо онҳоро зуд муҳофизат мекунад. Вале оё Писари Одамизод вақти омаданаш дар рӯйи замин имонро ёфта метавонад?»+

Масал дар бораи фарисӣ ва андозгир

9Баъд Исо ба онҳое, ки дар бегуноҳ будани худ шубҳа надоштанд ва дигаронро паст мешумурданд, чунин масалро нақл кард:+

10«Ду кас барои дуогӯйӣ ба маъбади Худо даромаданд. Яке фарисӣ буду дигаре андозгир+. 11Фарисӣ рост истода, дар дилаш чунин дуо мегуфт: „Худоё! Туро шукр мегӯям, ки мисли одамони дигар дузд, бадкор ё зинокор ва ҳам монанди ин андозгир нестам+. 12Ман ҳар ҳафта ду бор рӯза мегирам ва аз ҳар даромаде, ки дорам, ҳиссаи даҳумашро месупорам“+. 13Вале андозгир дуртар истода, ҳатто ҷуръат намекард, ки сарашро боло карда, ба осмон нигарад. Вай танҳо бар қафаси синааш мушт зада мегуфт: „Худоё! Ба мани гунаҳкор раҳм кун!“ 14Ба шумо мегӯям, ки на фарисӣ, балки ҳамин андозгир сафед шуда, ба хонааш баргашт. Зеро ҳар кӣ худро калон мегирад, паст мешавад ва баръакс, ҳар касе, ки худро хоксор месозад, сарбаланд мешавад»+.

Исо ва кӯдакон

15•Одамон ҳатто кӯдакони хурдсолашонро ба назди Исо оварданд, то ки Ӯ ба сари онҳо даст гузорад. Вале шогирдон инро дида, мардумро сарзаниш карданд. 16Исо кӯдаконро ба наздаш ҷеғ зада, гуфт: «Монед, ки кӯдакон назди Ман оянд, пеши роҳи онҳоро нагиред, зеро Подшоҳии Худо насиби онҳоест, ки мисли кӯдак ҳастанд. 17Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ Подшоҳии Худоро монанди кӯдак қабул накунад, ба он намедарояд»+.

Сардори сарватманд

18•Яке аз сардорон аз Исо пурсид: «Эй Устоди нек! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»+
19Исо аз ӯ пурсид: «Чаро Маро нек мегӯйӣ? Ғайр аз Худо ҳеҷ кас нек нест. 20Ту фармоишҳои Худоро медонӣ: „зино накун, қатл накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“». 21Вай ба Исо ҷавоб дод: «Ман аз айёми ҷавониам ҳамаи ин фармоишҳоро риоя мекунам»+. 22Исо инро шунида гуфт: «Ба ту фақат як чиз намерасад. Ҳар он чизеро, ки дорӣ, фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ дороӣ дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо»+. 23Вале он мард инро шунида, бисёр ғамгин шуд, чунки хеле сарватманд буд. 24Исо ба вай нигоҳ карда, гуфт: «Ба Подшоҳии Худо даромадани одамони доро бениҳоят душвор аст. 25Аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

26Онҳое, ки Ӯро мешуниданд, пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» 27Исо ҷавоб дод: «Ҳар чизе, ки барои одамизод ғайриимкон бошад, барои Худо имконпазир аст»+.

28Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем»+. 29Исо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ ба хотири Подшоҳии Худо аз баҳри хона, ё зан, ё бародарон, ё падару модар, ё фарзандон гузашта бошад,+
30дар ин дунё ҳамаи инро чанд маротиба зиёдтар пайдо мекунаду дар он дунё ҳаёти абадӣ насибаш мегардад».

Исо марги Худро бори сеюм пешгӯйӣ мекунад

31•Исо он дувоздаҳ шогирдро ба як тараф бурда, ба онҳо гуфт: «Мо ба Уршалим рафта истодаем. Дар он ҷо ҳар чизе, ки пайғамбарон дар бораи Писари Одамизод навиштаанд, ба амал хоҳад омад. 32Ӯро ба дасти ғайрияҳудиён месупоранд. Онҳо Ӯро масхара ва ҳақорат карда, ба Вай туф мекунанд 33ва қамчинкорӣ намуда, ба қатл мерасонанд, вале Ӯ дар рӯзи сеюм зинда мешавад»+.

34Лекин шогирдон аз ин гуфтаҳо чизеро нафаҳмиданд. Маънои суханони Исо аз онҳо пӯшида монд ва онҳо намефаҳмиданд, ки Ӯ дар бораи чӣ сухан меронад+.

Шифо ёфтани нобино

35•Вақте ки Исо ба шаҳри Ариҳо наздик мешуд, марди нобиное дар канори роҳ нишаста, садақа мепурсид. 36Чун нобино шунид, ки аз наздаш мардуми зиёде мегузаранд, пурсид: «Чӣ гап шудааст?» 37Ба вай гуфтанд, ки аз он ҷо Исои Носирӣ гузашта истодааст. 38Он нобино фарёд зада, гуфт: «Эй Исои насли Довуд, ба ман раҳм кун!»+
39Онҳое, ки пешопеш равона буданд, ӯро сарзаниш карда, мегуфтанд, ки хомӯш шавад. Аммо ӯ боз баландтар дод зада, мегуфт: «Эй насли Довуд, ба ман раҳм кун!» 40Исо аз роҳаш бозистода, фармуд, ки он нобиноро ба наздаш биёранд. Вақте ки ӯ наздик омад, Исо аз вай пурсид: 41«Ту чӣ мехоҳӣ? Бароят чӣ кор кунам?» Вай ҷавоб дод: «Хоҷа! Мехоҳам чашмонам бино шавад». 42Исо гуфт: «Бино шав! Имонат туро шифо дод»+. 43Худи ҳамон лаҳза чашмони вай бино шуд ва ӯ Худоро ситоишкунон аз паси Исо рафт. Тамоми мардум инро дида, Худоро ҳамду сано мехонданд.

19

Имон овардани Заккай

19^1Исо ба шаҳри Ариҳо даромада, аз он мегузашт. 2Дар он шаҳр Заккай ном марди сарватманде буд, ки вазифаи сардори андозгиронро ба уҳда дошт. 3Вай мехост бубинад, ки Исо кист. Вале, азбаски мардум зиёд буду Заккай қади паст дошт, Ӯро дида натавонист. 4Бинобар ин, ӯ давида пеш гузашту ба болои дарахти анҷир баромад, то ки Исоро ҳангоми аз он ҷо гузаштанаш бубинад. 5Вақте ки Исо ба он ҷо наздик шуд, ба Заккай нигоҳ карда, гуфт: «Заккай! Зудтар пойин фаро! Ман бояд имрӯз дар хонаи ту бимонам». 6Вай зуд пойин фаромада, бо хурсандӣ Исоро меҳмондорӣ кард. 7Инро дида, ҳама норозигии худро баён намуда, мегуфтанд: «Ӯ дар хонаи марди гунаҳкор меҳмон шудааст»+. 8Аммо Заккай рост истода, ба Худованд Исо гуфт: «Эй Хоҷа, ман нисфи дороиямро ба бечорагон медиҳам ва агар аз касе бо фиреб пул ситонда бошам, чор баробар зиёдтар бармегардонам»+. 9Исо гуфт: «Имрӯз ба ин хона наҷот омад, чунки Заккай ҳам аз насли Иброҳим аст+. 10Зеро Писари Одамизод барои он омадааст, ки гумроҳшударо кофта ёбаду наҷот диҳад».

Масал дар бораи даҳ тангаи тилло

11•Азбаски Исо аллакай дар наздикии Уршалим буд ва шунавандагони Ӯ гумон доштанд, ки Подшоҳии Худо ба зудӣ фаро мерасад, Вай масал гуфтанро давом дод:+

12«Як шахси олимартаба ба кишвари дурдаст сафар дошт, то ҳуқуқи ба тахти подшоҳӣ нишастанашро тасдиқ намуда, баргардад. 13Пеш аз рафтан вай даҳ нафар хизматгоронашро наздаш даъват карда, ба ҳар кадомаш яктоӣ тангаи тилло доду гуфт: „Дар вақти набудани ман ин тангаҳоро ба кор баред“. 14Аммо ҳамватанонаш, ки ба вай нафрат доштанд, аз паси вай сафиронашонро фиристоданд, то рафта, чунин бигӯянд: „Мо намехоҳем, ки вай бар мо подшоҳӣ кунад“+. 15Вақте ки ӯ тахти подшоҳиро соҳиб шуда, баргашт, фармон дод, то ҳамон хизматгоронеро, ки ба онҳо пул дода буд, ба наздаш ҷеғ зананд. Вай мехост бифаҳмад, ки ҳар яке аз онҳо чӣ қадар фоида ба даст овардааст? 16Аввалинаш омада, гуфт: „Хоҷаам, пули шумо даҳ баробар зиёдтар фоида овард“. 17Подшоҳ ба вай гуфт: „Офарин, хизматгори некам. Азбаски дар иҷрои вазифаи андаке вафодориатро нишон додӣ, туро ба даҳ шаҳр ҳоким таъйин мекунам“+. 18Дуюмин омада, гуфт: „Хоҷаам, пули шумо панҷ баробар зиёдтар фоида овард“. 19Подшоҳ ба вай гуфт: „Туро низ ба панҷ шаҳр ҳоким таъйин мекунам“. 20Сеюмин омада, гуфт: „Хоҷаам, ана ин ҳамон пули шумо. Ман онро ба рӯймолчае печонда, нигоҳ доштам, 21чунки аз шумо метарсидам. Охир шумо одами сахтгир ҳастед. Аз он ҷое, ки нагузоштаед, мегиред ва он чизеро, ки накоштаед, дарав мекунед“. 22Подшоҳ ба вай гуфт: „Эй хизматгори бад! Аз рӯйи он чизе ки гуфтӣ, ба ту ҳукм мебарорам! Ту медонистӣ, ки ман одами сахтгир ҳастам ва аз он ҷое, ки нагузоштаам, мегираму он чизеро, ки накоштаам, дарав мекунам?! 23Пас, чаро пули маро ба муомилот надаровардӣ, то ки вақти баргаштанам онро бо фоидааш бигирам?“ 24Баъд ба онҳое, ки дар наздаш буданд, фармон дод: „Аз дасташ тангаи тиллоро гирифта, ба хизматгоре диҳед, ки даҳ баробар зиёдтар фоида овард“. 25Онҳо гуфтанд: „Хоҷаам, охир вай аллакай даҳ баробар зиёдтар дорад!“ 26„Ман ба шумо мегӯям, ба ҳар касе, ки чизе дорад, боз дода мешавад. Лекин аз касе, ки надорад, ҳатто он чизи андаке, ки дорад, гирифта мешавад+.

27Ҳоло бошад, он душманонамро, ки намехостанд бар онҳо подшоҳӣ кунам, ба ин ҷо биёреду дар пеши назарам ба қатл расонед“»+.

Исо ба Уршалим бо тантана ворид мешавад

28•Исо ин масалро нақл карда, роҳашро давом дод ва ба сӯи Уршалим раҳсипор гашт.

29Вақте ки онҳо ба деҳаҳои Байтфоҷӣ ва Байтанё назди кӯҳи Зайтун расиданд, Исо ду шогирдашро фиристода,+
30гуфт: «Ба деҳае, ки дар рӯ ба рӯйи шумост равед ва ҳамин ки вориди он гаштед, хари бастаеро мебинед, ки то ҳол касе ба он савор нашудааст. Бандашро кушода, онро ба ин ҷо биёред. 31Агар касе аз шумо пурсад, ки барои чӣ бандашро мекушоед, гӯед, ки вай ба Худованд даркор шуд».

32Шогирдони фиристодашуда рафтанд ва харро ҳамон тавре ки Ӯ ба онҳо гуфта буд, ёфтанд. 33Вақте ки онҳо банди харро мекушоданд, соҳибонаш аз онҳо пурсиданд: «Чаро банди харро мекушоед?» 34Онҳо ҷавоб доданд: «Вай ба Худованд лозим аст». 35Пас онҳо харро ба назди Исо оварда, ба болояш ҷомаҳои худро партофтанду Исоро ба он савор карданд.

36Исо савора мерафту мардум ҷомаҳои худро пеши роҳи Ӯ пойандоз мекарданд. 37Вақте Исо ба роҳе наздик шуд, ки он аз болои кӯҳи Зайтун ба пойин меравад, тамоми гурӯҳи шогирдонаш барои ҳамаи муъҷизаҳое, ки дида буданд, шодикунон бо овози баланд Худоро ҳамду сано хонда 38мегуфтанд:

«Баракат ёбад шоҳе,
ки ба номи Худованд меояд!

Сулҳ дар осмон
ва шуҳрату ҷалол ба Худо дар осмон!»

39Баъзе фарисиён аз байни мардум ба Исо гуфтанд: «Эй Устод, шогирдонатро ором кун!»+
40Вай ҷавоб дод: «Бовар кунед, агар онҳо хомӯш шаванд, сангҳо дод мезананд».

Ғамгин шудани Исо барои Уршалим

41Вақте ки онҳо наздиктар омаданд, Исо шаҳрро дида, гиря карду гуфт:+
42«Оҳ, кошки ақаллан ҳамин рӯз роҳеро, ки туро ба осоиштагӣ мебарад, медонистӣ! Вале ҳоло он роҳ аз чашмони ту пинҳон аст. 43-44Азбаски ту вақти ба наздат омадани Худовандро нафаҳмидӣ, ба сарат рӯзҳои сахт хоҳанд омад. Душманонат гирди ту хокдеворҳо сохта иҳота мекунанд. Онҳо аз ҳар тараф фишор оварда, туву сокинонатро ба хок яксон хоҳанд кард ва дар ту санг бар болои санге нахоҳад монд»+.

Пок кардани маъбади Худо

45•Исо ба ҳавлии маъбади Худо ворид шуда, онҳоеро, ки бо харидуфурӯш машғул буданд, берун ронд. 46Ӯ ба онҳо гуфт: «Худо дар навиштаҷот гуфтааст, ки „Хонаи Ман хонаи дуо мешавад“. Шумо бошед, онро ба хонаи дуздон табдил додаед!»

47Ӯ ҳар рӯз дар маъбади Худо мардумро таълим медод. Коҳинони калон, устодони шариат ва роҳбарони халқи Исроил дар пайи куштани Ӯ буданд. 48Вале илоҷи ин корро ёфта наметавонистанд, чунки тамоми мардум беист ва бодиққат ба ҳар як сухани Ӯ гӯш медоданд.

20

Савол дар бораи ҳуқуқи Исо

20^1•Рӯзе, вақте ки Исо дар маъбади Худо мардумро таълим дода, хабари хушро эълон мекард, ба наздаш коҳинони калон, устодони шариат ва пирони қавм омада, 2пурсиданд: «Ба мо бигӯй, Ту бо кадом ҳуқуқ чунин корҳоро мекунӣ? Ин ҳуқуқро ба Ту кӣ додааст?»+
3Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман ҳам ба шумо як саволе дорам. Шумо ба Ман ҷавоб диҳед, ки 4ба Яҳё кӣ ҳуқуқ дода буд, ки одамонро таъмид диҳад: Худо ё инсон?»+
5Онҳо бо ҳам муҳокима намуда, гуфтанд: «Агар „Худо дода буд“ гӯем, Ӯ аз мо мепурсад, ки чаро ба Яҳё бовар накардед+? 6Аммо агар „инсон“ гӯем, тамоми мардум моро сангсор мекунад, чунки одамон боварии комил доранд, ки Яҳё пайғамбар буд»+. 7Онҳо ҷавоб доданд, ки намедонанд ва 8Исо ба онҳо гуфт: «Пас, Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам».

Масал дар бораи иҷоракорон

9•Баъд Исо ба халқ нақл кардани ин масалро сар кард: «Шахсе токзоре бунёд кард ва онро ба чанд нафар иҷора дода, ба муддати дурудароз ба кишвари дигар сафар кард+. 10Чун вақти ҳосилғундорӣ расид, ӯ хизматгореро ба назди токпарварон фиристод, то ҳаққи худро аз он токзор бигирад. Вале токпарварон ӯро зада, бо дасти холӣ фиристоданд.
11Он вақт ӯ хизматгори дигарро фиристод. Вале онҳо ӯро ҳам зада, ҳақорат карданду бо дасти холӣ фиристоданд. 12Ӯ боз хизматгори сеюмашро фиристод. Вайро низ захмдор карда, берун партофтанд+. 13Он гоҳ соҳиби токзор гуфт: „Чӣ бояд бикунам? Писари азизамро мефиристам, шояд ӯро иззату эҳтиром кунанд“+. 14Вале токпарварон писари ӯро дида, ба якдигар гуфтанд: „Вай меросхӯр аст! Биёед, ӯро мекушем, то ки соҳиби мерос шавем!“+
15Ва ӯро аз токзор берун бароварда куштанд.

Ба фикри шумо соҳиби токзор бо онҳо чӣ гуна рафтор мекунад+? 16Вай баргашта, он токпарваронро мекушад ва токзорро ба дигарон медиҳад».

Онҳое, ки Исоро мешуниданд, гуфтанд: «Худо нигоҳ дорад!»+
17Ӯ ба онҳо нигоҳ карда гуфт: «Пас ин калимаҳои навиштаҷот чӣ маъно доранд:

„Он сангеро, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид“.

18Ҳар кӣ ба болои он санг ғалтад, майда-майда мешавад ва агар ин санг ба болои касе афтад, вайро маҷақ мекунад».

Савол дар бораи супоридани андоз

19•Устодони шариату коҳинони калон фаҳмиданд, ки ин масал бар зидди онҳо буд ва хостанд ҳамон замон Исоро дастгир кунанд, вале аз мардум метарсиданд. 20Онҳо якчанд нафарро барои аз пайи Исо поидан фиристоданд, то ки худро ростқавл нишон дода, Ӯро бо сухан ба дом афтонанду барои ҳукм шудан ба дасти ҳокими румӣ супоранд+.

21Онҳо аз Исо пурсиданд: «Устод! Мо медонем, ки суханону таълимоти Ту аз рӯйи ҳақиқат аст. Медонем, ки нисбати ҳеҷ кас рӯйбинӣ надорӣ ва роҳҳои Худоро аз рӯйи ҳақиқат таълим медиҳӣ. 22Бигӯ, ки оё ба шоҳаншоҳи Рум андоз супорем ё не?»+
23Ӯ аз макри онҳо пай бурда, ба онҳо гуфт:+
24«Ба Ман ягон тангаи динорро нишон диҳед. Дар ин танга акс ва номи кӣ аст?» «Шоҳаншоҳ», – ҷавоб доданд онҳо. 25Исо ба онҳо гуфт: «Пас, он чи аз они шоҳаншоҳ аст, ба шоҳаншоҳ бидиҳед ва он чи аз они Худост, ба Худо»+.

26Онҳо натавонистанд Исоро пеши мардум бо сухан ба дом афтонанд ва аз ҷавоби Ӯ ба ҳайрат афтода, хомӯш шуданд.

Савол дар бораи зиндашавӣ

27•Чанд нафар аз равияи саддуқиён, ки зиндашавии мурдагонро инкор мекарданд ба назди Исо омаданду+
28ба Ӯ чунин савол доданд: «Устод, Мусо, дар шариат ба мо навиштааст, ки агар бародари касе фарзанд наёфта бимирад, бигзор вай зани ӯро ба никоҳи худ дарорад ва фарзандони ба дунё омадаро ҳамчун насли бародари марҳумаш бидонад.

29Инак, ҳафт бародар буданд. Бародари калонӣ зан гирифт, аммо фарзанд надида аз олам чашм пӯшид. 30-31Бародари дуюм, сеюм ва ҳамин тавр ҳамаи ҳафт бародарон зани бародарашонро ба занӣ мегирифтанд, вале ҳеҷ яке аз онҳо фарзанде ба дунё наоварда, вафот кард. 32Оқибат зан ҳам аз олам чашм пӯшид. 33Пас, рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, вай зани кадоме аз онҳо мешавад? Охир ҳамаи ҳафт бародарон ӯро ба занӣ гирифта буданд!»

34Исо ҷавоб дод: «Одамони ин дунё зан мегиранд ва ба шавҳар мебароянд. 35Вале онҳое, ки лоиқ дониста шудаанд, ки зинда шаванд, пас аз ба он дунё рафтанашон на зан мегиранду на шавҳар мекунанд+. 36Онҳо дигар намемиранд, чунки мисли фариштаҳо мешаванд. Онҳо фарзандони Худо ҳастанд, охир Худо онҳоро зинда кардааст. 37Дар ҳикояи буттаи сӯхтаистода, Мусо Худовандро Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб номида, нишон дод, ки мурдагон зинда мешаванд. 38Ӯ на Худои мурдагон, балки Худои зиндагон аст. Барои Худо ҳама зинда ҳастанд». 39Он гоҳ баъзе аз устодони шариат гуфтанд: «Хуб гуфтӣ, Устод!»

40Ва дигар ҳеҷ кас ҷуръат накард, ки ба Ӯ саволе диҳад+.

Масеҳ Писари кист?

41•Аммо Исо ба онҳо гуфт: «Барои чӣ одамон мегӯянд, ки Масеҳ, яъне Таъйиншудаи Худо писари шоҳ Довуд аст+? 42-43Охир, худи Довуд дар китоби Забур мегӯяд:

„Худованд ба Худованди ман гуфт:

«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»“+.

44Довуд Масеҳро „Худованд“ меномад. Пас, чӣ тавр Вай писари шоҳ Довуд шуда метавонад?»

Огоҳӣ аз худнамоии роҳбарони динӣ

45Ҳангоме ки тамоми мардум ба суханони Вай гӯш мекарданд, Исо ба шогирдони Худ гуфт: 46«Аз устодони шариат эҳтиёт бошед. Ба онҳо маъқул аст, ки либосҳои қимат пӯшида гарданд ва мардум дар бозорҳо ба онҳо бо иззату эҳтиром салом диҳанд. Онҳо дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо нишастан ва дар зиёфатҳо болонишиниро дӯст медоранд+. 47Онҳо намоишкорона дурудароз дуо мехонанд, вале дар асл молу мулки бевазанонро хӯрда, ғорат мекунанд! Онҳо барои ин корҳояшон ҷазои сахттаринро мебинанд».

21

Ду тангаи бевазан

21^1•Исо як назар андохта, сарватмандонеро дид, ки ба сандуқи хайрия садақаҳои худро меандохтанд+. 2Ӯ бевазани камбағалеро низ дид, ки ба он ҷо ду тангаи хурди мисинро андохт. 3Баъд гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ин бевазани бечора аз ҳама зиёдтар хайрот кард. 4Чунки онҳо аз зиёдатии дороияшон садақа карданд, вай бошад, тамоми ризқу рӯзиашро дод»+.

Азобу уқубатҳои дарпешистода

5•Вақте ки баъзеҳо дар бораи маъбади Худо сухан меронданду таъриф мекарданд, ки он бо чӣ гуна сангҳои зебо ва ҳадяҳои қиматбаҳо оро дода шудааст, Исо гуфт: 6«Рӯзҳое меоянд, ки аз ҳамаи ин чизҳои медидаатон санг бар болои санг намонда, ба замин яксон мешавад»+. 7Аз Ӯ пурсиданд: «Устод, пас ин ҳодиса кай рӯй медиҳад ва ба амал омадани онро аз кадом аломат мефаҳмем?» 8Ӯ ҷавоб дод: «Эҳтиёт шавед, ки мабодо гумроҳ нашавед, зеро бисёр касон бо номи Ман омада мегӯянд: „Ман ҳамонам!“ ва ё „Вақташ расид!“ Аз паси онҳо наравед!+
9Вақте ки садоҳои ҷангҳову шӯришҳоро мешунавед, ба воҳима наафтед. Зеро аввал бояд ҳамаи ин воқеаҳо рӯй диҳанд, вале ин маънои якбора расидани охирзамонро надорад». 10Баъд Исо ба онҳо гуфт: «Як халқ бо халқи дигар ва як давлат бо давлати дигар меҷангад+. 11Заминҷунбиҳои сахт мешавад ва дар ҳар ҷо гуруснагӣ ва бемориҳои марговар меояд. Аз осмон ҳодисаҳои пурдаҳшат ва аломатҳои бузург намоён хоҳанд гашт+. 12Вале, пеш аз он ки ҳамаи ин ба амал ояд, шуморо дастгир карда, азоб медиҳанд ва ба ҷамоатхонаву зиндонҳо мебаранд. Ба хотири номи Ман шуморо ба назди подшоҳону ҳокимон мебаранд ва+
13имконият пайдо мекунед, ки дар бораи Ман шаҳодат диҳед. 14Қарор диҳед, ки дар бораи чӣ ҷавоб доданатон пешакӣ ташвиш намекашед. 15Зеро Ман ба шумо чунон ҳикмате ато мекунам ва суханонеро ба даҳонатон мегузорам, ки ҳеҷ яке аз душманонатон наметавонад бар он муқобилате нишон дода, норозигии худро баён кунад+. 16Ҳатто падару модарон, бародарон, хешон ва дӯстонатон шуморо таслим хоҳанд намуд ва баъзеи шумо кушта мешавед. 17Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳама ба шумо бо чашми нафрат нигоҳ мекунанд. 18Вале як тори мӯйе ҳам аз сари шумо нахоҳад афтод+. 19Истодагарӣ намоед ва ҳаётро ба даст хоҳед овард.

Пешгӯйии Исо дар бораи вайрон шудани Уршалим

20•Ҳамин ки Уршалимро дар иҳотаи аскарон дидед, бидонед, ки вақти вайрон шудани он наздик аст. 21Он вақт касоне, ки дар Яҳудия ҳастанд, ба кӯҳистон гурезанд. Касоне, ки дар ин шаҳр ҳастанд, аз ин ҷо бираванд ва касоне, ки дар деҳот ҳастанд, ба шаҳр барнагарданд. 22Чун он рӯзҳо, ҳамчун иҷрошавии гуфтаҳои навиштаҷот, рӯзҳои ҷазо мешаванд.

23Вой бар ҳоли ҳомиладорон ва модароне, ки кӯдаки ширхӯр хоҳанд дошт, чунки дар замин мусибати бузурге ба амал меояду ин мардум гирифтори ғазаб мешавад+. 24Баъзеҳо аз дами шамшер ҳалок мегарданду дигаронро ба мамлакатҳои гуногун асир карда мебаранд. Ғайрияҳудиён бошанд, то вақти ба охир расидани давраи онҳо, Уршалимро поймол мекунанд+.

Аломати омадани Писари Одамизод

25•Дар офтобу моҳу ситорагон аломатҳо зоҳир мешаванд ва дар рӯйи замин мардум ба ғаму андӯҳ печида, аз хурӯши баҳру мавҷҳо ба ҳайрат меафтанд. 26Аз барои он ки ҳама чиз дар осмон ба ҷунбиш меояд, одамон аз наздик шудани мусибате, ки ба сари ҷаҳон меояд, тарсида беҳуш мешаванд. 27Дар он вақт одамон Писари Одамизодро мебинанд, ки дар абр бо қудрат ва шуҳрату ҷалоли бузурге меояд. 28Вақте ки ба амал омадани ин гуфтаҳо сар мешавад, қомататонро рост карда саратонро боло бардоред, чунки вақти озод шуданатон наздик аст».

Масал дар бораи дарахти анҷир

29•Баъд Исо ба онҳо чунин масалеро нақл кард: «Ба дарахти анҷир ва дигар дарахтҳо нигоҳ кунед. 30Вақте мебинед, ки онҳо барг мебароранд, медонед, ки тобистон аллакай наздик аст. 31Ҳамин тавр ҳангоме ки ба амал омадани ин ҳодисаҳоро мебинед, донед, ки Подшоҳии Худо наздик аст. 32Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳанӯз одамони ин насл аз олам нагузашта, ҳамаи ин ба амал меояд+. 33Замину осмон нест мешаванд, аммо гуфтаҳои Ман то абад мемонанд+. 34Пас, бохабар бошед, ки дилҳои шумо саргарми айшу ишрат, бадмастӣ ва ташвишҳои ин рӯзгор нашавад ва он рӯз ногаҳон, 35мисли дом барои шумо фаро нарасад. Он рӯз ба сари тамоми сокинони рӯйи Замин хоҳад омад. 36Ҳамеша бедор бошед ва дуо гӯед, то қувват дошта бошед, ки аз даҳшатҳои оянда халосӣ ёбед ва дар назди Писари Одамизод истед»+.

37Ҳар рӯз Исо дар маъбади Худо таълим медод ва чун бегоҳ фаро мерасид, ба кӯҳи Зайтун рафта, ҳамон ҷо шабро рӯз мекард+. 38Тамоми мардум бошанд, саҳарии барвақт барои шунидани суханони Ӯ ба ҳавлии маъбади Худо меомаданд.

22

Нақшаи куштани Исо

22^1•Иди Фатир, ки боз иди Наҷот ном дорад, наздик мешуд. 2Коҳинони калон ва устодони шариат аз мардум метарсиданд, бинобар ин, роҳеро ҷустуҷӯ мекарданд, ки Исоро пинҳонӣ ба қатл расонанд. 3Ҳамон вақт шайтон ба дили Яҳудои Исқарютӣ, ки яке аз дувоздаҳ шогирд буд, даромад+. 4Яҳудо ба назди коҳинони калон ва сардорони посбонони маъбади Худо омада, бо онҳо маслиҳат кард, ки бо кадом роҳ метавонад Исоро ба онҳо таслим кунад. 5Онҳо шод гашта, розӣ шуданд, ки ба Яҳудо пул диҳанд. 6Яҳудо ҳам розӣ шуд ва фурсати муносиб меҷуст, ки аз мардум пинҳонӣ Исоро ба онҳо таслим кунад+.

Тайёрӣ ба хӯроки иди Наҷот

7•Рӯзи иди Фатир ҳам фаро расид ва дар ин рӯз бояд барраи иди Наҷотро қурбонӣ мекарданд+. 8Исо Петрус ва Юҳанноро фиристода, гуфт: «Бираведу бароямон дастархони иди Наҷотро тайёр кунед». 9Онҳо аз Ӯ пурсиданд: «Дар куҷо мехоҳӣ, ки тайёр намоем?» 10Исо ба онҳо дар ҷавоб гуфт: «Вақте ки ба шаҳр медароед, шуморо марде пешвоз мегирад, ки кӯзаи об мебарад. Аз паси ӯ то ба хонае, ки вай медарояд, равед. 11Ба соҳиби он хона гӯед: „Устод аз ту мепурсад, куҷост меҳмонхонае, ки Ӯ дар он бо шогирдонаш хӯроки иди Наҷотро хӯрда тавонад?“ 12Ӯ ба шумо болохонаи калонеро нишон медиҳад, ки ба тартиб оварда шудааст. Ҳама чизро дар он ҷо тайёр кунед». 13Онҳо рафта, ҳамаро ҳамон тавре ки Исо гуфта буд, дарёфтанд ва хӯроки иди Наҷотро тайёр намуданд.

Таоми шоми Худованд

14•Ҳангоме ки вақту соаташ расид, фиристодагон ҳамроҳи Исо ба сари дастархон нишастанд. 15Исо ба онҳо гуфт: «Бисёр мехостам, ки пеш аз азобу уқубатҳоям бо шумо ин хӯроки иди Наҷотро бихӯрам. 16Ба шумо мегӯям, то он вақте ки иди Наҷот дар Подшоҳии Худо ба амал наояд, аз ин хӯрок дигар нахоҳам хӯрд»+.

17Баъд, косаро гирифта, дуои шукрона карду гуфт: «Ҳар яки шумо инро гирифта, аз он нӯшед. 18Ба шумо мегӯям, минбаъд то вақти омадани Подшоҳии Худо аз шираи ангур нахоҳам нӯшид». 19Сипас, нонро гирифта, ба Худо шукр гуфт ва онро пора карда, ба шогирдонаш тақсим намуду гуфт: «Ин бадани Ман аст, ки барои шумо қурбонӣ карда мешавад. Барои ёдоварии Ман ҳамин тавр бикунед»+. 20Айнан, ҳамин тарз пас аз хӯроки шом косаро гирифта, гуфт: «Дар ин коса хуни Ман аст, ки барои шумо рехта мешавад ва бо он Худо бо халқаш аҳду паймони нав мебандад. 21Донед, ки касе, ки ба Ман хиёнат мекунад, ҳамроҳи Ман дар сари як дастархон аст+. 22Писари Одамизод ҳамон тавре, ки барояш таъйин карда шудааст, мемирад, вале вой бар ҳоли касе, ки ба Ӯ хиёнат мекунад!»+

23Фиристодагон аз якдигар пурсидан гирифтанд, ки кадоме аз онҳо ин корро мекарда бошад.

Баҳсу мунозира дар бораи бузургӣ

24•Дар байни шогирдон баҳсу мунозира ба амал омад, ки кадоме аз онҳо бояд бузургтар шумурда шавад. 25Исо бошад, ба онҳо гуфт: «Подшоҳон ва ҳокимон ҳукмашонро бар мардуми худ мегузаронанд ва худро „одамдӯст“ меноманд. 26Аммо дар байни шумо набояд ин тавр бошад. Бигзор бузургтарин аз байни шумо мисли хурдтарин рафтор бикунад ва сардор мисли хизматгор+. 27Пас, кӣ бузургтар аст? Оне, ки дар сари дастархон нишастааст ва ё касе, ки ба вай хизмат мекунад? Магар на он касе, ки дар сари дастархон нишастааст? Вале Ман дар мобайни шумо мисли хизматгор ҳастам!+
28Вақте ки аз озмоишҳо мегузаштам, ҳамроҳам будед+. 29Чунон ки Падарам ба Ман Подшоҳиро супоридааст, Ман низ онро ба шумо месупорам,+
30то ки шумо дар Подшоҳии Ман аз дастархонам бихӯреду бинӯшед ва дар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ кунед»+.

Пешгӯйӣ дар бораи инкори Петрус

31•Исо гуфт: «Шимъун, Шимъун! Бидон, ки шайтон талаб кард, ки ҳамаи шуморо мисли гандум аз ғалбер гузаронад. 32Вале Ман барои ту дуо кардам, то ки имонатро аз даст надиҳӣ ва вақти тавба карда баргаштанат, бародарони худро устувор гардонӣ»+. 33Петрус ба Ӯ гуфт: «Хоҷа! Ман тайёр ҳастам, ки бо Ту ҳам ба ҳабс ва ҳам ба мурдан биравам!»+
34Вале Исо гуфт: «Ба ту мегӯям, эй Петрус! Худи ҳамин рӯз, пеш аз он ки хурӯс ҷеғ занад, ту се бор инкор мекунӣ, ки Маро мешиносӣ».

35Исо аз шогирдон пурсид: «Вақте ки Ман шуморо бе пул, бе борхалта ва бе пойафзор фиристода будам, магар аз ягон чиз камбудӣ доштед?» Онҳо ҷавоб доданд: «Не, надоштем»+. 36Ӯ ба онҳо гуфт: «Вале акнун, бигзор он касе, ки пул дорад, пулу борхалтаашро бо худ бигирад. Агар шамшер надошта бошад, бигзор ҷомаашро фурӯхта, харад.

37Ба шумо мегӯям, дар навиштаҷот гуфта шудааст: „Ӯро ба қатори ҷинояткорон дароварданд“. Ин гуфтаҳо дар бораи Ман бояд иҷро шаванд, зеро ҳамаи он чизе, ки дар ҳаққи Ман навишта шудааст, иҷро мешавад». 38Онҳо гуфтанд: «Худовандо! Ана дар ин ҷо ду шамшер ҳаст». Вай ҷавоб дод: «Бас кунед!»

Дуои Исо дар кӯҳи Зайтун

39•Исо аз шаҳр баромада, чун ҳарвақта ба кӯҳи Зайтун равона шуд. Шогирдон низ аз ақиби Ӯ рафтанд. 40Ба он ҷо расида, Исо ба онҳо гуфт: «Дуо кунед, то ки ба васваса наафтед»+. 41Худаш бошад, ба масофаи партофтани санге аз онҳо дур шуд ва ба зону истода дуо кард:

42«Эй Падар! Илтимос мекунам, ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад!»+
43Аз осмон фариштае зоҳир шуд ва ба Ӯ қувват бахшид+. 44Исо аз дарду сӯзиши зиёд бо ҷидду ҷаҳди бештаре дуо мекард ва арақи баданаш аз Ӯ мисли қатраҳои хун ба замин мечакид. 45Баъд аз дуо Исо бархеста, ба назди шогирдон баргашта дид, ки онҳо аз ғаму ғусса бемадор шуда хобидаанд. 46Пас, ба онҳо гуфт: «Чаро хоб рафтаед? Бархеста дуо кунед, то ки ба васваса наафтед».

Дастгир шудани Исо

47•Ҳанӯз Ӯ суханашро тамом накарда, тӯдаи одамон пайдо шуд ва пешопеши онҳо ҳамоне меомад ки Яҳудо ном дошту яке аз он дувоздаҳ шогирд буд. Вай ба Исо, наздик шуд, то ки Ӯро бибӯсад+. 48Исо ба вай гуфт: «Яҳудо, магар бо ин бӯсаат Писари Одамизодро таслим мекунӣ?» 49Пас шогирдоне, ки дар гирди Исо истода буданд, оқибати корро пай бурда гуфтанд: «Хоҷа! Бо шамшер бизанем?»+
50Ва яке аз онҳо ба ғуломи саркоҳин ҳамла оварду гӯши росташро бурида партофт. 51«Бас кунед, бас!» – гуфт Исо ва ба гӯши ғулом даст расонда, ӯро шифо дод. 52Баъд ба коҳинони калон, сардорони посбонони маъбади Худо ва пирони қавм, ки барои дастгир намудани Ӯ омада буданд, гуфт: «Ба фикри шумо Ман ягон роҳзан ҳастам, ки бо калтаку шамшерҳо омадаед? 53Ҳар рӯз ҳамроҳатон дар маъбади Худо будам ва шумо ба Ман даст боло намекардед. Аммо ҳоло вақти шумо ва вақти ҳукмронии торикӣ расидааст»+.

54•Онҳо Исоро дастгир намуда, ба хонаи саркоҳин бурданд. Петрус дар масофаи каме дуртар аз пушташон омад.

Исоро инкор кардани Петрус

55Дар мобайни ҳавлӣ оташ даргиронданд ва одамон гирди он якҷоя нишастанд. Петрус ҳам бо онҳо нишаст. 56Канизаке ӯро дар рӯшноии оташ дида, бодиққат ба ӯ нигоҳ кард ва гуфт: «Ин одам ҳам бо Исо буд!» 57Вале Петрус инкор карда гуфт: «Эй хоҳар! Ман Ӯро намешиносам». 58Баъд аз чанд муддат як одами дигар вайро дида, гуфт: «Ту ҳам яке аз онҳо ҳастӣ». «Не ако, нестам!» – гуфт Петрус. 59Тахминан як соат гузашту боз як нафар бо боварии комил гуфт: «Аниқ ин кас ҳам бо Исо буд, чунки ӯ низ ҷалилӣ аст». 60«Гӯш кун, ман намедонам, ту чиҳо гуфта истодаӣ», – гуфт Петрус. Ҳамон лаҳза вақте ки инро мегуфт, хурӯс ҷеғ зад. 61Худованд Исо ба Петрус рӯй оварда нигоҳ кард ва сухани Ӯ ба хотири Петрус омад. Ӯ гуфта буд, ки худи ҳамин рӯз, пеш аз ҷеғ задани хурӯс, вай се бор Исоро инкор мекунад+. 62Петрус аз ҳавлӣ берун баромада, зор-зор гиря кард.

Дар назди шӯрои пирон

63•Одамоне, ки Исоро дастгир намуда буданд, Ӯро масхара карда мезаданд. 64Чашмонашро баста, аз Ӯ мепурсиданд: «Агар пайғамбар бошӣ, канӣ, гӯй, ки Туро кӣ зад?» 65Ва Ӯро бисёр ҳақорат мекарданд.

66•Вақте ки рӯз шуд, ҷамоате аз пирони қавм, коҳинони калон ва устодони шариат ҳамроҳ шуда, Исоро ба шӯрои пирон оварданд.

67Онҳо гуфтанд: «Бигӯ, ки оё Ту Таъйиншудаи Худо ҳастӣ?» Исо гуфт: «Агар гӯям, бовар намекунед 68ва агар Худам савол диҳам, ҷавоб намегардонед. 69Вале минбаъд Писари Одамизод аз дасти рости Худои Пурқудрат хоҳад нишаст»+. 70Онҳо ҳамаашон гуфтанд: «Пас, Ту-чӣ, Писари Худо ҳастӣ?» Ӯ ҷавоб дод: «Шумо худатон мегӯед, ки Ман ҳастам». 71Пас, онҳо гуфтанд: «Боз чӣ далеле ба мо лозим аст? Худи мо ҳама чизро аз забони Ӯ шунидем!»+

23

Дар назди Пилотус

23^1•Баъд тамоми шӯро аз ҷой бархеста, Исоро ба назди ҳоким Пилотус бурданд+
2ва ба айбдор кардани Ӯ шурӯъ намуда, гуфтанд: «Мо аниқ кардем, ки ин одам мардуми моро аз роҳ мезанад. Вай ба шоҳаншоҳ супоридани андозро манъ мекунад ва ҳатто Худро Масеҳ ва Подшоҳ меномад»+. 3Пилотус аз Ӯ пурсид: «Магар Ту Шоҳи Яҳудиён ҳастӣ?» Исо ба вай ҷавоб дод: «Ту худат ҳамин тавр мегӯйӣ»+. 4Пилотус ба коҳинони калон ва мардум гуфт: «Ман дар Ӯ ҳеҷ айб наёфтам»+. 5Вале онҳо дар гапи худ истода мегуфтанд: «Ӯ бо таълимоташ тамоми мардуми Яҳудияро ба шӯр меандозад. Аз Ҷалил сар карда то ин ҷо омад».

6Пилотус инро шунида пурсид: «Ин одам аз Ҷалил аст?» 7Ва чун фаҳмид, ки Исо аз вилояте будааст, ки дар зери ҳукмронии Ҳиродус аст, Ӯро ба назди Ҳиродус фиристод. Худи Ҳиродус ҳамон вақт дар Уршалим буд+.

Дар назди Ҳиродус

8Ҳиродус Исоро дида, бисёр хурсанд шуд, зеро кайҳо боз Ӯро дидан мехост ва азбаски дар борааш бисёр чизҳоро шунида буд, умед дошт, ки ягон муъҷизаи Исоро мебинад+. 9Вай ба Исо саволҳои бисёре дод, вале Ӯ ҳеҷ ҷавобе намедод. 10Коҳинони калон ва устодони шариат бошанд, дар он ҷо истода бо шиддати хашму ғазаб Ӯро айбдор менамуданд. 11Ҳиродус ҳамроҳи сарбозонаш Исоро таҳқир ва масхара кард. Баъд ба Ӯ ҷомаи шоҳона пӯшонда, боз ба назди Пилотус фиристод.

12Гарчанде пештар Ҳиродус ва Пилотус бо якдигар душман буданд, аз ҳамон рӯз сар карда бо ҳам дӯст шуданд.

Ба марг маҳкум шудани Исо

13•Пилотус коҳинони калон, роҳбарон ва мардумро даъват карда, 14ба онҳо гуфт: «Шумо ин одамро ҳамчун вайронкунандаи халқ ба назди ман овардед. Ман дар ҳузури шумо ба Вай савол дода фаҳмидам, ки ин одам дар ягон ҷинояте, ки шумо Ӯро гунаҳкор мекунед, айбдор нест. 15Ҳиродус ҳам дар Ӯ ягон айбе наёфта, Ӯро боз ба назди мо фиристод. Пас ин одам ҳеҷ коре накардааст, ки сазовори марг бошад. 16-17Ман фармон медиҳам, ки Ӯро қамчинкорӣ кунанд ва баъд озод мекунам». 18Ҳамин вақт ҳама бо як овоз дод заданд: «Қатл кунед Ӯро! Барои мо Барабборо озод кунед!» 19Бараббо одаме буд, ки аз барои бардоштани шӯриш дар шаҳр ва одамкушӣ ба ҳабс партофта шуда буд. 20Пилотус, ки Исоро озод кардан мехост, боз ба онҳо сухан гуфт. 21Вале онҳо дод мезаданд: «Ӯро ба салиб мехкӯб кунед! Мехкӯб кунед!» 22Пилотус бори сеюм ҳам ба онҳо гуфт: «Чаро? Охир Ӯ чӣ бадие кардааст? Ман дар Ӯ ҳеҷ айбе наёфтам, ки сазовори марг бошад. Ман Ӯро қамчинкорӣ карда озод менамоям». 23Вале онҳо беист, бо тамоми овоз дод мезаданду талаб мекарданд, ки Исо ба салиб мехкӯб карда шавад. Онҳо бо доду фарёди худ гапашонро гузаронданд 24ва Пилотус ҳамон ҳукмеро баровард, ки онҳо талаб мекарданд. 25Мувофиқи хоҳиши онҳо вай шахсеро, ки барои шӯриш ва одамкушӣ ба ҳабс партофта шуда буд, озод кард. Исоро бошад, ба ихтиёри онҳо супорид.

Ба салиб мехкӯб шудани Исо

26•Сарбозон Исоро барои ба қатл расондан мебурданд. Он гоҳ Шимъун ном марде, ки аз деҳаи Қайравон буд, аз деҳа омада истода буд. Сарбозон Шимъунро боздошта, ба китфаш салибро бор карданд, ки аз ақиби Исо бардошта барад.

27Аз ақиби Исо одамони бешуморе мерафтанд ва дар байни онҳо заноне буданд, ки барои Ӯ зор-зор мегиристанд.

28Исо ба онҳо рӯ оварда, гуфт: «Эй занҳои Уршалим, ба ҳоли Ман гиря накунед! Ба ҳоли худ ва фарзандонатон гиря кунед. 29Зеро рӯзҳое меоянд, ки одамон чунин мегӯянд: „Хушбахтанд занҳое, ки нозой ҳастанд, таваллуд накардаанд ва фарзанд намакондаанд“+. 30Он вақт одамон ба кӯҳҳо хоҳанд гуфт: „Ба сари мо биафтед!“ ва ба теппаҳо хоҳанд гуфт: „Моро пӯшонед!“+
31Агар бо Ман, ки мисли дарахти сабз ҳастам, чунин рафтор кунанд, аҳволи онҳое, ки мисли дарахти хушк ҳастанд, чӣ мешуда бошад?»

32Ҳамроҳи Исо боз ду ҷинояткорро ба қатл мебурданд. 33Чун ба ҷое, ки «Косахонаи Сар» ном дорад, расиданд, Исоро ба салиб мехкӯб карданд. Он ҷинояткоронро низ, якеро аз тарафи рост ва дигареро аз тарафи чапи Ӯ ба салибҳо мехкӯб карданд. 34Исо гуфт: «Эй Падар! Онҳоро бубахш, зеро намедонанд, ки чӣ кор мекунанд!» Сипас, сарбозон барои тақсим кардани либоси Исо қуръа партофтанд+. 35Мардум рост истода, тамошо мекарданд. Роҳбарони халқ бошанд, ба ҳоли Исо хандида мегуфтанд: «Дигаронро наҷот медод, канӣ, агар Масеҳ ва Интихобшудаи Худо бошад, Худро наҷот диҳад!»+
36Сарбозон низ Ӯро масхара менамуданд. Онҳо ба Исо наздик шуда, ба Ӯ сирко дароз карданд ва 37гуфтанд: «Агар Ту Шоҳи Яҳудиён бошӣ, Худатро наҷот деҳ!» 38Ба лавҳае, ки болотар аз сари Исо зада шуда буд, чунин навиштанд: «Ин Шоҳи Яҳудиён аст».

Имон овардани ҷинояткор

39Яке аз ҷинояткорони мехкӯбшуда ба Исо таъна зада, мегуфт: «Магар Ту Масеҳ нестӣ? Пас ҳам Худату ҳам моро наҷот деҳ!» 40Вале дуюмин дар ҷавоб ӯро сарзаниш карда, гуфт: «Магар аз Худо наметарсӣ? Охир, мо ҳам ба марг маҳкум шудаем. 41Вале ҷазои мо аз рӯйи адолат аст, зеро он чиро сазовор будем, ҳамонро гирифтем. Вай бошад, ҳеҷ кори баде накардааст»+. 42Баъд ӯ гуфт: «Исо, илтимос, вақте ки дар тахти Подшоҳиат мешинӣ, маро ба ёдат биёр». 43Исо ба ӯ ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, ки худи ҳамин рӯз бо Ман дар биҳишт мешавӣ».

Марги Исо

44•Қариби нисфирӯзӣ буд, ки тамоми рӯйи заминро торикӣ фаро гирифт ва то соати се давом ёфт. 45Офтоб рӯшноӣ намекард ва ҳамин вақт пардае, ки ҷойи муқаддастарини маъбади Худоро ҷудо мекард, дарида, ду пора шуд.

46Исо бо овози баланд нидо кард: «Эй Падар! Рӯҳи Худро ба дасти Ту месупорам!» Инро гуфта, ҷон дод+.

47Яке аз сардорони лашкар ин ҳодисаро дида, Худоро ҳамду сано хонд ва гуфт: «Дар ҳақиқат ин мард бегуноҳ буд». 48Тамоми мардуме, ки ба тамошои ин ҳодиса ҷамъ омада буданд, инро дида, аз ғам мушт бар қафаси сина мезаданду ба хонаҳояшон бармегаштанд+. 49Вале ҳамаи онҳое, ки Исоро пештар мешинохтанд ва занҳое, ки бо Ӯ аз Ҷалил омада буданд, аз дур истода тамоми воқеаҳоро тамошо мекарданд+.

Дафни Исо

50-51•Юсуф ном марди хубу некукор аз шаҳри Ромои яҳуднишин буд. Ӯ фаро расидани Подшоҳии Худоро интизорӣ мекашид ва бо вуҷуди аъзои шӯрои пирон буданаш, бо кору қарори баровардаи шӯро розӣ набуд.

52Юсуф пеши Пилотус рафта, ҷасади Исоро талаб кард. 53Ӯ онро аз салиб пойин фароварда, ба матои суф печонду ба қабре, ки дар ғоре сохта шуда буд, гузошт. То ҳол ба он қабр касеро нагузошта буданд.

54Рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат наздик буду мардум ба он тайёрӣ медиданд. 55Занҳое, ки бо Исо аз Ҷалил омада буданд, аз ақиби Юсуф рафта, ҳам қабр ва ҳам тарзи гӯронда шудани ҷасади Исоро диданд. 56Баъд онҳо ба хонаҳояшон баргашта, равғанҳои хушбӯй ва молиданиҳоро тайёр намуданд.

Дар рӯзи шанбе онҳо мувофиқи қонуни шариат дам гирифтанд.

24

Зинда шудани Исо

24^1•Рӯзи якшанбе, саҳарии барвақт занҳо атрҳои хушбӯйро гирифта, ба сӯи қабр равона шуданд. 2Вале омада диданд, ки санги даҳани қабр ба як тараф ғелонда шудааст. 3Онҳо ба дарун даромада, ҷасади Худованд Исоро наёфтанд. 4Занҳо ҳайрон шуда меистоданд, ки баногоҳ дар пеши назарашон ду кас пайдо шуданд, ки дар тан либосҳои дурахшон доштанд+. 5Занҳо аз тарс худро рӯй ба замин партофтанд, вале он ду нафар ба онҳо гуфтанд: «Чаро зиндаро дар байни мурдаҳо меҷӯед? 6Ӯ зинда шуд ва дар ин ҷо нест. Ба ёд оред, ки вақти дар Ҷалил буданаш Ӯ ба шумо чӣ гуфта буд? 7Ӯ гуфта буд, ки Писари Одамизод бояд ба дасти гунаҳкорон супорида шавад ва онҳо бояд Ӯро ба салиб мехкӯб кунанд, вале дар рӯзи сеюм Ӯ бояд зинда гардад»+. 8Ва занҳо суханони Исоро ба хотир оварданд+. 9Сипас, аз сари қабр баргашта, ҳамаи инро ба ёздаҳ шогирд ва ҳамаи дигарон нақл намуданд. 10Ин воқеаро ба фиристодагон Марями Маҷдалия, Юҳанна, Марями модари Яъқуб ва занҳои дигар нақл карданд+. 11Вале суханони онҳо ба назари фиристодагон ҳамчун сафсата намуд ва онҳо ба гапи занҳо бовар накарданд+. 12Петрус бошад, ҳамон замон ба сӯи қабр давида, ба даруни он нигоҳ кард, лекин танҳо кафани холиро диду аз ин ҳодиса ҳайрон шуда, ба хона баргашт.

Исо ба ду пайраваш аён мешавад

13•Худи ҳамон рӯз ду нафар аз пайравони Исо ба Аммоус ном деҳае равона буданд, ки тақрибан дувоздаҳ километр аз Уршалим дур буд. 14Роҳравон бо якдигар дар бораи ҳамаи ин воқеаҳо гуфтугӯ мекарданд. 15Ҳангоми гуфтугӯю муҳокимаашон Худи Исо ба онҳо наздик шуда, ҳамроҳашон равона шуд. 16Онҳо Исоро медиданду лекин намешинохтанд+. 17Пас, Ӯ ба сухан даромада, аз онҳо пурсид: «Шумо роҳравон чиро муҳокима мекунед?» Онҳо, ки чеҳраҳои ғамгин доштанд, бозистоданд 18ва якеашон, ки Клеупос ном дошт, ба саволи Исо бо савол ҷавоб дод: «Дар ин рӯзҳо дар Уршалим чанд воқеа рӯй дод. Аз афташ ту ягона мусофире ҳастӣ, ки аз ин воқеаҳо хабар надорӣ»+. 19Исо пурсид: «Аз кадом воқеаҳо?» Онҳо гуфтанд: «Аз воқеаҳое, ки бо Исои Носирӣ рӯй дод. Ӯ дар пеши Худову тамоми мардум пайғамбари дар гуфтору кирдор тавоно буд. 20Вале коҳинони калон ва роҳбарони мо Ӯро ба дасти Пилотус супориданд, то ба марг маҳкум намоянд ва Ӯро ба салиб мехкӯб карданд+. 21Мо бошем, умед доштем, ки Ӯ Исроилро озод мекунад. Аммо имрӯз се рӯз мешавад, ки ин воқеа рӯй дод 22ва ҳоло занҳое, ки ҳамроҳи мо буданд, моро ҳайрон карданд. Онҳо саҳарии барвақт ба сари қабр рафта, 23ҷасади Исоро наёфтанд. Сипас, баргашта, арз намуданд, ки ба онҳо фариштагон зоҳир шуда гуфтанд, ки Ӯ зинда аст. 24Чанд нафар аз ҳамроҳони мо ба сари қабр рафта, ҳама чизро ҳамон тавре ки занҳо гуфта буданд, дарёфтанд, вале Худи Исоро надиданд». 25Исо ба он ду нафар гуфт: «Эй нодонон! Шумо бо душворӣ ба гуфтаҳои пайғамбарон имон меоваред! 26Масеҳи Худо пеш аз соҳиби тамоми шуҳрату ҷалолаш шудан бояд ҳамаи ин азобро аз сар мегузаронд»+. 27Он гоҳ Ӯ аз навиштаҳои Мусо ва ҳамаи пайғамбарон сар карда, ҳар як ҷойи навиштаҷотро, ки дар бораи Ӯ гуфта буд, ба онҳо фаҳмонд+.

28Вақте он ду нафар ба деҳаи Аммоус наздик шуданд, Исо чунин вонамуд кард, ки роҳашро давом додан мехоҳад. 29Вале онҳо Ӯро бисёр хоҳиш карда, гуфтанд: «Бо мо бимон. Рӯз ба охир расида истодаасту шом наздик аст». Исо ба хона даромада, бо он ду нафар монд. 30Ӯ бо онҳо дар сари дастархон нишаста, нонро ба даст гирифт ва дуои шукрона карду онро пора карда ба он ду нафар дод+. 31Ҳамин вақт гӯё пардае аз чашмони он ду нафар бардошта шуд ва онҳо Исоро шинохтанд, вале Ӯ аз назари онҳо нопадид гашт. 32Онҳо ба якдигар мегуфтанд: «Вақте ки Ӯ дар роҳ бо мо суҳбат мекарду маънои навиштаҷотро мекушод, диламон аз ҳаяҷон метапид!»

33Онҳо зуд аз ҷой бархеста, ба Уршалим баргаштанду он ёздаҳ фиристода ва пайравони дигари Исоро ёфтанд, ки бо ҳам ҷамъ омада буданд. 34Фиристодагон ва пайравон мегуфтанд: «Дар ҳақиқат Худованд Исо зинда шуд! Вай ба Шимъун зоҳир гардидааст»+. 35Баъд он ду нафар низ ба ҷамъшудагон нақл карданд, ки дар роҳ чӣ воқеа рӯй дод ва чӣ хел онҳо Исоро дар вақти нон шикастанаш шинохтанд.

Ба шогирдон аён шудани Исо

36•Вақте ки шогирдон дар ин бора нақл мекарданд, Худи Исо дар миёни онҳо пайдо шуда, гуфт: «Сулҳу осоиш бар шумо бод!» 37Онҳо ба тарсу ҳарос афтода, фикр мекарданд, ки арвоҳро мебинанд+. 38Ӯ аз онҳо пурсид: «Чаро ин қадар метарсед ва барои чӣ дар дилатон шубҳае пайдо шуд? 39Ба дастонам ва пойҳоям нигоҳ кунед, ин Ман ҳастам. Ба Ман даст расонда бинед, ки Ман ҷисму устухон дорам, вале арвоҳ ин чизҳоро надорад»+. 40Инро гуфта, дастону пойҳои Худро ба онҳо нишон дод. 41Онҳо аз хурсандӣ ҳеҷ бовар карда наметавонистанду хеле ҳайрон буданд. Он гоҳ Ӯ аз онҳо пурсид: «Шумо дар ин ҷо ягон чизи хӯрданӣ доред?»+
42Онҳо ба Исо як бурда моҳии пухтаро доданд. 43Вай моҳиро гирифта, дар пеши назари онҳо хӯрд. 44Баъд ба онҳо гуфт: «Суханҳое, ки ҳанӯз дар вақти бо шумо буданам ба шумо мегуфтам, чунин маъно доранд: ҳамаи он чизе, ки нисбати Ман дар шариати Мусо, гуфтаҳои пайғамбарон ва дар китоби Забур навишта шудааст, бояд иҷро шавад». 45Он гоҳ Исо ақли онҳоро равшан сохт, то ки маънои навиштаҷотро фаҳмида тавонанд+.

46Баъд ба онҳо гуфт: «Мувофиқи гуфтаҳои навиштаҷот Масеҳ бояд азоб кашад ва дар рӯзи сеюм зинда шавад+. 47Ҳамчунин, ба номи Масеҳ аз Уршалим сар карда ба ҳамаи халқҳо эълон карда мешавад, ки агар тавба карда аз гуноҳҳояшон даст кашанд, гуноҳҳояшон бахшида мешавад. 48Шумо шоҳидони ҳамаи ин воқеаҳо ҳастед+. 49Ман ба шумо Ҳамонеро, ки Падарам ваъда кардааст, мефиристам. Инак, шумо то вақти аз осмон қувват гирифтанатон дар Уршалим бимонед»+.

Ба осмон бурда шудани Исо

50•Исо шогирдонро берун аз шаҳр бароварда, ҳамроҳашон то худи Байтанё рафт ва дастонашро боло бардошта, онҳоро баракат дод+. 51Вақте ки баракат медод, аз онҳо ҷудо шуда, ба осмон бурда шуд 52ва онҳо ба Ӯ саҷда намуда, бо шодии бепоён ба Уршалим баргаштанд+. 53Сипас, ҳамеша дар ҳавлии маъбади Худо буда, Худоро ҳамду сано мехонданд+.

* 5:1 Яке аз номҳои баҳри Ҷалил.

+ 1:3 КФ 1:1
+ 1:5 Мат 2:1,
+ 1:6 Флп 3:6
+ 1:13 КФ 10:4
+ 1:15 Луқ 7:28, Луқ 7:33, Ғал 1:15
+ 1:17 Мат 11:14, Мат 17:12-13, Марқ 1:2
+ 1:26 Мат 2:23, Юҳ 1:45, Мат 1:16
+ 1:31 Мат 1:20
+ 1:32 Марқ 11:10
+ 1:33 1Қур 15:24, Ошк 11:15
+ 1:35 Мат 18:20, Мат 14:33
+ 1:37 Марқ 10:27
+ 1:48 Луқ 11:27
+ 1:54 Рум 4:13, Ғал 3:16, Ибр 2:16
+ 1:69 КФ 3:21, Рум 1:2, Тит 1:1-2
+ 1:73 Ибр 6:13,

+ 1:76 Луқ 7:26, Луқ 20:6, Мат 3:3, Марқ 1:2-3

+ 1:77 Луқ 3:3
+ 1:79 Мат 4:16
+ 1:80 Луқ 3:2
• 2:1 Мат 1:18-25
+ 2:1 КФ 5:37
+ 2:4 Луқ 1:26-27,
+ 2:9 КФ 12:7
+ 2:11 Мат 1:21,
+ 2:13 Ошк 5:11
+ 2:14 Луқ 19:38
+ 2:19 Луқ 2:51
+ 2:30 Юҳ 8:12
+ 2:35 Юҳ 19:25
+ 2:37 КФ 13:2, КФ 14:23
+ 2:39 Мат 2:23, Луқ 1:26-27
+ 2:50 Луқ 9:45, Луқ 18:34
+ 2:51 Луқ 2:19
• 3:1 Мат 3:1-12, Марқ 1:1-8, Юҳ 1:19-28
+ 3:1 Луқ 13:1, Луқ 23:1, Луқ 9:7

+ 3:2 Мат 26:3, Юҳ 11:49, Луқ 1:63, Луқ 1:80, Юҳ 1:6-7

+ 3:7 Мат 12:34, Мат 23:33
+ 3:8 Луқ 16:24, Юҳ 8:33
+ 3:9 Луқ 13:9, Мат 7:19
+ 3:10 КФ 2:37, КФ 16:30
+ 3:11 Мат 25:35, Яъқ 2:15-16
+ 3:14 Луқ 19:8
+ 3:15 Юҳ 1:19-20
+ 3:17 Мат 13:30

+ 3:20 Мат 11:2, Мат 14:1-12, Марқ 6:17-18, Юҳ 3:24

• 3:21 Мат 3:13-17, Марқ 1:9-11

+ 3:21 КФ 7:56

+ 3:22 Юҳ 1:32-33, Марқ 9:7, Юҳ 12:28, Луқ 9:35, 2Пет 1:17

• 3:23 Мат 1:1-17
• 4:1 Мат 4:1-11, Марқ 1:12-13
+ 4:2 1Тас 3:5, Мат 21:18
+ 4:6 1Юҳ 5:19, Ошк 13:2
• 4:14 Мат 13:53-58, Марқ 6:1-6
+ 4:15 Марқ 1:21
+ 4:16 Мат 2:23, Луқ 2:39
+ 4:23 Мат 11:23, Марқ 2:1-12, Юҳ 4:46-53
+ 4:24 Юҳ 4:44
+ 4:25 Яъқ 5:17
+ 4:30 Юҳ 8:59, Юҳ 10:39
• 4:31 Марқ 1:21-28
+ 4:31 Мат 4:13
+ 4:32 Мат 7:28-29

+ 4:34 Мат 8:29, Марқ 1:23-24, Луқ 8:28, КФ 19:15

+ 4:35 Луқ 9:42, КФ 8:7
• 4:38 Мат 8:14-17, Марқ 1:29-34
+ 4:38 1Қур 9:5
+ 4:41 Мат 12:16, Марқ 3:12
• 4:42 Марқ 1:35-39
+ 4:42 Луқ 5:16
• 5:1 Мат 4:18-22, Марқ 1:16-20
+ 5:1 Мат 14:34, Марқ 6:53
+ 5:4 Юҳ 21:6
+ 5:10 Мат 13:47
• 5:12 Мат 8:1-4, Марқ 1:40-45
+ 5:12 Марқ 9:22

+ 5:14 Мат 9:30, Мат 17:9, Марқ 1:34, Луқ 17:14

+ 5:16 Мат 14:23, Луқ 4:42
• 5:17 Мат 9:1-8, Марқ 2:1-12
+ 5:17 Луқ 6:19, Луқ 8:46
+ 5:20 Мат 8:10, Марқ 10:52, Луқ 7:48
+ 5:21 Мат 26:65,
• 5:27 Мат 9:9-17, Марқ 2:13-22
+ 5:29 Луқ 19:6
+ 5:30 Луқ 15:2
+ 5:32 Луқ 15:7, 1Тим 1:15
• 5:33 Мат 9:14-17, Марқ 2:18-22
+ 5:33 Мат 11:2, Луқ 11:1, Юҳ 1:35, Луқ 18:12

+ 5:34 Мат 25:1-13, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 5:35 Марқ 14:7, Луқ 17:22
• 6:1 Мат 12:1-14, Марқ 2:23
+ 6:6 Марқ 1:21
+ 6:7 Луқ 14:1, Луқ 20:20
+ 6:9 Луқ 14:3
• 6:12 Мат 10:1-4, Марқ 3:13-19
+ 6:14 Мат 16:18, Юҳ 1:42
+ 6:15 Мат 9:9
+ 6:16 Луқ 22:47
• 6:17 Мат 4:23
+ 6:19 Луқ 5:17, Луқ 8:46
+ 6:21 Юҳ 7:37, 2Қур 7:10
+ 6:22 1Пет 4:14
+ 6:23 КФ 5:41, Яъқ 1:2, 2Қур 12:10
+ 6:24 Мат 6:2, Яъқ 5:1
• 6:27 Мат 5:38-48
+ 6:28 Луқ 23:34, КФ 7:60, 1Пет 3:9
+ 6:29 1Пет 2:23, 1Қур 6:7
+ 6:31 Мат 7:12
+ 6:36 Мат 5:7
• 6:37 Мат 7:1-5

+ 6:37 Рум 14:10, 1Қур 4:5, Рум 2:1, Рум 14:10, Яъқ 2:13

+ 6:38 2Қур 9:6, Марқ 4:24, Рум 2:1
+ 6:39 Мат 15:14
+ 6:40 Мат 10:24, Юҳ 13:16
• 6:43 Мат 7:17-20, Мат 12:33-35
+ 6:45 Мат 15:18, Яъқ 3:6
• 6:46 Мат 7:24-27
+ 6:46 Мат 7:22, Мат 25:11, Юҳ 13:13
• 7:1 Мат 8:5-13
+ 7:4 КФ 10:2
+ 7:13 Мат 20:34
+ 7:14 Луқ 8:54
+ 7:16 Мат 21:11
• 7:18 Мат 11:2-19
+ 7:19 Юҳ 4:25, Юҳ 6:14, Юҳ 11:27
+ 7:23 Юҳ 6:61, Юҳ 16:1
+ 7:24 Луқ 3:2
+ 7:26 Мат 14:5, Мат 21:26
+ 7:27 Марқ 1:2
+ 7:28 Луқ 1:15
+ 7:29 Луқ 3:12
+ 7:33 Мат 3:4, Луқ 1:15
+ 7:34 Юҳ 2:1, Юҳ 12:2, Луқ 5:30
• 7:36 Мат 26:6-13, Марқ 14:3-9, Юҳ 12:1-8
+ 7:39 Луқ 15:2
+ 7:41 Мат 18:28

+ 7:42 Мат 6:14, Марқ 11:25-26, Эфс 4:32, Кул 3:13

+ 7:48 Луқ 5:20

+ 7:50 Луқ 8:48, Луқ 17:19, Луқ 18:42, Эфс 2:8

+ 8:1 Луқ 4:43

+ 8:2 Луқ 23:49, Мат 27:56, Марқ 16:9, Луқ 24:10, Юҳ 19:25

+ 8:3 Луқ 24:10
• 8:4 Мат 13:1-9, Марқ 4:1-9
+ 8:8 Мат 11:15, Ошк 2:7
• 8:9 Мат 13:10-23, Марқ 4:10-25
+ 8:10 Мат 19:11,
+ 8:11 КФ 8:4
+ 8:13 Ғал 1:6, Ибр 6:4
+ 8:14 Мат 6:25, Марқ 10:23, 1Тим 6:10
+ 8:15 Юҳ 15:5
+ 8:16 Мат 5:15, Луқ 11:33
+ 8:17 Мат 10:26, Луқ 12:2
• 8:19 Мат 12:46-50, Марқ 3:31-35

+ 8:19 Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 8:21 Юҳ 15:14, Ибр 2:11
• 8:22 Мат 8:23-27, Марқ 4:35-41
+ 8:22 Мат 8:18, Марқ 4:35
• 8:26 Мат 8:28-34, Марқ 5:1-20
+ 8:28 Луқ 4:34
+ 8:35 Луқ 10:39
+ 8:37 Луқ 5:8, КФ 16:39
• 8:40 Мат 9:18-26, Марқ 5:21-43
+ 8:41 Луқ 13:14, КФ 13:15, КФ 18:8
+ 8:44 Марқ 3:10
+ 8:46 Луқ 5:17, Луқ 6:19
+ 8:48 Луқ 7:50, Эфс 2:8
+ 8:51 Марқ 14:33, Луқ 9:28
+ 8:52 Юҳ 11:11

+ 8:54 Марқ 1:31, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41, Луқ 7:14

+ 8:56 Марқ 1:44, Марқ 9:9
• 9:1 Мат 10:5-15, Марқ 6:7-13
+ 9:1 Луқ 6:12-16
+ 9:5 КФ 13:51
+ 9:6 Марқ 1:15
• 9:7 Мат 14:1-12, Марқ 6:14-29
+ 9:7 Луқ 3:1, Луқ 9:19
+ 9:9 Луқ 3:19-20, Луқ 23:8
• 9:10 Мат 14:13-21, Марқ 6:30-44, Юҳ 6:1-14
+ 9:10 Луқ 9:2
• 9:18 Мат 16:13-19, Марқ 8:27-29
+ 9:19 Луқ 9:7,
+ 9:20 Луқ 22:67, Юҳ 11:27
• 9:21 Мат 16:20-28, Марқ 8:30

+ 9:22 Луқ 17:25, Луқ 18:33, Луқ 24:7, Юҳ 2:19

+ 9:23 Мат 10:38-39, Луқ 14:27
+ 9:25 Луқ 12:20
+ 9:26 Рум 1:16, 2Тим 1:8,
+ 9:27 Луқ 21:32, Юҳ 21:22
• 9:28 Мат 17:1-8, Марқ 9:2-8
+ 9:28 Марқ 14:33, Луқ 8:51
+ 9:35 Луқ 23:35, 2Пет 1:17
• 9:37 Мат 17:14-18, Марқ 9:14-27
+ 9:42 Луқ 4:35
• 9:43 Мат 17:22-23, Марқ 9:30-32
+ 9:44 Луқ 9:22, Луқ 18:32-33
+ 9:45 Луқ 2:50, Луқ 18:34
• 9:46 Мат 18:1-5, Марқ 9:33-40
+ 9:48 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20
+ 9:49 Мат 7:22, Мат 12:27, КФ 19:13,
+ 9:50 Луқ 11:23
+ 9:51 Луқ 24:51, КФ 1:9
+ 9:52 Мат 10:5
+ 9:54 Ошк 13:13
• 9:57 Мат 8:19-22
• 10:1 Мат 10:7-16
+ 10:2 Мат 9:37-38, Юҳ 4:35
+ 10:3 Мат 10:16
+ 10:7 Ғал 6:6, 1Тим 5:18
+ 10:8 1Қур 10:27
+ 10:9 Марқ 1:15
+ 10:11 КФ 13:51
• 10:13 Мат 11:20-24
+ 10:13 Марқ 6:45, Марқ 8:21, Марқ 3:7

+ 10:16 Мат 10:40, Мат 25:45, Юҳ 13:20, Ғал 4:14

+ 10:17 Марқ 16:17, КФ 5:16, КФ 8:7, КФ 16:18, КФ 19:12

+ 10:18 Ошк 9:1, Ошк 12:8-9
+ 10:19 Марқ 16:18, КФ 28:3-5
+ 10:20 Ибр 12:23, Ошк 3:5
• 10:21 Мат 11:25-27, Мат 13:16-17
+ 10:22 Юҳ 6:46, Юҳ 7:29, Юҳ 8:19, Юҳ 10:15
+ 10:23 Мат 13:16-17
+ 10:24 Ибр 11:13, 1Пет 1:10-12
+ 10:25 Луқ 18:18
+ 10:27 Мат 22:37, Марқ 12:30
+ 10:28 Рум 10:5, Ғал 3:12
+ 10:33 Юҳ 4:9, Юҳ 8:48
+ 10:38 Юҳ 11:1, Юҳ 12:2
+ 10:39 Луқ 8:35
+ 10:41 Луқ 12:25
• 11:1 Мат 6:9-15, Мат 7:7-11
+ 11:1 Мат 11:2, Марқ 2:18, Юҳ 1:35
+ 11:4 Мат 26:41

+ 11:10 Мат 18:19, Мат 21:22, Марқ 11:24, Юҳ 14:13-14, 1Юҳ 3:22, 1Юҳ 5:14

+ 11:13 Мат 12:34, КФ 2:38

• 11:14 Мат 12:22-30, Мат 12:43-45, Марқ 3:20-27

+ 11:15 Мат 9:34, Мат 10:25
+ 11:16 Марқ 8:11, 1Қур 1:22
+ 11:19 Луқ 9:49, КФ 19:13
+ 11:23 Луқ 9:50
+ 11:26 2Пет 2:20
+ 11:27 Луқ 1:48
+ 11:28 Юҳ 13:17, Яъқ 1:22, Рум 2:13

• 11:29 Мат 12:38-42, Мат 16:1-4, Марқ 8:11-13

+ 11:31 Мат 12:6
• 11:33 Мат 6:22-23
+ 11:33 Мат 5:15, Марқ 4:21, Луқ 8:16

• 11:37 Мат 23:1-36, Марқ 12:38-40, Луқ 20:45-47

+ 11:38 Марқ 7:3-5
+ 11:42 Луқ 18:12
+ 11:43 Луқ 14:7, Луқ 20:46
+ 11:48 КФ 7:51-52
+ 11:49 Мат 21:35
+ 11:50 Ошк 18:24, 1Юҳ 3:12, Ибр 11:4,
+ 11:54 Луқ 20:20
+ 12:1 Мат 16:6, Марқ 8:15, 1Қур 5:7-8
+ 12:2 Мат 10:26, Марқ 4:22, Луқ 8:17
• 12:4 Мат 10:17-20, Мат 10:28-33
+ 12:5 Ибр 10:31
+ 12:7 Мат 6:26, Мат 12:12
+ 12:8 Рум 10:9, Ошк 3:5
+ 12:9 Мат 25:12, 1Юҳ 2:23, 2Тим 2:12
+ 12:10 Мат 12:31-32, Марқ 3:29
• 12:13 Мат 6:19-21, Мат 6:25-34
+ 12:15 1Тим 6:6-10,
+ 12:21 1Тим 6:18
+ 12:22 Флп 4:6, 1Пет 5:7
+ 12:24 Мат 10:31, Мат 12:12
+ 12:28 Мат 8:26, Мат 14:31, Мат 16:8
+ 12:32 Юҳ 10:16, Луқ 22:29
+ 12:33 Мат 19:21, Луқ 18:22
• 12:35 Мат 24:45-51
+ 12:36 Ошк 3:20
+ 12:39 2Пет 3:10, 1Тас 5:2
+ 12:43 Мат 25:21, Юҳ 13:17
+ 12:45 Мат 25:5
• 12:49 Мат 10:34-36
+ 12:50 Марқ 10:38
+ 12:51 КФ 14:4
• 12:54 Мат 5:25-26, Мат 16:2-3
+ 13:1 Луқ 3:1, Луқ 23:1
+ 13:4 Юҳ 9:7, Юҳ 9:11
+ 13:6 Мат 21:19, Марқ 11:13
+ 13:7 Мат 7:19, Луқ 3:9
+ 13:10 Мат 4:23, Марқ 6:2
+ 13:14 Луқ 8:41, КФ 13:15, КФ 18:8,
+ 13:15 Луқ 14:5
+ 13:17 1Пет 3:16
• 13:18 Мат 13:31-33, Марқ 4:30-32
+ 13:19 Мат 17:20, Луқ 17:6,
+ 13:21 1Қур 5:6, Ғал 5:9
• 13:22 Мат 7:13-14, Мат 7:21-23
+ 13:25 Мат 25:11-12
+ 13:28 Мат 8:12
+ 13:29 Мат 8:11, Эфс 3:6
+ 13:30 Мат 19:30, Мат 20:16, Марқ 10:31
• 13:31 Мат 23:37-39
+ 13:31 Луқ 3:1, Луқ 9:7
+ 13:34 КФ 7:52,
+ 13:35 Луқ 19:38
+ 14:1 Луқ 6:7, Луқ 20:20
+ 14:3 Мат 12:10, Марқ 3:4
+ 14:5 Луқ 13:15
+ 14:7 Луқ 11:43
+ 14:11 Мат 23:12, Луқ 18:14
+ 14:14 1Қур 15:23, 1Тас 4:16
• 14:15 Мат 22:1-10
+ 14:15 Ошк 19:9
• 14:25 Мат 10:37-38
+ 14:26 Юҳ 12:25
+ 14:27 Мат 16:24, Луқ 9:23
+ 14:34 Мат 5:13, Марқ 9:50
+ 14:35 Мат 11:15, Луқ 8:8, Ошк 2:7
• 15:1 Мат 18:12-14
+ 15:2 Луқ 5:30, Луқ 19:7
+ 15:6 1Пет 2:25
+ 15:7 Луқ 5:31-32
+ 15:24 Рум 11:15, Эфс 2:1, Эфс 2:5, Кул 2:13
+ 16:8 Юҳ 12:36, 1Тас 5:5
+ 16:10 Мат 25:21, Луқ 19:17
+ 16:13 Мат 6:24
• 16:14 Мат 11:12-13
+ 16:14 1Тим 6:10
+ 16:16 Мат 3:2, Луқ 4:43, Мат 11:12-13
+ 16:17 Мат 5:18
+ 16:18 Мат 5:32, Мат 19:19
+ 16:22 Мат 18:10, КФ 12:15
+ 16:23 Мат 11:23, Мат 8:11
+ 16:24 Луқ 3:8
+ 16:29 КФ 26:22, КФ 28:23
+ 16:31 Мат 28:11-15, Юҳ 12:10-11
• 17:1 Мат 18:6-7, Мат 18:21-22
+ 17:1 Луқ 22:22
+ 17:2 Марқ 9:42
+ 17:3 Мат 18:15
+ 17:4 Мат 6:14
+ 17:5 Марқ 9:24
+ 17:6 Мат 17:20, Луқ 13:19
+ 17:12 Луқ 5:11,
+ 17:14 Мат 8:4, Марқ 1:44, Луқ 5:14
+ 17:16 Луқ 5:12, Юҳ 4:9
+ 17:19 Марқ 10:52, Луқ 7:50, Эфс 2:8
• 17:20 Мат 24:23-28, Мат 24:37-41
+ 17:20 Луқ 19:11, КФ 1:6
+ 17:22 Луқ 5:35, Юҳ 8:56
+ 17:23 Марқ 13:21, Луқ 21:28
+ 17:25 Луқ 9:22
+ 17:29 2Пет 2:6-8
+ 17:31 Марқ 13:15
+ 17:33 Мат 10:39

+ 18:1 Луқ 21:36, Рум 12:12, Эфс 6:18, Кул 4:2, 1Тас 5:17

+ 18:7 Ошк 6:10, Марқ 13:20, Рум 8:33, Кул 3:12, Тит 1:1

+ 18:8 Ибр 10:37
+ 18:9 Луқ 16:15
+ 18:10 КФ 3:1
+ 18:11 Мат 6:5
+ 18:12 Луқ 5:33, Луқ 11:42
+ 18:14 Мат 23:12, Луқ 14:11
• 18:15 Мат 19:13-15, Марқ 10:13-16
+ 18:17 Мат 18:3
• 18:18 Мат 19:16-30, Марқ 10:17-31
+ 18:18 Луқ 10:25
+ 18:21 Флп 3:6
+ 18:22 Луқ 12:33
+ 18:27 Марқ 14:36
+ 18:28 Луқ 5:11
+ 18:29 Луқ 14:26
• 18:31 Мат 20:17-19, Марқ 10:32-34
+ 18:33 Луқ 9:22, Луқ 24:7, Юҳ 2:19
+ 18:34 Луқ 2:50, Луқ 9:45
• 18:35 Мат 20:29-34, Марқ 10:46-52
+ 18:38 Мат 22:42, Луқ 1:32
+ 18:42 Луқ 7:50, Эфс 2:8
+ 19:7 Луқ 5:30, Луқ 15:2
+ 19:8 Луқ 3:14
+ 19:9 Луқ 3:8, Юҳ 8:33, Юҳ 8:39
• 19:11 Мат 25:14-30
+ 19:11 Луқ 17:20, КФ 1:6
+ 19:14 Юҳ 15:8
+ 19:17 Луқ 16:10
+ 19:26 Мат 13:12
+ 19:27 Мат 22:7, Луқ 20:16

• 19:28 Мат 21:1-11, Марқ 11:1-11, Юҳ 12:12-19

+ 19:29 КФ 1:12
+ 19:39 Мат 21:15-16
+ 19:41 Юҳ 11:35
+ 19:44 Луқ 21:6

• 19:45 Мат 21:12-17, Марқ 11:15-19, Юҳ 2:13-22

• 20:1 Мат 21:23-27, Марқ 11:27-33
+ 20:2 КФ 4:7
+ 20:4 Луқ 3:3
+ 20:5 Луқ 7:30
+ 20:6 Луқ 7:26, Луқ 9:8
• 20:9 Мат 21:33-46, Марқ 12:1-12
+ 20:9 Марқ 13:34
+ 20:12 Луқ 11:48-49
+ 20:13 Мат 3:17, Ибр 1:1
+ 20:14 Ибр 1:2
+ 20:15 Ибр 13:12
+ 20:16 КФ 13:46
• 20:19 Мат 22:15-22, Марқ 12:13-17
+ 20:20 Луқ 6:7, Луқ 14:1, Луқ 11:54
+ 20:22 Мат 17:24-25
+ 20:23 Марқ 7:6, Луқ 12:1
+ 20:25 Рум 13:7
• 20:27 Мат 22:23-33, Марқ 12:18-27
+ 20:27 КФ 23:8
+ 20:35 2Тас 1:5
+ 20:40 Мат 22:46
• 20:41 Мат 22:41-46, Марқ 12:35-40
+ 20:41 Луқ 1:32, Луқ 18:38
+ 20:42 КФ 2:34-35
+ 20:46 Луқ 11:43
• 21:1 Марқ 12:41-44
+ 21:1 Мат 27:6, Юҳ 8:20
+ 21:4 2Қур 8:1-3, 2Қур 8:12
• 21:5 Мат 24:1-14, Марқ 13:1-13
+ 21:6 Луқ 19:44
+ 21:8 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3,
+ 21:10 Ошк 6:4
+ 21:11 КФ 11:28, Ошк 6:8, Ошк 6:12

+ 21:12 КФ 4:3, КФ 17:6, КФ 18:12, КФ 24:1, КФ 25:6

+ 21:15 КФ 6:10
+ 21:18 КФ 27:34
• 21:20 Мат 24:15-21, Марқ 13:14-19
+ 21:23 Мат 27:25, 1Тас 2:16
+ 21:24 Ошк 11:2
• 21:25 Мат 24:29-31, Марқ 13:24-27
• 21:29 Мат 24:32-35, Марқ 13:28-31
+ 21:32 Луқ 9:27
+ 21:33 2Пет 3:10

+ 21:36 Мат 25:13, 1Тас 5:6, Луқ 18:1, Рум 12:12, Эфс 6:18, Кул 4:2, 1Тас 5:17

+ 21:37 Мат 21:23, Мат 26:55

• 22:1 Мат 26:1-5, Мат 26:14-16, Марқ 14:1-2, Марқ 14:10-11, Юҳ 11:45-53

+ 22:3 Юҳ 13:2

+ 22:6 КФ 1:16

• 22:7 Мат 26:17-25, Марқ 14:12-21, Юҳ 13:21-30

+ 22:7 1Қур 5:7

• 22:14 Мат 26:26-30, Марқ 14:22-26, 1Қур 11:23-25

+ 22:16 Ошк 19:9
+ 22:19 Юҳ 6:51, 1Қур 10:16, 1Қур 11:24
+ 22:21 Юҳ 13:18
+ 22:22 КФ 2:23
• 22:24 Мат 18:1-5, Марқ 9:33-37, Луқ 9:46-50
+ 22:26 Мат 20:26, Марқ 10:43-44
+ 22:27 Мат 20:28, Юҳ 13:4-5
+ 22:28 Ибр 2:18
+ 22:29 Луқ 12:32
+ 22:30 Мат 19:28, Ошк 3:21

• 22:31 Мат 26:31-35, Марқ 14:27-31, Юҳ 13:36-38

+ 22:32 Юҳ 17:9
+ 22:33 Юҳ 21:19, КФ 12:4
+ 22:35 Луқ 9:3, Луқ 10:4
• 22:39 Мат 26:36-46, Марқ 14:32-42
+ 22:40 Мат 6:13

+ 22:42 Марқ 10:38, Юҳ 18:11, Ибр 5:7, Мат 6:10

+ 22:43 Мат 4:11, Марқ 1:13

• 22:47 Мат 26:47-56, Марқ 14:43-50, Юҳ 18:3-11

+ 22:47 КФ 1:16
+ 22:49 Луқ 22:38
+ 22:53 Луқ 20:1, Эфс 6:12

• 22:54 Мат 26:57-58, Мат 26:69-75, Марқ 14:53-54, Марқ 14:66-72, Юҳ 18:12-18, Юҳ 18:25-27

+ 22:61 Луқ 22:34

• 22:63 Мат 26:67-68, Марқ 14:65

• 22:66 Мат 26:59-66, Марқ 14:55-64, Юҳ 18:19-24

+ 22:69 Марқ 16:19, КФ 7:56, Ибр 1:3

+ 22:71 Мат 9:3, Юҳ 10:36

• 23:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Марқ 15:1-5, Юҳ 18:28-30

+ 23:1 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, КФ 4:27, 1Тим 6:13

+ 23:2 КФ 17:7, Луқ 20:25
+ 23:3 Мат 2:2
+ 23:4 Юҳ 18:38, Юҳ 19:4, Ибр 4:15
+ 23:7 Луқ 3:1, Луқ 9:7
+ 23:8 Луқ 9:9
• 23:13 Мат 27:15-26, Марқ 15:6-15, Юҳ 18:39

• 23:26 Мат 27:32-44, Марқ 15:21-32, Юҳ 19:17-27

+ 23:29 Марқ 13:17, Луқ 21:23
+ 23:30 Ошк 6:16
+ 23:34 КФ 7:60,
+ 23:35 Луқ 9:35, Юҳ 10:18
+ 23:41 Луқ 23:4, Ибр 4:15

• 23:44 Мат 27:45-56, Марқ 15:33-41, Юҳ 19:28-30

+ 23:46 КФ 7:59
+ 23:48 Луқ 18:13
+ 23:49 Луқ 8:2

• 23:50 Мат 27:57-61, Марқ 15:42-47, Юҳ 19:38-42

• 24:1 Мат 28:1-10, Марқ 16:1-8, Юҳ 20:1-10
+ 24:4 Юҳ 20:12
+ 24:7 Луқ 9:22, Луқ 18:33, Юҳ 2:19
+ 24:8 Юҳ 2:22
+ 24:10 Марқ 15:40, Луқ 8:2-3
+ 24:11 Марқ 16:11
• 24:13 Марқ 16:12-13
+ 24:16 Юҳ 20:14
+ 24:18 Юҳ 19:25
+ 24:20 КФ 2:23
+ 24:26 1Пет 1:11
+ 24:27 КФ 8:35
+ 24:30 Луқ 9:16
+ 24:34 1Қур 15:5

• 24:36 Мат 28:16-20, Марқ 16:14-18, Юҳ 20:19-23, КФ 1:6-8

+ 24:37 Мат 14:26, Марқ 6:49
+ 24:39 1Юҳ 1:1
+ 24:41 Юҳ 21:5
+ 24:45 КФ 16:14
+ 24:46 Луқ 24:27
+ 24:48 КФ 1:8
+ 24:49 Юҳ 14:26, КФ 1:8, КФ 1:4, КФ 2:4
• 24:50 Марқ 16:19-20, КФ 1:9-11

+ 24:50 Мат 21:17, Луқ 19:29, Юҳ 11:18, КФ 1:9

+ 24:52 Мат 28:9

+ 24:53 КФ 2:46, КФ 3:1, КФ 5:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TJK

Луғат

Луғат

1. Б

2. Ғ

3. Д

4. И

5. К

6. Қ

7. Л

8. М

9. Н

10. П

11. Р

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

16. Ҷ

17. Ш

18. Ю

19. Я

Баал-Забул — Яке аз номҳои шайтон мебошад, ки вай душмани Худо ва сардори ҷину ҳар мавҷудоти баду шайтонӣ аст.

Бемории пӯст — Дар ин ҷо якчанд намуд бемориҳои гузарандаи пӯст дар назар дошта шудааст. Онҳое ки ба ин бемориҳо гирифтор мешуданд, аз хонаву шаҳр ва оилаи худ бояд дур зиндагӣ мекарданд. Аз рӯйи шариати Мусо онҳо ҳаром ҳисобида мешуданд.

Бутпарастон — Онҳоеро, ки ба худоҳои сохта ва бардурӯғ бовар карда, ба онҳо саҷда мекунанд, бутпарастон меноманд. Инчунин дар аҳди нав онҳоеро, ки халқи Худо нестанд, бутпарастон меномиданд. Синоними дигари ин калима ғайрияҳудиён, беимонон ё халқҳои дигар аст ва ин нишон медиҳад, ки ин халқҳо ба Худои ягона саҷда намекарданд.

Ғайрияҳудиён — Мардуми дунё ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: яҳудиён, ки аз қадим бо Худои Таоло аҳду паймон доштанд ва халқҳои дигар, ки аз ҳамон аҳду паймон бо Худо маҳрум буданд. Аз ин сабаб яҳудиён худро баланд гирифта, бо ғайрияҳудиён ҳавобаландона рафтор мекарданд. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «Исроилиён» нигаред.

Динор — Динор яке аз тангаҳои румӣ буд, ки дар саросари шоҳаншоҳии Рум ба кор бурда мешуд. Мардикор барои кори якрӯзааш як динор маош мегирифт.

Иблис — Яке аз номҳои шайтон иблис мебошад.

Иди Наҷот — Ин ҷашн ба хотири он аст, ки Худо ба халқи Исроил наҷоти бузург додааст. Худо дар Миср онҳоро аз ғуломӣ бо чунин роҳ халос карда буд: Ӯ намояндаи Худ ҳазрати Мусоро ба назди подшоҳи Миср фиристод, то вай халқи Худоро иҷозати рафтан диҳад. Шоҳи Миср бошад, ба фармони Худо итоат накард ва баъд Мусо ӯро огоҳ кард, ки ӯ ҷазо дода мешавад. Аз ҷазоҳои сахте, ки Худо фиристод, қариб буд, ки тамоми Миср нобуд шавад. Ҷазои охирин он буд, ки писари калонии ҳар хонавода ва нахустнаринаи ҳар чорво бояд кушта мешуд. Лекин Худо пешакӣ ба исроилиён фармуд, ки ба болои дару паҳлӯдариҳои хонаҳояшон хуни гӯсфандро бимоланд, то ки нобудкунанда хунро дида, ба хонаҳои онҳо надарояд. Баъди ин ҷазо подшоҳ ба халқи Худо иҷозати рафтан дод. Ин саргузашти исроилиёнро дар китоби Хуруҷ хонда метавонед.

Худо ба халқаш фармон дод, ки онҳо ин наҷоти бузургро ҳар сол ҷашн гиранд. Ҳар иди Наҷот исроилиён воқеаҳои дар Миср рӯйдодаро ба ёд оварда, барраеро кушта мехӯранд. Ба ин восита онҳо ба фарзандонашон таърихи аз дасти нобудкунанда наҷот ёфтанашонро нақл мекунанд.

Иди Фатир — Як рӯз баъд аз иди Наҷот иди Фатир сар мешавад, ки исроилиён онро ҳам ба хотири аз Миср баромадан ва аз ғуломӣ раҳо шуданашон ҳафт рӯз қайд мекунанд. Азбаски Худо ба халқаш фармон дода буд, ки онҳо бояд барои аз Миср баромадан шитоб кунанд, мардум барои тайёр кардани тӯшаи роҳ вақт надоштанд. Барои ҳамин онҳо зуд нони бехамиртуруш пухта, аз Миср фирор карданд.

Яҳудиён то ҳол пеш аз иди Наҷот аз хонаҳояшон нон ва хамиртурушро дур карда, барои иди Фатир нони бехамиртуруш мепазанд.

Исроилиён — Ҳазрати Яъқуб, ки писари Исҳоқу набераи Иброҳим буд, аз Худо номи дигар гирифт, ки он Исроил буд. Барои ҳамин насли ӯро исроилиён меномиданд. Дертар исроилиёнро яҳудиён низ меномидагӣ шуданд. Онҳо халқи Худо ҳисоб мешуданд.

Коҳин — Коҳинон аз оилаи Ҳорун меоянд, ки ӯ бародари ҳазрати Мусо буд. Дар асри якуми милодӣ онҳо ба 12 гурӯҳ тақсим шуда, бо навбат хизмат мекарданд. Коҳин хизматгоре аст, ки дар макони муқаддас, яъне дар маъбади Худо вазифаи диниро иҷро мекард. Вазифаи асосии онҳо расму анъанаи қурбониро ба ҷо овардан аст. Инчунин коҳинон дар байни халқ роҳбарӣ карда, ба онҳо маслиҳату таълим медоданд.

Коҳинони калон — Гурӯҳи коҳиноне, ки корҳои маъбади Худоро идора мекарданд, коҳинони калон ном доштанд. Онҳо намояндагони обрӯманди халқ буданд.

Қуръа — Тарзи интихоб байни ду чизро қуръа меноманд. Яҳудиён бовар мекарданд, ки бо қуръапартоӣ хости Худоро мефаҳманд.

Левизодагон — Ҳазрати Иброҳим падари Исҳоқ буд, Исҳоқ – падари Яъқуб. Яъқуб дувоздаҳ писар дошт, ки онҳо саркунандагони қабилаҳои халқи Исроил шуданд. Аз байни ин қабилаҳо Худо писарони Левиро барои иҷрои вазифаҳои динӣ дар хаймаи Худ интихоб кардааст.

Малкисодақ — Дар навиштаҷот, дар китоби Ибтидо 14:18 гуфта шудааст, ки Малкисодақ дар давраҳои қадим аз тарафи Худо коҳин буд. Дар бораи зиндагӣ ва вафот кардани ӯ маълумотҳо вуҷуд надоранд.

Лекин дар навиштаҷот омадааст, ки боре вақте ки Иброҳим аз ҷанг бармегашт, дар роҳ бо коҳин Малкисодақ вохӯрда, ӯро ҳамчун коҳини Худо қабул кард. Иброҳим баракати ӯро гирифт ва аз ҳар чизе, ки дар ҷанг ба даст оварда буд, ба Малкисодақ даҳяк дод.

Дар китоби Ибриён омадааст, ки Исо низ ба монанди Малкисодақ ҳамчун коҳин абадан боқӣ мемонад.

Масеҳ — Дар замони қадим ба назди касе ки Худо ӯро шоҳи Исроил таъин мекард, намояндаи Худо омада, ҳамчун нишонаи ҷудо шуданаш аз болои сараш равғани махсус мерехт. Бо ин восита ӯ барои ишғоли вазифаи подшоҳ таъин мешуд.

Дар тӯли асрҳои зиёд пайғамбарон пешгӯйӣ карда мегуфтанд, ки рӯзе Худо шахси таъинкардаашро мефиристад, то ки халқи Худоро аз дасти душманонашон раҳо кунад. Ба ин шахс унвони Таъиншудаи Худоро дода буданд.

Ҳам калимаи ибрии «Масеҳ» ва ҳам калимаи юнонии «Христос» маънои бо равған молида, ҷудо шуданро дорад. Исо, ки унвонаш Масеҳ аст, ҳамон шахс аст, ки Худо ӯро Наҷотдиҳандаи ҷаҳон таъин кардааст.

Маъбади Худо — Дар сарзамини Исроил бинои муқаддастаринро маъбад меномиданд. Исроилиён танҳо дар маъбади Худо, ки дар шаҳри Уршалим ҷойгир шуда буд, ба Худо қурбониҳо мекарданд. Инчунин дар ин макон халқи Исроил идҳои бузургро ҷашн мегирифтанд, шукргузорӣ менамуданд ва ба Худо саҷда мекарданд.

Худи маъбад аз чанд қисм иборат буд: ҳавлии берунӣ, ки дар ин ҷо халқ ҷамъ мешуд, ҳавлии дарунӣ, ки дар он ҷо ба Худо қурбониҳо меоварданд ва хонаи асосӣ, ки дар он макони муқаддастарин ҷойгир шуда буд.

Маъбади аввалинро шоҳ Сулаймон сохтааст, лекин он соли 586-уми пеш аз милод аз тарафи давлати Бобил вайрон карда шуд. Маъбад баъд аз чанд даҳсолаҳо аз нав барқарор карда шуд ва дертар аз тарафи шоҳ Ҳиродус бори дигар обод ва васеътар карда шуд. Чӣ хеле ки Исои Масеҳ пешгӯйӣ карда буд, маъбад дар соли 70-уми милодӣ аз тарафи румиён пурра вайрон карда шуд. Он то ба имрӯз барқарор нашудааст.

Навиштаҷот — Ҷамъи китобҳои қадимаи халқи Исроилро якҷоя бо таълимоту таърихи ҳаёти Исои Масеҳ ва мактубҳои пайравони аввалинаш навиштаҷот меноманд. Чӣ хеле ки дар номаи дуюм ба Тимотиюс дар боби 3:16 омадааст, тамоми навиштаҷот аз рӯйи нафаси Худо навишта шудааст.

Писари Одамизод — Омадани Писари Одамизод дар китоби Дониёл пайғамбар, ки дар Аҳди Қадим аст, чунин пешгӯйӣ шуда буд, ки Он шахс аз осмон мефарояд ва Худо ба Ӯ қудрату шуҳрат медиҳад. Мувофиқи ин пешгӯйӣ Исои Масеҳ бар замин омада, Худро Писари Одамизод номид ва нишон дод, ки Ӯ ҳамон шахси бузург аст. Исои Масеҳ бар ҳамаи сокинони ҷаҳон бояд ҳамчун шоҳ абадан ҳукмронӣ кунад.

Писари Худо — Яке аз унвонҳои Исои Масеҳ, Писари Худо мебошад.

Подшоҳии Худо — Ибораи «Подшоҳии Худо» муносибат байни Худо ва халқашро мефаҳмонад. Худо ба халқаш ҳукмронӣ мекунад ва онҳоро муҳофизат карда, дар бораашон ғамхорӣ менамояд.

Исои Масеҳ ба дунё омада, эълон мекард, ки Подшоҳии Худо наздик омадааст. Ӯ ба муносибати нав бо Худо роҳ кушод. Сокинони Подшоҳии Худо онҳое мебошанд, ки ба Исои Масеҳ имон оварда, Худоро ҳамчун подшоҳи худ эътироф мекунанд. Подшоҳии Худо ҳангоми бозгашти Исои Масеҳ ба ҳама аён мегардад.

Рӯзи истироҳат — Худо оламро дар давоми шаш рӯз офарид ва рӯзи ҳафтум дам гирифт. Аз ин рӯ, барои яҳудиён рӯзи ҳафтум рӯзи муқаддас ҳисоб мешавад. Дар ин рӯз мувофиқи шариати Мусо, одамон бояд ба пуррагӣ аз кори ҳаррӯзаи худ даст кашанд. Онҳо рӯзи ҷумъа пас аз фурӯ рафтани офтоб, то рӯзи шанбе, то фурӯ рафтани офтоб набояд кор кунанд. Дар замони аҳди нав баъзе яҳудиёни боқудрат, яъне фарисиён, (ба шарҳи Фарисиён нигаред) рӯйхати корҳоеро, ки дар рӯзи шанбе иҷро кардан мумкин набуд, тартиб дода буданд.

Рӯҳулқудс — Аз рӯйи навиштаҷот мефаҳмем, ки як Худои ҳақиқӣ ҳаст ва Ӯ Падар, Писар ва Рӯҳулқудс ном дорад. Рӯҳулқудс дар навиштаҷот номҳои гуногун: ба мисли Рӯҳи Худо, Рӯҳ, Рӯҳи Исо, Рӯҳи Масеҳ, Рӯҳи ростӣ ва ғайраҳоро дорад. Падар ва Писар Рӯҳулқудсро фиристодаанд, то ки Ӯ дар вуҷуди ҳар шахси ба Исои Масеҳ имоноварда сокин шавад ва барои ба сар бурдани зиндагии пок ва хизмати Худо ба ӯ қувват бахшад.

Саддуқиён — Дар асри якуми милодӣ саддуқӣ як равиши динии яҳудиён буд. Саддуқиён одамони бой ва аз табақаи баланди ҷомеа буданд. Онҳо бовар мекарданд, ки одамон на қоидаҳои одамизод баровардаро, балки бояд танҳо фармонҳоеро, ки Худо ба Мусо дода буд, ба ҷой оранд. Аз ин сабаб байни саддуқиён ва фарисиён зуд-зуд баҳсҳо пайдо мешуд. Яке аз фарқҳои калони байни ин равишҳо он буд, ки фарисиён зиндашавии мурдагонро дар рӯзи қиёмат тасдиқ мекарданд, вале саддуқиён онро инкор менамуданд.

Салиб — Дори махсусеро, ки онро дар шоҳаншоҳии Рум аз ду чӯби болои ҳам гузошташуда месохтанд, салиб меномиданд. Одатан ҷинояткоронро дар пеши назари халқ ба салиб мехкӯб карда, ба қатл мерасонданд.

Саркоҳин — Дар дини яҳудӣ саркоҳин вазифаи баландтаринро ишғол мекард. Ӯ чун намояндаи халқ дар як сол як маротиба бо хуни ҳайвони қурбонишуда ба ҷойи муқаддастарини маъбад, ба ҳузури Худованд медаромад. Худо ба воситаи ҳаёти ҳайвон айбу гуноҳи саркоҳин ва тамоми халқи яҳудиро мебахшид.

Сирко — Оби ангурро, ки мазаи турушӣ дорад, сирко меноманд. Он ба забони русӣ уксус ном дорад.

Сомариён — Халқеро, ки дар ҳамсоягии шимолии яҳудиён зиндагӣ мекарданд, сомариён меномиданд. Вале яҳудиён бо онҳо рафтуомад намекарданд ва бо онҳо ҳамгапу ҳамнишин намешуданд, зеро фикр мекарданд, ки сомариён аз роҳи рости Худо баромадаанд.

Таоми шоми Худованд — Исои Масеҳ фармон додааст, ки шогирдонаш то замони аз осмон бозгаштани Ӯ маросими чашидани таоми шоми Худовандро ба ҷо оваранд. Онҳо бояд ҷамъ шуда, аз як коса менӯшиданду як нонро мехӯрданд ва бо ин восита марги Ӯро ба ёд меоварданд. Ҳамин амал маросими чашидани таоми шоми Худованд ном дошт. Нӯшокӣ нишонаи хуни Масеҳ ва нон нишонаи бадани Ӯ аст. Исои Масеҳ барои наҷот ёфтани одамон аз гуноҳҳояшон қурбон шудааст.

Таъиншудаи Худо — Ба шарҳи «Масеҳ» нигаред.

Таъмид — Дар хушхабари Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно навишта шудааст, ки Яҳёи Таъмиддиҳанда омада, ба одамон мегуфт, ки аз гуноҳҳояшон даст кашида, тавба кунанд ва ҳамчун нишонаи тавба карданашон ба об даромада бароянд, яъне таъмид гиранд. Бо ин роҳ Яҳё мардумро таъмид медод ва онҳоро барои омадани Исои Масеҳ тайёр мекард.

Мувофиқи фармони Худо, вақте ки касе ба Исои Масеҳ имон меорад, таъмид мегирад, то пайрави Исо шуданашро ба дигарон нишон диҳад. Пайравони аввалини Масеҳ чунин одат доштанду иҷрои онро ба ҷамоатҳои имондорон низ таълим медоданд.

Фарисиён — Фарисиён дар байни яҳудиёни асри якум равияи муҳими динӣ ҳисоб мешуданд. Онҳо тамоми қоидаҳои шариати Мусоро хонда, тарзи иҷрои онро ба халқ таълим медоданд. Илова ба ин, қоидаҳои дигарро низ, ки дар навиштаҷот набуданд, ба мардум ёд дода, аз онҳо талаб мекарданд, ки ба ин қоидаҳо итоат кунанд. Фарисиён ба Худо хизмат кардан мехостанд, лекин Исои Масеҳро ҳамчун Писари Худо қабул намекарданд ва барои нобуд кардани Ӯ кӯшиш мекарданд.

Фиристода — Исои Масеҳ дувоздаҳ шогирди наздикашро бо хушхабар ба назди одамони ҷаҳон фиристод. Ин шогирдон фиристода ном доштанд. Онҳо на танҳо дар бораи Исои Масеҳ хушхабарро ба дигарон мерасонданд, балки ҳамчун намояндагони Исо, имоновардагонро роҳбарӣ мекарданд. Инҳо ҳамроҳи Павлус, Барнаббо ва Яъқуб, ки ҳамаашон Исои зиндашударо дида буданд, аниқу рӯшан ҳамчун фиристода дар аҳди нав тасвир шудаанд.

Фиръавн — Подшоҳи Мисрро фиръавн низ меномиданд.

Хаймаи Худо — Пас аз он ки исроилиён дар Миср аз ғуломӣ раҳоӣ ёфтанд, онҳо дар биёбон ҳамчун кӯчманчӣ зиндагӣ мекарданд. Дар ин вақт Худо ба пешвои халқи Исроил, ки Мусо буд, гуфт, ки хаймаи махсус созад. Дар китоби Хуруҷ дар бобҳои 25–27 Худо ба Мусо нақшаи хаймаро нишон додааст. Мусо ба халқ фармон дод, ки барои хайма матоъ бофанд, чарми махсус ва асбобу анҷоми дигарро тайёр кунанд.

Исроилиён ҳар ҷое ки мерафтанд, хаймаро дар мобайни қароргоҳашон рост мекарданд ва боз ҳангоми сафар онро ҷамъ карда гирифта мебурданд.

Хаймаи Худо аз рӯйи мисоле, ки дар осмон аст, сохта шуд. Вақте ки халқи Исроил дар ватани худ сокин шуд, шоҳ Сулаймон ба ҷойи хайма маъбади Худоро сохт. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «маъбади Худо» ва «Хонаи Худо» нигоҳ кунед.

Хатна — Ҳалол кардани дасти писаронро хатна меноманд ва аз рӯйи шариати Мусо, яҳудиён ин анъанаро пас аз ҳашт рӯзи таваллуд шудани писар иҷро мекунанд. Ин нишонаи он аст, ки писар яҳудӣ аст. Дар баъзе ҷойҳои аҳди нав тамоми халқи яҳудиро хатнашудагон меноманд.

Хонаи Худо — Пеш аз он ки дар шаҳри Уршалим маъбад сохта шавад, исроилиён барои корҳои ибодат хаймаеро истифода мебурданд. Дар аҳди нав баъзе вақт ин хайма «Хонаи Худо» номида мешавад. Лекин дар ҷойҳои дигари навиштаҷот Хонаи Худо ба маънои маҷозӣ хонаводаи Худо ё биноеро мефаҳмонад, ки Худо онро месозад.

Ҷамоати имондорон — Ин калима масеҳиёни як маҳалро мефаҳмонад, лекин тамоми пайравони ҳақиқии Исои Масеҳро низ дар тамоми ҷаҳон ҷамоати имондорон меноманд. Ҷамоати имондорони маҳаллӣ барои Худоро ситоиш кардан, ба Ӯ дуо гуфтан ва барои аз навиштаҷот таълим гирифтану якдигарро дастгирӣ кардан ҷамъ мешаванд.

Шариат — Шариати Худо дар панҷ китоби аввали навиштаҷот омадааст. Ин китобҳоро Таврот низ меноманд. Дар он китобҳо қонунҳое, ки Худо барои манфиати халқаш ба воситаи Мусо ошкор кардааст, омадаанд. Инчунин ба онҳо таърихи офариниши оламу саргузаштҳои халқи Исроил дохил шудаанд.

Шоҳаншоҳи Рум — Шоҳаншоҳ шахсест, ки ҳам бар мамлакати худ ва ҳам бар мамлакатҳои дигар ҳукмронӣ мекунад. Шоҳаншоҳӣ дар дохили худ мамлакатҳои дигар дошт, ки ҳамаи онҳоро шоҳаншоҳ идора мекард.

Дар давраи Исои Масеҳ шоҳаншоҳи Рум бар бисёр мамлакатҳои дигар ғолиб баромада, онҳоро зӯран ба зери итоаташ дароварда буд. Сарзамини яҳудиён низ дар зери итоати Рум буд. Яҳудиён ба Рум андоз месупориданд ва мансабдорону афсарони румӣ дар ватани онҳо зиндагӣ мекарданд.

Юғ — Асбоби аграрие, ки бар гардани ҷуфти барзагов мемонанду деҳқон онҳоро якҷоя меронад, юғ ном дорад.

Яҳудиён — Ба шарҳи «исроилиён» нигаред.

Суратҳо

Суратҳо

1. Кодекс Синайтикос

2. Маъбади Сохтаи Шоҳ Ҳиродус Дар Замони Исои Масеҳ

3. Накшаи Маъбади Сохтаи Шоҳ Ҳиродус Лар Эамони Исои Масеҳ

Кодекс Синайтикос

Ин саҳифаест аз «Кодекс Синайтикос», ки дастнависи тамоми Аҳди Нав тақрибан аз соли 325 милодӣ мебошад. Пораҳои дастнависи Аҳди Нав аз соли 100 милодӣ низ ёфт шудаанд

Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

Харитаҳо

Харитаҳо

1. Шоханшҳии Рум

2. Фаластин Ва Заминхои Атрофи Он Дар Замои Исои Масеҳ

3. Уршалим Дар Замони Исои Масеҳ

4. Сафари Аввалини Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

5. Сафари Дуюми Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

6. Сафари Сеюми Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

7. Ба Рум Оварда Шудани Павлус

Шоханшҳии Рум

Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

Уршалим дар замони Исои Масеҳ

Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Ба Рум оварда шудани Павлус

Table of Contents

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Луқо
Сарсухан
Оятҳои Фоидабахш

Луқо

- Пешгуфтор
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

Луғат

- Баал-Забул
- Бемории пӯст
- Бутпарастон
- Ғайрияҳудиён
- Динор
- Иблис
- Иди Наҷот
- Иди Фатир
- Исроилиён
- Коҳин
- Коҳинони калон
- Қуръа
- Левизодагон
- Малкисодақ
- Масеҳ
- Маъбади Худо
- Навиштаҷот
- Писари Одамизод
- Писари Худо
- Подшоҳии Худо
- Рӯзи истироҳат
- Рӯҳулқудс
- Саддуқиён
- Салиб
- Саркоҳин
- Сирко
- Сомариён
- Таоми шоми Худованд
- Таъиншудаи Худо
- Таъмид
- Фарисиён
- Фиристода
- Фиръавн
- Хаймаи Худо
- Хатна
- Хонаи Худо
- Ҷамоати имондорон
- Шариат
- Шоҳаншоҳи Рум
- Юғ
- Яҳудиён

Суратҳо

- Кодекс Синайтикос

- Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

- Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

Харитаҳо

- Шоханшҳии Рум

- Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

- Уршалим дар замони Исои Масеҳ

- Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Ба Рум оварда шудани Павлус